શું લોકો પાયલટ રાત્રે દારૂ પીને બીજા દિવસે ડ્યૂટી પર આવી શકે? આ ભૂલ તેને આખી જિંદગી ભારે પડી શકે છે!

ભારતીય રેલવે દુનિયાના સૌથી લાંબા અને વિશાળ રેલવે નેટવર્ક પૈકીનું એક છે. જ્યારે પણ આપણે કોઈ દૂરના ગામ કે શહેરમાં જવાનું વિચારીએ, ત્યારે રેલવેને સૌથી આરામદાયક, સરળ અને સુરક્ષિત મુસાફરી માનવામાં આવે છે. તમને જાણીને નવાઈ લાગશે કે ભારતીય રેલવે દરરોજ એટલા મુસાફરોને મંજિલ સુધી પહોંચાડે છે જેટલી ઓસ્ટ્રેલિયાની કુલ વસ્તી છે! આટલા મોટા નેટવર્ક પાછળ હજારો લોકો પાયલટોની મહેનત અને શિસ્ત છુપાયેલી હોય છે.

આપણે અવારનવાર જોઈએ છીએ કે જો કોઈ વ્યક્તિ દારૂ પીને કાર કે ટુ-વ્હીલર ચલાવતા પકડાય, તો પોલીસ તેની સામે કેસ કરે છે અને દંડ વસૂલે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે જો હજારો મુસાફરોની જવાબદારી જેના ખભા પર છે તેવો રેલવેનો લોકો પાયલટ જો દારૂ પીને ડ્યૂટી પર આવે અથવા ચાલુ મુસાફરીએ નશો કરે તો તેની સામે કેવા એક્શન લેવાય? શું તેને માત્ર દંડ ભરીને છોડી દેવામાં આવે કે પછી તેની કારકિર્દી ખતમ થઈ જાય? ચાલો જાણીએ રેલવેના તે કડક કાયદાઓ વિશે જે એક સામાન્ય ડ્રાઈવર કરતા લોકો પાયલટ માટે કેટલા અલગ અને કઠોર છે.

રેલવે જ્યારે નશામાં ગાડી ચલાવવા સામે કડક કાયદા લાગુ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, ત્યારે દક્ષિણ પશ્ચિમ રેલવેના લોકો પાયલટો અને મોટરમેનોએ એક ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ રજૂ કર્યું છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં અહીં ડ્યૂટી પર એક પણ કર્મચારી નશામાં મળી આવ્યો હોવાનો અહેવાલ નથી. જોકે, રેલવે બોર્ડ હવે આ સમસ્યાને જડમૂળથી ઉખેડવા માટે બરતરફી સહિતના કડક કાયદા પર કામ કરી રહ્યું છે.

નવા નિયમો અને આલ્કોહોલની મર્યાદા

• નવા કાયદા મુજબ, જો કોઈ ડ્રાઈવરના 100 મિલીલીટર રક્તના નમૂનામાં 21 મિલિગ્રામ કે તેથી વધુ આલ્કોહોલ મળી આવશે, તો તેને સીધો જ નોકરીમાંથી બરતરફ કરવામાં આવશે.
• જે કર્મચારીઓના લોહીમાં આલ્કોહોલનું સ્તર 1 થી 20 મિલિગ્રામની વચ્ચે હશે, તેમને સ્તર ઓછું થયા પછી કામ પર આવવા દેવાશે, પરંતુ આ ઘટના તેમના કાયમી રેકોર્ડમાં નોંધવામાં આવશે.
• જો કોઈ કર્મચારી બીજી વાર આ નીચલી મર્યાદા (1-20 mg) નું ઉલ્લંઘન કરશે, તો તેને પણ સેવામાંથી દૂર કરવામાં આવશે.
• પ્રથમ વખત ઓછું પ્રમાણ ધરાવતા કર્મચારીઓને પરામર્શ (કાઉન્સેલિંગ) આપવામાં આવશે જેથી તેઓ ભૂલ ન દોહરાવે.

કાયદાકીય કલમો અને સજા

રેલવે એક્ટ, 1989 હેઠળ આ મામલે અત્યંત કડક જોગવાઈઓ છે, જે તમારી જાણકારી માટે અહીં ઉમેરવામાં આવી છે:

• રેલવે એક્ટની કલમ 172 (Section 172): જો કોઈ રેલવે સેવક ડ્યૂટી પર નશાની હાલતમાં જોવા મળે છે, તો તે ગુનો છે. આ કલમ મુજબ, જો તેનાથી મુસાફરોની સુરક્ષા જોખમાય છે, તો તેને 1 વર્ષ સુધીની જેલ અથવા દંડ, અથવા બંને થઈ શકે છે.
• રેલવે એક્ટની કલમ 175 (Section 175): જો કોઈ રેલવે કર્મચારીની નશાની હાલત અથવા બેદરકારીને કારણે કોઈ મોટું જોખમ કે અકસ્માત સર્જાય છે, તો તેમાં સજાની અવધિ વધી શકે છે અને ભારે દંડની જોગવાઈ છે.
• ડિસિપ્લિન એન્ડ અપીલ રૂલ્સ (D&A Rules): રેલવે સેવા (શિસ્ત અને અપીલ) નિયમો હેઠળ, ‘મેજર પેનલ્ટી’ (મોટી સજા) ની જોગવાઈ છે, જેમાં ‘રિમોવલ ફ્રોમ સર્વિસ’ (સેવામાંથી દૂર કરવા) અથવા ‘ડિસમિસલ’ (બરતરફી) નો સમાવેશ થાય છે. બરતરફ કરાયેલ કર્મચારી ભવિષ્યમાં કોઈ પણ સરકારી નોકરી માટે લાયક રહેતો નથી.

સુરક્ષા અને દેખરેખની પ્રક્રિયા

દક્ષિણ પશ્ચિમ રેલવેના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, બેંગલુરુ, મૈસૂર અને હુબલી ડિવિઝનમાં લોકો પાયલટો પરિણામોથી સારી રીતે વાકેફ છે. સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે નીચે મુજબની પ્રક્રિયા અપનાવવામાં આવે છે:

• ડ્યૂટી શરૂ થતા પહેલા: ક્રૂ કંટ્રોલર દ્વારા દરેક પાયલટ અને મોટરમેનનો બ્રેથ એનાલાઈઝર ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે.
• ડ્યૂટી પૂરી થયા પછી: મુસાફરીના દસ્તાવેજો સોંપતી વખતે ફરીથી તપાસ કરવામાં આવે છે કે મુસાફરી દરમિયાન દારૂનું સેવન કરવામાં આવ્યું છે કે નહીં.
• અચાનક તપાસ: લોકો ઇન્સ્પેક્ટરોની ટીમ અચાનક અને ગુપ્ત તપાસ (Surprise & Stealth checks) પણ કરે છે.
• મેડિકલ ટેસ્ટ: જો બ્રેથ એનાલાઈઝરમાં પોઝિટિવ રિપોર્ટ આવે, તો કર્મચારીને તુરંત હોસ્પિટલમાં સંપૂર્ણ મેડિકલ તપાસ માટે મોકલવામાં આવે છે.

રેલવેના જણાવ્યા મુજબ, લોકો પાયલટોને મુશ્કેલ કામગીરીના બદલામાં અન્ય સુવિધાઓ ઉપરાંત 18 કલાકનો આરામ પણ આપવામાં આવે છે.

કેવી રીતે અમેરિકાના ‘ચક્રવ્યૂહ’ ને તોડીને ભારતનું ‘સર્વ શક્તિ’ ટેન્કર હોર્મુઝ પાર કરી ગયું? જાણો કોણ ભારતની મદદે આવ્યું