
ઘણી વખત લોકો કેટલાક દિવસો કે મહિનાઓ માટે ઘરની બહાર જતાં રહે છે. ઘરમાં કોઈ રહેતું નથી, પંખા અને લાઈટો પણ બંધ હોય છે. તેમ છતાં જ્યારે વીજળીનું બિલ આવે છે ત્યારે તેમાં અમુક રકમ જોડાયેલી જોવા મળે છે. આવા સમયે મનમાં પ્રશ્ન થાય કે જ્યારે વીજળી વાપરી જ નથી, તો પછી બિલ શેનું આવ્યું? જો તમારી સાથે પણ આવું બન્યું હોય, તો ચિંતા કરવાને બદલે વીજળી બિલને ધ્યાનથી તપાસવું જરૂરી છે. ઘર બંધ હોવા છતાં બિલ આવવા પાછળ ઘણા કારણો હોઈ શકે છે. જેમાં દર મહિને લેવાતો ફિક્સ ચાર્જ, પાછલા બિલની બાકી રકમ, મીટર રીડિંગ અને બિલિંગ સિસ્ટમની ગરબડ મુખ્ય છે. આવો સરળ ભાષામાં સમજીએ કે ઘર બંધ રહેવા છતાં પણ લાઈટ બિલ કેમ આવી શકે છે.
વીજળીના બિલમાં માત્ર વપરાયેલી વીજળીના યુનિટના પૈસા જ નથી હોતા. વીજ વિતરણ કંપનીઓ દર મહિને ફિક્સ ચાર્જ (નક્કી કરેલો શુલ્ક) પણ લેતી હોય છે. આ ચાર્જ તમારા વીજ કનેક્શનના પ્રકાર અને તેના મંજૂર થયેલા લોડના આધારે નક્કી થાય છે. આ જ કારણ છે કે જો તમે આખો મહિનો ઘરમાં પંખો, લાઈટ કે અન્ય કોઈ સાધન ન ચલાવ્યું હોય, તો પણ બિલ આવી શકે છે. કંપની કનેક્શન ચાલુ રાખવા બદલ આ લઘુતમ શુલ્ક વસૂલે છે. જોકે આ ચાર્જ કેટલો હશે અને તેના નિયમો શું હશે, તે તમારા રાજ્ય અને વીજ કંપની પર નિર્ભર કરે છે.
ઘણીવાર નવું બિલ જોઈને એવું લાગે છે કે બંધ ઘર માટે વધુ પૈસા માંગવામાં આવ્યા છે. પરંતુ બની શકે કે તેમાં પાછલા મહિનાની કોઈ રકમ બાકી રહી ગઈ હોય. જો તમે અગાઉનું બિલ પૂરું ન ભર્યું હોય અથવા કોઈ ચૂકવણી બાકી હોય, તો તે નવા બિલમાં ઉમેરાઈને આવે છે. અમુક કિસ્સાઓમાં જૂની બાકી રકમ પર નિયમો અનુસાર લેટ ફી કે વ્યાજ પણ લાગી શકે છે. તેથી બિલમાં માત્ર ચાલુ મહિનાની રકમ નહીં, પરંતુ પાછલી બાકી રકમ અને અન્ય ચાર્જીસની વિગતો પણ જરૂરથી ચકાસવી.
લાઈટ બિલ વીજ મીટરના રીડિંગના આધારે તૈયાર કરવામાં આવે છે. જો રીડિંગ લેતી વખતે મીટર રીડરથી ભૂલ થઈ જાય કે મીટરનો ડેટા ખોટો નોંધાય, તો બિલમાં વધુ વપરાશ દેખાઈ શકે છે. ઘણી વખત વાસ્તવિક રીડિંગ લેવાને બદલે માત્ર અંદાજના આધારે પણ એવરેજ બિલ બનાવી દેવામાં આવે છે. આવા સંજોગોમાં ઘર બંધ હોવા છતાં બિલમાં વીજ વપરાશ નોંધાઈ જાય છે. આથી તમારા મીટર પર દેખાતા વર્તમાન રીડિંગનો ફોટો પાડીને તેને બિલ પર લખેલા રીડિંગ સાથે સરખાવો. જો બંનેમાં તફાવત જણાય, તો તરત જ વીજ કંપનીમાં ફરિયાદ કરીને બિલની ચકાસણી કરાવવા વિનંતી કરો.
ઘર બંધ હોવાનો અર્થ એવો નથી હોતો કે વીજળીનો વપરાશ સંપૂર્ણપણે બંધ છે. ઘણી વખત ફ્રિજ, વાઇ-ફાઇ રાઉટર, ઇન્વર્ટર કે અન્ય ઉપકરણોની સ્વિચ ચાલુ રહી જતી હોય છે. આ ઉપકરણો સતત પાવર ખેંચતા રહે છે, ભલે ઘરમાં કોઈ હાજર ન હોય. કેટલાક ઇલેક્ટ્રોનિક ગેજેટ્સ ‘સ્ટેન્ડબાય મોડ’માં પણ થોડી વીજળી વાપરતા રહે છે. જો ઘર લાંબા સમય સુધી બંધ રહેવાનું હોય, તો તમામ પ્લગ અને મેઇન સ્વિચ બંધ છે કે નહીં તે તપાસવું જોઈએ. જો તમામ સાધનો બંધ હોય અને મીટર પણ ન ફરતું હોય, તો જ બિલમાં વપરાશ દેખાવાનું અન્ય કારણ શોધવું પડે.
ક્યારેક વીજ મીટરમાં ટેકનિકલ ખામી સર્જાવાને કારણે કે સોફ્ટવેર સિસ્ટમની ગરબડના લીધે પણ ખોટું બિલ જનરેટ થઈ શકે છે. જો મીટરનું સાચું રીડિંગ અને બિલમાં દર્શાવેલ વપરાશ મેળ ન ખાતા હોય, તો તેની તાત્કાલિક તપાસ જરૂરી છે. આવી સ્થિતિમાં વીજ કંપનીના કસ્ટમર કેર સેન્ટર, સત્તાવાર પોર્ટલ કે મોબાઇલ એપ મારફતે ફરિયાદ નોંધાવી શકાય છે. ફરિયાદ કરતી વખતે ગ્રાહક નંબર (Consumer Number), બિલની કોપી અને મીટરના રીડિંગનો સ્પષ્ટ ફોટો સાથે રાખો. જો જરૂર જણાય તો મીટર ટેસ્ટિંગ કરાવવાની અરજી પણ કરી શકો છો. તપાસ બાદ ભૂલ સાબિત થતાં કંપની સુધારેલું બિલ આપે છે.
જો ઘર બંધ રહેવા છતાં તમને અસામાન્ય રીતે વધુ બિલ મળ્યું હોય, તો આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો:
ઘર બંધ હોવા છતાં બિલ આવવાનો અર્થ દર વખતે મીટર ખરાબ હોવું જ નથી હોતો. તેમાં ફિક્સ ચાર્જ કે સામાન્ય ટેકનિકલ કારણો હોઈ શકે છે. તેથી સૌથી પહેલાં બિલની તમામ વિગતો સમજી લો અને ગેરસમજ કે ભૂલ જણાય તો વીજ કચેરીનો સંપર્ક સાધો.