સરહદ પર ‘કાચની બોટલો’નો પહેરો! ભારત-પાકિસ્તાન બોર્ડર પર ફેન્સિંગ સાથે કેમ લટકાવવામાં આવી છે હજારો ખાલી બોટલ?

ભારત-પાકિસ્તાન સરહદ એટલે દુનિયાની સૌથી સંવેદનશીલ અને હાઈ-ટેક સિક્યુરિટી ધરાવતી બોર્ડર. અહીં લેઝર વોલ, થર્મલ કેમેરા અને અત્યાધુનિક સેન્સર્સ તૈનાત છે. પરંતુ આ બધાની વચ્ચે, પંજાબ અને જમ્મુના સરહદી વિસ્તારોમાં કાચની ખાલી બોટલો તારની વાડ (Fence) પર લટકતી જોવા મળે છે. આ કોઈ શણગાર નથી, પણ BSFનો એક માસ્ટરસ્ટ્રોક ટેક્નિક છે.

કાચની બોટલો જ કેમ?

તમારા મનમાં પ્રશ્ન થશે કે કાચની બોટલો જ કેમ, બીજું કંઈ કેમ નહીં? તેનું કારણ વૈજ્ઞાનિક અને વ્યવહારુ છે. કાચ જ્યારે ધાતુ (તાર) સાથે અથવા બીજી બોટલ સાથે અથડાય છે, ત્યારે તેનો અવાજ અત્યંત તીણો અને અલગ હોય છે. આ અવાજ શાંત રાત્રિના સમયે દૂર સુધી સંભળાય છે.

1. સસ્તી અને ટકાઉ: તે ગમે તેવા વરસાદ કે તડકામાં ખરાબ નથી થતી.
2. શૂન્ય મેન્ટેનન્સ: તેને કોઈ બેટરી કે વાયરિંગની જરૂર પડતી નથી.
3. અવાજની ઓળખ: પવનના અવાજ અને કોઈ વ્યક્તિ દ્વારા તાર હલાવવાના અવાજ વચ્ચેનો તફાવત જવાનો તુરંત પારખી શકે છે.

સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં પૂરક

આ બોટલો મુખ્ય સુરક્ષા પ્રણાલી નથી, પણ એક ‘સપ્લીમેન્ટરી એલર્ટ સિસ્ટમ’ છે. ભારત-પાક બોર્ડર પર ફ્લડલાઇટ્સ, નાઇટ વિઝન ઇક્વિપમેન્ટ અને મોશન સેન્સર્સ તો છે જ, પણ ઘણીવાર ટેકનિકલ ખામી કે પાવર કટ વખતે આ ‘લો-ટેક’ જુગાડ વરદાન સાબિત થાય છે. ખાસ કરીને સ્મગલરો જ્યારે ફેન્સિંગ કાપવાની કે નશીલા પદાર્થો સરહદ પાર ફેંકવાની કોશિશ કરે છે, ત્યારે આ બોટલોનો અવાજ BSF જવાનોને પળવારમાં એલર્ટ કરી દે છે.

હાઈ-રિસ્ક વિસ્તારમાં જૂની પદ્ધતિ?

ડ્રોન અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના જમાનામાં આ પદ્ધતિ કદાચ જૂની પુરાણી લાગી શકે, પરંતુ સુરક્ષાના નિષ્ણાતો માને છે કે ‘મલ્ટી-લેયર્ડ સિક્યુરિટી’ જ શ્રેષ્ઠ છે. હાઈ-ટેક ગેજેટ્સ ક્યારેક ધુમ્મસ (Fog) માં થાપ ખાઈ શકે છે, પરંતુ ભૌતિક રીતે અથડાતી બોટલોનો અવાજ ક્યારેય ખોટું નથી બોલતો. આ સાબિત કરે છે કે ગમે તેટલી ટેકનોલોજી આવે, પણ ‘દેશી બુદ્ધિ’ અને અનુભવનો કોઈ વિકલ્પ નથી.

શું આ બોટલો આખી બોર્ડર પર લગાવેલી છે?

1. ના, આ પદ્ધતિ આખી 3323 કિમી લાંબી બોર્ડર પર નથી વપરાતી. તે ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે જ્યાં:
2.  નદી કિનારાના ભેજવાળા વિસ્તારો હોય.
3.  જ્યાં ખેતીલાયક જમીન ફેન્સિંગની એકદમ નજીક હોય.
4. જ્યાં ભૂતકાળમાં ઘૂસણખોરી કે ફેન્સિંગ કાપવાની ઘટનાઓ વધુ બની હોય.

દેશભરના સમાચાર વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો