
નવરાત્રી જેવા તહેવારો પહેલાં અનેક ઘરોમાં મંદિર અને પૂજાની સામગ્રીની સફાઈ કરવામાં આવે છે. વર્ષોથી ઉપયોગમાં લેવાતી પિત્તળની થાળી, લોટો, દીવો, ઘંટડી અને મૂર્તિઓ પર સમય જતાં કાળાશ, ધૂળ અને ડાઘ દેખાવા લાગે છે.
સામાન્ય રીતે સાબુ અને પાણીથી ધોયા પછી પણ કેટલાક ડાઘ સંપૂર્ણપણે દૂર થતા નથી. આવી સ્થિતિમાં કેટલીક ઘરેલુ વસ્તુઓની મદદથી પિત્તળનાં વાસણોની સફાઈ કરવાનો પ્રયાસ કરી શકાય છે. જોકે, દરેક વાસણની ધાતુ અને તેની સપાટી અલગ હોવાથી કોઈપણ નુસખો અજમાવતાં પહેલાં સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.
લીંબુમાં રહેલું એસિડિક તત્ત્વ પિત્તળની સપાટી પર જામેલી કેટલીક પ્રકારની કાળાશ અને ડાઘ દૂર કરવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. આ માટે લીંબુના અડધા ટુકડા પર થોડું મીઠું લગાવી વાસણના નાના ભાગ પર હળવા હાથે ફેરવી શકાય છે. ત્યારબાદ તરત જ સ્વચ્છ પાણીથી ધોઈને નરમ કપડાથી સાફ કરવું. આ મિશ્રણને લાંબા સમય સુધી વાસણ પર રાખવું નહીં. ખાસ કરીને પૉલિશ કરેલી અથવા કોટિંગ ધરાવતી વસ્તુઓ પર આ રીતનો ઉપયોગ ટાળવો.
આમલીમાં કુદરતી એસિડ હોય છે, જે કેટલીક સપાટી પરના ડાઘ દૂર કરવામાં મદદ કરી શકે છે. આમલીને થોડા પાણીમાં પલાળીને તેનો પલ્પ તૈયાર કરી શકાય છે. ત્યારબાદ વાસણના નાના ભાગ પર તેનો ઉપયોગ કરીને સપાટી પર કોઈ પ્રતિક્રિયા થાય છે કે નહીં તે તપાસવું. જો વાસણની સપાટી પર રંગ, ખાસ પૉલિશ અથવા સજાવટી કોટિંગ હોય, તો આ રીત અજમાવતાં પહેલાં નિષ્ણાતની સલાહ લેવી વધુ યોગ્ય છે. સફાઈ બાદ વાસણને સારી રીતે ધોઈને સૂકવી લેવું.
કેટલાક પિત્તળનાં વાસણો પર જૂના ડાઘ દેખાતા હોય છે. આવી સ્થિતિમાં લોટ, થોડું મીઠું અને સફેદ વિનેગર ભેળવી પેસ્ટ બનાવવાની ઘરેલુ રીત જાણીતી છે. જોકે, વિનેગર એસિડિક હોવાથી દરેક પ્રકારની પિત્તળની સપાટી માટે યોગ્ય હોય એવું નથી. આ પેસ્ટનો ઉપયોગ કરતાં પહેલાં વાસણના અદૃશ્ય ભાગ પર પરીક્ષણ કરવું જરૂરી છે. કોટિંગવાળાં કે નાજુક વાસણો પર તેનો ઉપયોગ ન કરવો. પેસ્ટને લાંબા સમય સુધી રાખવાને બદલે યોગ્ય સાવચેતી સાથે સાફ કરીને પાણીથી ધોઈ લેવું.
બેકિંગ સોડા અને પાણી ભેળવી પેસ્ટ તૈયાર કરી શકાય છે. તેને વાસણના નાના ભાગ પર લગાવી નરમ કપડાથી હળવા હાથે સાફ કરવું. વધુ જોરથી ઘસવાથી સપાટી પર સ્ક્રેચ અથવા પૉલિશને નુકસાન થઈ શકે છે. તેથી સ્ટીલ વૂલ, વાયર સ્ક્રબર અને ખરબચડા બ્રશનો ઉપયોગ ટાળવો. સફાઈ કર્યા પછી સ્વચ્છ પાણીથી વાસણ ધોઈને તરત જ સૂકવી લેવું.
પિત્તળનાં વાસણો પર ધૂળ, તેલ કે પૂજાસામગ્રીના સામાન્ય નિશાન હોય, તો પહેલાં હૂંફાળા પાણી અને થોડા ડિશવૉશિંગ લિક્વિડથી સફાઈ કરવી સરળ વિકલ્પ છે. નરમ સ્પોન્જ અથવા કપડાનો ઉપયોગ કરીને હળવા હાથે વાસણ સાફ કરો. ત્યારબાદ સ્વચ્છ પાણીથી ધોઈને નરમ, સૂકા કપડાથી લૂછી લો. ઘણી વખત સામાન્ય ગંદકી દૂર કરવાથી જ વાસણ વધુ સ્વચ્છ દેખાવા લાગે છે.
નવરાત્રીની તૈયારી દરમિયાન આ સરળ બાબતો ધ્યાનમાં રાખવાથી પૂજાનાં વાસણોની સફાઈ વધુ વ્યવસ્થિત રીતે કરી શકાય છે. યોગ્ય પદ્ધતિ પસંદ કરવી અને વાસણની સપાટીને અનુરૂપ કાળજી રાખવી એ જ તેની ચમક જાળવવાનો મહત્વનો ભાગ છે.
Disclaimer: આ લેખમાં આપેલી માહિતી સામાન્ય જાણકારી માટે છે. કોઈપણ ઉપાય અજમાવતાં પહેલાં યોગ્ય સાવચેતી રાખવી. આ માહિતીના ઉપયોગથી થતા કોઈપણ નુકસાન માટે TV9 Gujarati જવાબદાર રહેશે નહીં.
Published On - 8:24 am, Sun, 11 October 26