મિડટર્મ ચૂંટણીમાં ટ્રમ્પ હાર્યા તો રાષ્ટ્રપતિ પદ રહેશે કે જશે, કેમ સમગ્ર દુનિયાની નજર આ ચૂંટણી પર છે?- વાંચો

અમેરિકામાં આવતીકાલે એટલે કે 3 નવેમ્બરે મિડટર્મ ઇલેક્શન યોજાવા જઈ રહી છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ બીજી વખત અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા તેના માત્ર બે વર્ષમાં જ યોજાઈ રહેલી આ ચૂંટણી પર સમગ્ર વિશ્વની નજર છે. આ ચૂંટણી માત્ર અમેરિકાની સંસદના સભ્યો પસંદ કરવા પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ આગામી બે વર્ષ માટે ટ્રમ્પ સરકારની રાજકીય તાકાત કેટલી રહેશે તેનો પણ નિર્ણય કરશે. જો ટ્રમ્પની રિપબ્લિકન પાર્ટી આ ચૂંટણીમાં હારી જાય તો અમેરિકાની રાજનીતિમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી શકે છે.

શું છે અમેરિકાની મિડટર્મ ચૂંટણી?

અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી દર ચાર વર્ષે યોજાય છે. રાષ્ટ્રપતિનો કાર્યકાળ ચાર વર્ષનો હોય છે. જોકે, અમેરિકાની રાજકીય વ્યવસ્થામાં દર ચાર વર્ષે યોજાતી રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીની વચ્ચે બે વર્ષના અંતરે મિડટર્મ ઇલેક્શન યોજવાની જોગવાઈ છે. એટલે કે રાષ્ટ્રપતિના ચાર વર્ષના કાર્યકાળની મધ્યમાં યોજાતી ચૂંટણીને મિડટર્મ ઇલેક્શન કહેવામાં આવે છે.

અમેરિકાની સંસદને કોંગ્રેસ કહેવામાં આવે છે, જેમાં બે ગૃહો છે. પ્રથમ હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ અને બીજું સેનેટ. મિડટર્મ ચૂંટણીમાં હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સની તમામ 435 બેઠકો પર ચૂંટણી યોજાય છે. જ્યારે સેનેટની કુલ 100 બેઠકોમાંથી સામાન્ય રીતે એક તૃતીયાંશ બેઠકો પર ચૂંટણી થાય છે. 2026ની ચૂંટણીમાં નિયમિત અને ખાસ ચૂંટણીઓ સહિત સેનેટની 35 બેઠકો માટે મતદાન થવાનું છે. આ ઉપરાંત અનેક રાજ્યોમાં ગવર્નરની ચૂંટણી પણ યોજાય છે.

આ ચૂંટણીમાં રાષ્ટ્રપતિનું પદ દાવ પર હોતું નથી. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો ચાર વર્ષનો કાર્યકાળ યથાવત રહેવાનો છે. જોકે, કોંગ્રેસના બંને ગૃહોમાં કઈ પાર્ટીનું વર્ચસ્વ રહેશે તે આ ચૂંટણી નક્કી કરશે.

ટ્રમ્પના બે વર્ષના કાર્યકાળની થશે કસોટી

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 20 જાન્યુઆરી 2025ના રોજ અમેરિકાના 47મા રાષ્ટ્રપતિ તરીકે શપથ લીધા હતા. તેમના બીજા કાર્યકાળના બે વર્ષ પૂર્ણ થવાના સમયગાળામાં આ ચૂંટણી યોજાઈ રહી છે. આથી તેને ટ્રમ્પ સરકારના અત્યાર સુધીના કામકાજ અને નીતિઓ અંગે મતદારોના વલણની કસોટી તરીકે પણ જોવામાં આવી રહી છે.

ટ્રમ્પ સરકારના આર્થિક નિર્ણયો, ઇમિગ્રેશન નીતિ, ટેરિફ અને વેપાર નીતિ, વિદેશ નીતિ તથા અન્ય મહત્ત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ ચૂંટણીમાં ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે. મતદારો આ મુદ્દાઓને ધ્યાનમાં રાખીને કોંગ્રેસના પ્રતિનિધિઓ પસંદ કરશે.

અમેરિકાની રાજકીય વ્યવસ્થામાં રાષ્ટ્રપતિ અને કોંગ્રેસ વચ્ચે સત્તાનું સંતુલન અત્યંત મહત્ત્વનું છે. જો રાષ્ટ્રપતિની પાર્ટી બંને ગૃહોમાં બહુમતી ધરાવતી હોય તો સરકારને પોતાના કાયદાકીય એજન્ડા આગળ વધારવામાં સરળતા રહે છે. પરંતુ મિડટર્મ ચૂંટણીમાં વિરોધી પાર્ટી બહુમતી મેળવી લે તો સરકાર માટે કાયદા પસાર કરાવવા મુશ્કેલ બની શકે છે.

રિપબ્લિકન પાર્ટી હારી તો ટ્રમ્પનું શું થશે?

આ ચૂંટણીનું સૌથી મોટું મહત્ત્વ એ છે કે જો ટ્રમ્પની રિપબ્લિકન પાર્ટી હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ અથવા સેનેટમાં બહુમતી ગુમાવે તો આગામી બે વર્ષ માટે ટ્રમ્પ સરકારની રાજકીય સ્થિતિ બદલાઈ શકે છે.

જો ડેમોક્રેટિક પાર્ટી હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં બહુમતી મેળવે તો તે ગૃહની વિવિધ સમિતિઓ પર નિયંત્રણ મેળવી શકે છે. આ સમિતિઓ સરકારના નિર્ણયો, નીતિઓ અને વહીવટી કામગીરીની તપાસ કરી શકે છે. સરકારી અધિકારીઓને પૂછપરછ માટે બોલાવી શકાય છે અને તપાસ માટે સમન્સ પણ જારી કરી શકાય છે.

આ ઉપરાંત ટ્રમ્પ સરકાર જે નવા કાયદા પસાર કરાવવા માગે છે તેને હાઉસમાં ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના વિરોધનો સામનો કરવો પડી શકે છે. બજેટ અને સરકારી ખર્ચ સંબંધિત નિર્ણયો પણ વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.

જો ડેમોક્રેટિક પાર્ટી સેનેટમાં પણ બહુમતી મેળવે તો પરિસ્થિતિ વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે. સેનેટમાં રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા કરવામાં આવતી અનેક મહત્ત્વપૂર્ણ નિમણૂકોની મંજૂરી આપવામાં આવે છે. તેમાં ફેડરલ ન્યાયાધીશો અને કેબિનેટના કેટલાક હોદ્દાઓની નિમણૂકોનો પણ સમાવેશ થાય છે. અહીં એક બાબત સમજવી જરૂરી છે કે મિડટર્મ ચૂંટણીમાં હારવાથી રાષ્ટ્રપતિને પદ છોડવું પડતું નથી. ટ્રમ્પનો કાર્યકાળ ચાલુ રહેશે. જોકે, તેમની સરકારના કાયદાકીય એજન્ડાને આગળ વધારવાની ક્ષમતા પર અસર પડી શકે છે.

શું ટ્રમ્પ સામે મહાભિયોગની સ્થિતિ આવી શકે?

જો ડેમોક્રેટિક પાર્ટી હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં બહુમતી મેળવે તો ટ્રમ્પ સરકાર સામે વિવિધ તપાસની શક્યતાઓ વધી શકે છે. અમેરિકાના બંધારણ પ્રમાણે રાષ્ટ્રપતિ સામે મહાભિયોગની કાર્યવાહી શરૂ કરવાનો અધિકાર હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ પાસે છે.

જોકે, માત્ર ચૂંટણીમાં વિપક્ષની જીતથી મહાભિયોગ આપમેળે થઈ જતો નથી. તેના માટે બંધારણીય પ્રક્રિયા અને જરૂરી મતદાનની જોગવાઈઓનું પાલન કરવું પડે છે. હાઉસમાં મહાભિયોગનો પ્રસ્તાવ પસાર થયા બાદ સેનેટમાં ટ્રાયલ યોજાય છે અને રાષ્ટ્રપતિને પદ પરથી દૂર કરવા માટે સેનેટમાં બે તૃતીયાંશ સભ્યોનું સમર્થન જરૂરી હોય છે.

આથી મિડટર્મ ચૂંટણીમાં ડેમોક્રેટિક પાર્ટીની જીત ટ્રમ્પ માટે રાજકીય અને કાયદાકીય પડકારો વધારી શકે છે, પરંતુ તેનાથી તેમનું રાષ્ટ્રપતિ પદ તરત જોખમમાં આવી જાય તેવું નથી.

ભારતીય મૂળના કેટલા ઉમેદવારો ચૂંટણી મેદાનમાં?

અમેરિકાની આ ચૂંટણીમાં ભારતીય મૂળના અમેરિકન રાજકારણીઓની ભૂમિકા પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. અમેરિકામાં ભારતીય મૂળના લોકોની રાજકીય ભાગીદારી સતત વધી રહી છે. કોંગ્રેસમાં પણ ભારતીય મૂળના અનેક નેતાઓ પ્રતિનિધિત્વ કરી રહ્યા છે. 2026ની ચૂંટણીમાં કેટલાક જાણીતા ભારતીય મૂળના નેતાઓ ફરીથી ચૂંટણી મેદાનમાં છે, જ્યારે કેટલાક માટે આ ચૂંટણી રાજકીય રીતે વધુ મોટી જવાબદારી મેળવવાની તક છે.

1. રાજા કૃષ્ણમૂર્તિ (Raja Krishnamoorthi): ભારતીય મૂળના અમેરિકન રાજકારણી રાજા કૃષ્ણમૂર્તિ આ ચૂંટણીમાં સૌથી વધુ ચર્ચિત ચહેરાઓમાંથી એક છે. તેઓ ઇલિનોય રાજ્યમાંથી અમેરિકી સેનેટની ચૂંટણી લડી રહ્યા છે. અગાઉ તેઓ હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સના સભ્ય રહી ચૂક્યા છે. સેનેટની ચૂંટણીમાં તેમની ઉમેદવારી ભારતીય મૂળના અમેરિકન સમુદાય માટે પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
2. રો ખન્ના (Ro Khanna): કેલિફોર્નિયાના 17મા કોંગ્રેસનલ ડિસ્ટ્રિક્ટનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા રો ખન્ના ડેમોક્રેટિક પાર્ટીના જાણીતા નેતા છે. તેઓ ફરીથી હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સની ચૂંટણીમાં મેદાનમાં છે. ટેક્નોલોજી, અર્થતંત્ર અને અમેરિકાની વિદેશ નીતિ જેવા મુદ્દાઓ પર તેઓ સક્રિય રહ્યા છે.
3. પ્રમિલા જયપાલ (Pramila Jayapal): વોશિંગ્ટન રાજ્યના 7મા કોંગ્રેસનલ ડિસ્ટ્રિક્ટમાંથી પ્રમિલા જયપાલ ચૂંટણી લડી રહ્યાં છે. તેઓ હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સમાં ભારતીય મૂળની જાણીતી મહિલા નેતાઓમાંના એક છે. ઇમિગ્રેશન, આરોગ્ય અને સામાજિક નીતિઓના મુદ્દાઓ પર તેમનું રાજકીય વલણ ચર્ચામાં રહ્યું છે.
4. અમી બેરા (Ami Bera): કેલિફોર્નિયાના 6મા કોંગ્રેસનલ ડિસ્ટ્રિક્ટનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા અમી બેરા પણ ભારતીય મૂળના જાણીતા અમેરિકન નેતા છે. તેઓ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી સાથે જોડાયેલા છે અને ફરીથી કોંગ્રેસમાં પહોંચવા માટે ચૂંટણી મેદાનમાં છે.
5. શ્રી થાનેદાર (Shri Thanedar): મિશિગનના 13મા કોંગ્રેસનલ ડિસ્ટ્રિક્ટમાંથી શ્રી થાનેદાર ચૂંટણી લડી રહ્યા છે. ભારતીય મૂળના શ્રી થાનેદાર અગાઉ પણ અમેરિકી કોંગ્રેસમાં ચૂંટાઈ ચૂક્યા છે. તેમની ઉમેદવારી પણ ભારતીય મૂળના રાજકારણીઓની વધતી હાજરી દર્શાવે છે.
6. સુહાસ સુબ્રમણ્યમ (Suhas Subramanyam): વર્જિનિયાના 10મા કોંગ્રેસનલ ડિસ્ટ્રિક્ટનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા સુહાસ સુબ્રમણ્યમ પણ આ ચૂંટણીમાં મહત્ત્વના ભારતીય મૂળના ચહેરા છે. તેઓ અમેરિકી કોંગ્રેસમાં ભારતીય મૂળના યુવા નેતાઓમાં સ્થાન ધરાવે છે.
7. આ ઉપરાંત રાજ્ય અને સ્થાનિક સ્તરે પણ ભારતીય મૂળના અનેક ઉમેદવારો ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં ભાગ લઈ રહ્યા છે. ઉપરોક્ત યાદી મુખ્ય રાષ્ટ્રીય સ્તરના જાણીતા ઉમેદવારોની છે, તમામ રાજ્ય અને સ્થાનિક ઉમેદવારોની સંપૂર્ણ યાદી નથી.

દુનિયાની નજર અમેરિકાની ચૂંટણી પર કેમ?

અમેરિકા વિશ્વની સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓમાંનું એક છે અને તેની નીતિઓની અસર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર, વેપાર, સુરક્ષા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો પર પડે છે. ખાસ કરીને ટ્રમ્પ સરકારની ટેરિફ નીતિ, ઇમિગ્રેશન અંગેના નિર્ણયો અને વિવિધ દેશો સાથેના વેપાર સંબંધોને કારણે આ ચૂંટણીનું મહત્ત્વ વધી જાય છે.

ભારત માટે પણ આ ચૂંટણી મહત્ત્વપૂર્ણ છે. અમેરિકામાં ભારતીય મૂળના નેતાઓનું પ્રતિનિધિત્વ વધવું, ભારત-અમેરિકા સંબંધો, વેપાર અને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે સહયોગ જેવા મુદ્દાઓ પર તેમની ભૂમિકા ચર્ચાનો વિષય બની શકે છે.

આ જ કારણ છે કે 3 નવેમ્બરે યોજાનારી મિડટર્મ ચૂંટણી માત્ર અમેરિકી કોંગ્રેસના સભ્યો પસંદ કરવાની પ્રક્રિયા નથી. તે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળના બાકીના બે વર્ષ માટે રાજકીય શક્તિનું સંતુલન પણ નક્કી કરશે. રિપબ્લિકન પાર્ટી પોતાનું વર્ચસ્વ જાળવી રાખે છે કે ડેમોક્રેટિક પાર્ટી કોંગ્રેસમાં પોતાની તાકાત વધારે છે, તેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર રહેશે.

એક સમયે પીવાના પાણી માટે તરસતુ, ભૂખમરાથી પીડાતા આ શહેરે રણપ્રદેશમાંથી કેવી રીતે ઉભુ કર્યુ અમીરીનું સામ્રાજ્ય- વાંચો