પરિવારજનના મૃત્યુ બાદ આધાર કાર્ડનું શું કરવું ? જો ચૂક્યા તો થઈ શકે છે મોટું નુકસાન !
પરિવારમાં કોઈ સભ્યના અવસાન બાદ તેમના આધાર કાર્ડનો દુરુપયોગ અટકાવવા અને સરકારી રેકોર્ડ વ્યવસ્થિત રાખવા માટે સમયસર પગલાં લેવા અત્યંત જરૂરી છે. UIDAI પોર્ટલ પર પરિવારજનના નિધનની માહિતી કેવી રીતે નોંધાવવી અને સાયબર ફ્રોડથી કેવી રીતે બચવું? જાણો સરળ પ્રક્રિયા.
આજના સમયમાં આધાર કાર્ડ આપણા જીવનનું એક અનિવાર્ય અંગ બની ચૂક્યું છે. બેંકિંગ વ્યવહારો હોય, સરકારી યોજનાઓનો લાભ લેવો હોય કે કોઈપણ ઓળખ ચકાસણી (ID Verification) કરવાની હોય, દરેક જગ્યાએ આધાર કાર્ડની અનિવાર્યતા રહે છે.
પરંતુ શું તમે જાણો છો કે પરિવારમાં કોઈ સભ્યનું અવસાન થાય તે પછી તેમના આધાર કાર્ડને લઈને પણ એક મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી જરૂરી છે? જો આ બાબત પર ધ્યાન આપવામાં ન આવે, તો દિવંગત વ્યક્તિના આધાર કાર્ડનો ખોટો કે ગેરકાયદેસર દુરુપયોગ થવાનું જોખમ રહે છે. આ જ કારણોસર, ભારતીય વિશિષ્ટ ઓળખ સત્તામંડળ (UIDAI) દ્વારા અત્યાર સુધીમાં 2.5 કરોડથી વધુ આધાર નંબર રદ (Deactivate) કરવામાં આવ્યા છે. દિવંગત વ્યક્તિઓના આધાર કાર્ડનો દુરુપયોગ રોકવા અને સરકારી ડેટાબેઝ સચોટ રાખવા માટે આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે.
આધાર કાર્ડનો ગેરઉપયોગ કેવી રીતે થઈ શકે છે ?
જો તમારા પરિવારના કોઈ સભ્યનું નિધન થયું હોય અને તેમના આધાર સંબંધી સરકારી રેકોર્ડ સમયસર અપડેટ કરવામાં ન આવે, તો અસામાજિક તત્વો કે સાયબર ગુનેગારો તેમની ઓળખનો દુરુપયોગ કરવાનો પ્રયાસ કરી શકે છે. તેના થકી નકલી દસ્તાવેજો બનાવી સરકારી યોજનાઓનો ગેરકાયદે લાભ લેવો કે અન્ય આર્થિક છેતરપિંડી આચરવાનું જોખમ રહે છે. માત્ર આધાર નિષ્ક્રિય કરવાથી તમામ ફ્રોડ અટકી જતા નથી, પરંતુ ઓળખ ચોરી (Identity Theft) નું જોખમ ચોક્કસપણે ઘણું ઘટી જાય છે.
અવસાન બાદ આધાર કાર્ડને કેવી રીતે બંધ કે અપડેટ કરાવવું ?
પરિવારમાં કોઈ સભ્યનું અવસાન થાય ત્યારે સૌથી પહેલાં સત્તાવાર રીતે તેમનું ડેથ સર્ટિફિકેટ (મૃત્યુ પ્રમાણપત્ર) કઢાવી લેવું જોઈએ. ત્યારબાદ UIDAI ના પોર્ટલ પર જઈને દિવંગત પરિવારજનના મૃત્યુની નોંધણી કરાવવાની સુવિધાનો ઉપયોગ કરી શકાય છે:
- સૌથી પહેલાં અધિકૃત વેબસાઇટ [https://myaadhaar.uidai.gov.in](https://myaadhaar.uidai.gov.in) પર જાઓ.
- ત્યાં આપેલા ‘Reporting of Death of a Family Member’ વિકલ્પની પસંદગી કરો.
- આ સુવિધા અંતર્ગત દિવંગત વ્યક્તિનો આધાર નંબર, ડેથ રજિસ્ટ્રેશન નંબર અને જરૂરી સહાયક દસ્તાવેજો અપલોડ કરવાના રહેશે.
આધાર અપડેટ કરાવવું કેમ જરૂરી છે ?
પરિવારના સભ્યના નિધન બાદ તેમના તમામ મહત્વના દસ્તાવેજો અને સરકારી રેકોર્ડ્સને વ્યવસ્થિત રીતે અપડેટ રાખવા ખૂબ જ જરૂરી છે, જેથી તેમની ઓળખ પર કોઈ ગુનાહિત પ્રવૃત્તિ ન થઈ શકે. એક મહત્વની બાબત એ પણ ધ્યાનમાં રાખવી કે કોઈપણ વ્યક્તિનો આધાર નંબર કાયમ માટે તેનો જ રહે છે; એક વ્યક્તિનો આધાર નંબર રદ થયા બાદ પણ તે અન્ય કોઈ વ્યક્તિને ક્યારેય ફરીથી ફાળવવામાં આવતો નથી.
