
ભારતમાં સવારની શરૂઆત ચા વિના અધૂરી છે, પરંતુ જે ચાની કિંમત કોઈ લક્ઝરી બંગલા કે મોંઘીદાટ કાર જેટલી હોય તેના વિશે વિચારવું પણ અશક્ય લાગે છે. ચીનના ફુજિયાન પ્રાંતના વુઈ પહાડોમાં ઉગતી ‘ડા હાંગ પાઓ’ (Da Hong Pao) વિશ્વની સૌથી મોંઘી ચા માનવામાં આવે છે. આ ચાની કિંમત અંદાજે 9 કરોડ રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામ છે. માત્ર 20 ગ્રામ ચાની હરાજી પણ લાખો રૂપિયામાં થાય છે, જે આ ચાને દુનિયાનું સૌથી મોંઘું પીણું બનાવે છે.
આ પ્રીમિયમ ચા પહાડોની પથરાળ જમીન અને ખડકોની વચ્ચે ઉગે છે, તેથી તેને વ્યાપારી ભાષામાં ‘રોક ટી’ પણ કહેવામાં આવે છે. પથ્થરોની વચ્ચે ઉગવાને કારણે કુદરતી ખનિજોનું પૂરતું પોષણ આ છોડને મળે છે, જે તેને વિશિષ્ટ સ્વાદ અને સુગંધ આપે છે. તેની અછત અને વૈશ્વિક માંગ વચ્ચેનું મોટું અંતર જ તેની રેકોર્ડબ્રેક કિંમત નક્કી કરે છે.
આ ચાના મૂલ્ય પાછળ એક ઐતિહાસિક લોકકથા જોડાયેલી છે. મિંગ રાજવંશના સમયમાં જ્યારે મહારાણી ગંભીર બીમાર પડ્યા હતા, ત્યારે આ ચા પીવાથી તેમના સ્વાસ્થ્યમાં ચમત્કારિક સુધારો થયો હતો. મહારાણી સાજા થવાની ખુશીમાં સમ્રાટે તે ખાસ ચાના છોડને લાલ રંગના શાહી વસ્ત્રો પહેરાવ્યા હતા, ત્યારથી તેનું નામ ‘બિગ રેડ રોબ’ અને ‘ડા હાંગ પાઓ’ પડ્યું. ચીનમાં આજે પણ તેને રાષ્ટ્રીય સંપત્તિ ગણવામાં આવે છે.
ડા હાંગ પાઓ આટલી મોંઘી હોવાનું મુખ્ય કારણ તેની મર્યાદિત ઉપલબ્ધતા છે. હાલમાં આ ચાના માત્ર છ ‘મૂળ છોડ’ (Mother bushes) બચ્યા છે, જે સેંકડો વર્ષ જૂના છે. આ છોડની સુરક્ષા માટે ત્યાં હથિયારબંધ જવાનો તૈનાત રહે છે. વર્ષ 2006માં ચીન સરકારે આ પ્રાચીન છોડમાંથી પાંદડા તોડવા પર કડક પ્રતિબંધ લગાવી દીધો હતો. આજે બજારમાં જે અસલી ડા હાંગ પાઓ ઉપલબ્ધ છે, તે વર્ષો જૂના સ્ટોકનો જ હિસ્સો છે. હાલમાં જે વ્યાપારી ધોરણે વેચાય છે તે આ મૂળ છોડની ડાળીઓમાંથી વિકસાવેલા નવા છોડની પત્તીઓ છે, જે પણ ઘણી કિંમતી હોય છે.