PM મોદીના વિદેશ પ્રવાસ પર કેટલો ખર્ચ થાય છે? સરકારે આપી દીધો આખે આખો રિપોર્ટ

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વિદેશ પ્રવાસો પર થતા ખર્ચને લઈને રાજકીય અને જાહેર ચર્ચા ઘણીવાર જોવા મળે છે. હવે કેન્દ્ર સરકારે રાજ્યસભામાં 2021થી જુલાઈ 2026 સુધીના તમામ સત્તાવાર વિદેશ પ્રવાસોની વિગતવાર માહિતી રજૂ કરી છે. આ માહિતી રાજ્યસભાના સાંસદ સંજય સિંહ અને વી. સદાસિવન દ્વારા પૂછાયેલા પ્રશ્નોના લેખિત જવાબમાં વિદેશ રાજ્યમંત્રી શબિસ્તા પાબિત્રા માર્ગેરિટાએ આપી હતી.

સરકાર દ્વારા રજૂ કરાયેલા આંકડા અનુસાર, વર્ષ 2021થી જુલાઈ 2026 સુધી વડા પ્રધાન મોદીના વિદેશ પ્રવાસો પર અંદાજે ₹557 કરોડનો ખર્ચ થયો છે. જોકે સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કેટલીક મુલાકાતોના બિલ હજુ બાકી હોવાથી અંતિમ ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે.

વર્ષ 2021: અમેરિકાની મુલાકાત સૌથી મોંઘી

વર્ષ 2021 દરમિયાન વડા પ્રધાન મોદીએ બાંગ્લાદેશ, અમેરિકા, ઇટાલી અને યુનાઇટેડ કિંગડમની મુલાકાત લીધી હતી. આ તમામ પ્રવાસો પર કુલ અંદાજે ₹36.12 કરોડનો ખર્ચ થયો હતો. તેમાં 22થી 26 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન થયેલી અમેરિકાની મુલાકાત સૌથી વધુ ખર્ચાળ રહી હતી, જેના માટે લગભગ ₹19.63 કરોડ ખર્ચાયા હતા.

વર્ષ 2022: જર્મની પ્રવાસ પર સૌથી વધુ ખર્ચ

2022માં વડા પ્રધાન મોદીએ જર્મની, ડેનમાર્ક, ફ્રાન્સ, નેપાળ, જાપાન (બે વખત), ઉઝબેકિસ્તાન, યુએઈ અને ઇન્ડોનેશિયાની મુલાકાત લીધી હતી. આ વર્ષ દરમિયાન કુલ ₹55.83 કરોડનો ખર્ચ નોંધાયો હતો. તેમાં જૂનમાં થયેલી જર્મનીની મુલાકાત સૌથી મોંઘી રહી હતી, જેના પર આશરે ₹14.47 કરોડ ખર્ચાયા હતા.

વર્ષ 2023: અનેક દેશોની મુલાકાત, અમેરિકાનો પ્રવાસ સૌથી ખર્ચાળ

વર્ષ 2023 દરમિયાન વડા પ્રધાન મોદીએ જાપાન, ઓસ્ટ્રેલિયા, પાપુઆ ન્યૂ ગિની, અમેરિકા, ઇજિપ્ત, ફ્રાન્સ, યુએઈ, દક્ષિણ આફ્રિકા, ગ્રીસ અને ઇન્ડોનેશિયા સહિત અનેક દેશોની મુલાકાત લીધી હતી. આ વર્ષે કુલ ₹93.63 કરોડનો ખર્ચ થયો હતો. જૂન મહિનામાં થયેલી અમેરિકાની મુલાકાત પર સૌથી વધુ ₹22.89 કરોડનો ખર્ચ નોંધાયો હતો.

વર્ષ 2024: કુલ ખર્ચ ₹109.51 કરોડ

2024માં વડા પ્રધાન મોદીએ યુએઈ, કતાર, ભૂતાન, ઇટાલી, રશિયા, ઓસ્ટ્રિયા, પોલેન્ડ, યુક્રેન, બ્રુનેઈ, સિંગાપોર, અમેરિકા, લાઓસ, નાઇજીરીયા, બ્રાઝિલ, ગુયાના અને કુવૈતની મુલાકાત લીધી હતી. આ પ્રવાસો પર કુલ ₹109.51 કરોડનો ખર્ચ થયો હતો.

સરકારના જણાવ્યા મુજબ, રશિયાની બંને મુલાકાતો પર મળીને ₹16 કરોડથી વધુનો ખર્ચ થયો હતો, જ્યારે સપ્ટેમ્બર મહિનાની અમેરિકાની મુલાકાત માટે લગભગ ₹15.33 કરોડ ખર્ચાયા હતા.

વર્ષ 2025: અત્યાર સુધીનો સૌથી વધુ વાર્ષિક ખર્ચ

2025 દરમિયાન વડા પ્રધાન મોદીએ સૌથી વધુ દેશોની મુલાકાત લીધી હતી. તેમાં ફ્રાન્સ, અમેરિકા, મોરિશિયસ, થાઇલેન્ડ, શ્રીલંકા, સાઉદી અરેબિયા, કેનેડા, બ્રાઝિલ, યુનાઇટેડ કિંગડમ, માલદીવ્સ, ચીન, જાપાન અને દક્ષિણ આફ્રિકા સહિત અનેક દેશોનો સમાવેશ થાય છે.

આ વર્ષે કુલ ₹187.83 કરોડનો ખર્ચ નોંધાયો હતો, જે 2021 પછીનો સૌથી વધુ વાર્ષિક ખર્ચ છે. તેમાં ફ્રાન્સની મુલાકાત સૌથી મોંઘી રહી હતી, જેના પર આશરે ₹25.59 કરોડ ખર્ચાયા હતા.

વર્ષ 2026 (જુલાઈ સુધી): ખર્ચ ₹74.59 કરોડ

જુલાઈ 2026 સુધી વડા પ્રધાન મોદીએ મલેશિયા, ઇઝરાયલ, યુએઈ, નેધરલેન્ડ્સ, સ્વીડન, નોર્વે, ઇટાલી, સ્લોવાકિયા, સેશેલ્સ, ઇન્ડોનેશિયા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યૂઝીલેન્ડની મુલાકાત લીધી છે. અત્યાર સુધી આ પ્રવાસો પર અંદાજે ₹74.59 કરોડનો ખર્ચ થયો છે.

સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કેટલીક મુલાકાતોના બિલ હજુ પ્રાપ્ત થયા નથી. ખાસ કરીને જૂન 2026માં થયેલી ફ્રાન્સની મુલાકાતનો ખર્ચ હજુ આ આંકડામાં સામેલ કરવામાં આવ્યો નથી.

અગાઉના વર્ષોની સરખામણી

સરકારે સંસદમાં અગાઉના કેટલાક વર્ષોના પ્રવાસ ખર્ચની માહિતી પણ શેર કરી હતી. તેના અનુસાર, 2011માં અમેરિકાની મુલાકાત પર ₹10.74 કરોડ અને ફ્રાન્સની મુલાકાત પર ₹8.33 કરોડનો ખર્ચ થયો હતો. જ્યારે 2013માં રશિયાની મુલાકાત માટે ₹9.95 કરોડ અને જર્મની પ્રવાસ માટે ₹6.02 કરોડ ખર્ચાયા હતા.

સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ તમામ આંકડા વાસ્તવિક ખર્ચના આધારે તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે અને તેમાં ફુગાવા અથવા ડોલર-રૂપિયાના વિનિમય દરની કોઈ ગોઠવણ કરવામાં આવી નથી.

વિદેશ પ્રવાસોથી શું લાભ થયો?

સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, વડા પ્રધાનની વિદેશ મુલાકાતોનો મુખ્ય હેતુ ભારતના અન્ય દેશો સાથેના દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવાનો છે. વેપાર, રોકાણ, સંરક્ષણ, ટેકનોલોજી, ઊર્જા, આરોગ્ય, કૃષિ અને નવીનતા જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા માટે આ મુલાકાતો મહત્વપૂર્ણ રહી છે.

જુલાઈ 2021થી અત્યાર સુધી વિવિધ દેશો સાથે સેંકડો સમજૂતી કરારો (MoUs) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે. તેમાં ફ્રાન્સ, યુએઈ, ઓસ્ટ્રેલિયા, જર્મની, જાપાન, ઇન્ડોનેશિયા, બ્રાઝિલ, નેધરલેન્ડ્સ, ઇઝરાયલ અને સેશેલ્સ જેવા દેશો સાથે અવકાશ, સેમિકન્ડક્ટર, યુપીઆઈ, નવીનીકરણીય ઊર્જા, આરોગ્ય અને સંરક્ષણ જેવા ક્ષેત્રોના કરારોનો સમાવેશ થાય છે.

સરકારે વધુમાં જણાવ્યું કે એપ્રિલ 2021થી ડિસેમ્બર 2025 દરમિયાન ભારતને અંદાજે 381.8 અબજ ડોલરનું વિદેશી પ્રત્યક્ષ રોકાણ (FDI) પ્રાપ્ત થયું છે.

સરકારનું અંતિમ સ્પષ્ટીકરણ

સરકારના લેખિત જવાબ અનુસાર, 2021થી જુલાઈ 2026 સુધી વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વિદેશ પ્રવાસો પર અંદાજે ₹557 કરોડનો ખર્ચ થયો છે. જોકે, કેટલીક મુલાકાતોના બિલ હજુ બાકી હોવાથી અંતિમ આંકડો હાલમાં દર્શાવાયેલા ખર્ચ કરતાં વધુ થઈ શકે છે.