Thunderstorms: આંધી અને તોફાન હંમેશા બપોરે કે સાંજે કેમ આવે છે, ક્યારેય સવારે કેમ નથી આવતા?
Thunderstorm: લોકો ઘણીવાર વિચારે છે કે વાવાઝોડા અને તોફાન સવારે કેમ નથી આવતા પણ બપોરે અને સાંજે કેમ આવે છે. ચાલો જાણીએ.
ઉનાળા અને ચોમાસાની ઋતુમાં વાવાઝોડા, જોરદાર પવન અને ધૂળના તોફાનો સામાન્ય છે. પરંતુ એક વાત જે ઘણીવાર લોકોને મૂંઝવણમાં મૂકે છે તે એ છે કે આ વાવાઝોડા સામાન્ય રીતે સવારના બદલે બપોરે અથવા સાંજે કેમ આવે છે.
આનું કારણ એ છે કે પૃથ્વીની સપાટી દિવસભર ગરમ રહે છે અને તે ગરમી વાતાવરણને અસર કરે છે. વૈજ્ઞાનિકો કહે છે કે વાવાઝોડા માટે અસ્થિરતા, વધતી જતી ગરમ હવા અને ભેજની જરૂર પડે છે. આ બધી પરિસ્થિતિઓ દિવસના અંતમાં સૌથી મજબૂત હોય છે અને મોટે ભાગે સવારે ગેરહાજર હોય છે.
બપોરે સપાટીની ગરમી સૌથી વધુ હોય છે
સૂર્યોદયથી પૃથ્વીની સપાટીને સૂર્ય સતત ગરમ કરે છે. જેમ-જેમ જમીન સૌર ઉર્જા શોષી લે છે, તેમ તેમ તેનું તાપમાન ધીમે ધીમે વધે છે, સામાન્ય રીતે બપોરે 3:00 થી 6:00 વાગ્યાની વચ્ચે તેના ઉચ્ચતમ સ્તર સુધી પહોંચે છે. આ તીવ્ર ગરમી શક્તિશાળી વાતાવરણીય વિક્ષેપો બનાવવા માટે જરૂરી ઊર્જા પૂરી પાડે છે, જે આગળ તોફાનો તરફ દોરી શકે છે.
ગરમ હવા ઓછા દબાણવાળા ક્ષેત્રનું નિર્માણ કરે છે
જેમ જેમ જમીન ગરમ થાય છે, તેમ તેમ તેના સંપર્કમાં રહેલી હવા પણ ગરમ થાય છે. ગરમ હવા ઠંડી હવા કરતાં હળવી હોય છે, જેના કારણે તે ઉપરના વાતાવરણમાં ઝડપથી ઉપર જાય છે. આ ઉપરની ગતિ સપાટીની નજીક ઓછા દબાણવાળા ક્ષેત્રનું નિર્માણ કરે છે. હવા જેટલી વધુ ગરમ થાય છે, તેટલી ઝડપથી તે ઉપર વધે છે અને વાતાવરણ વધુ અસ્થિર બને છે.
વધતી ગરમ હવાને કારણે સર્જાતા ઓછા દબાણવાળા વિસ્તારને ભરવાની જરૂર છે. આ જ કારણ છે કે આસપાસના વિસ્તારોમાંથી ઠંડી, ગાઢ હવા ઝડપથી તે વિસ્તાર તરફ જાય છે. પવનની આ ઊંચી ગતિ ઘણીવાર તીવ્ર પવન અને ધૂળના તોફાનો બનાવે છે.
સવારનું વાતાવરણ સ્થિર રહે છે
રાત્રિ દરમિયાન, પૃથ્વીની સપાટી ગરમી ગુમાવે છે અને નોંધપાત્ર રીતે ઠંડુ થાય છે. વહેલી સવારે, જમીનની નજીકની હવા ઠંડી અને સ્થિર હોય છે. ગરમીના અભાવને કારણે, વાતાવરણમાં હવાના મજબૂત ઉપર તરફના પ્રવાહો ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી ઊર્જાનો અભાવ હોય છે. આ તોફાનની શક્યતાને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે.
સવારના સમયે થતી એક સામાન્ય ઘટના જેને તાપમાનમાં ઉંધો બદલાવ કહેવામાં આવે છે, તે તોફાન બનવાની પ્રક્રિયાને અટકાવે છે. આ સ્થિતિ જમીનની નજીક ઠંડી હવાને ફસાવે છે, જ્યારે ગરમ હવા તેની ઉપર હોય છે. આ સ્થિતિ ઢાંકણની જેમ કાર્ય કરે છે, હવાને ઉપરની તરફ વધતી અટકાવે છે.
