
હાઈવે પર મુસાફરી કરતી વખતે ટોલ પ્લાઝા પર લાગતી વાહનોની લાંબી કતારો અને રોકડ (Cash) ચૂકવણી માટે થતી રકઝકથી આપણે સૌ પરિચિત છીએ. આ પરંપરાગત પદ્ધતિ માત્ર સમયનો જ વ્યય નથી કરતી, પરંતુ ઈંધણના બગાડ અને પ્રદૂષણમાં પણ વધારો કરે છે. ભારત સરકાર હવે હાઈવે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને અત્યાધુનિક અને અવરોધ રહિત બનાવવા માટે એક ક્રાંતિકારી કદમ ઉઠાવી રહી છે. 10 એપ્રિલ, 2026ની તારીખ દરેક વાહનચાલક માટે નિર્ણાયક સાબિત થવાની છે, કારણ કે આ દિવસથી હાઈવે પર મુસાફરીના નિયમો મૂળભૂત રીતે બદલાઈ જશે.
નેશનલ હાઈવે ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (NHAI) અને માર્ગ પરિવહન મંત્રાલયે હાઈવે પરના ટોલ પ્લાઝાને વધુ કાર્યક્ષમ બનાવવા માટે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. 10 એપ્રિલથી ટોલ બૂથ પર રોકડ દ્વારા થતા તમામ વ્યવહારો પર કાયમી પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવશે. આ નીતિગત ફેરફારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ‘ઈલેક્ટ્રોનિક ટોલ કલેક્શન’ (ETC) સિસ્ટમને 100% સચોટતા સાથે અમલમાં મૂકવાનો છે.
NHAI અને રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ મંત્રાલયે 10 એપ્રિલથી ટોલ પ્લાઝા પર રોકડ વ્યવહારો સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાનો મોટો નિર્ણય લીધો છે.
હવેથી નેશનલ હાઈવે પર મુસાફરી કરવા માટે વાહન પર સક્રિય FASTag હોવું ફરજિયાત છે. આ ટેકનોલોજી રેડિયો ફ્રીક્વન્સી આઈડેન્ટિફિકેશન (RFID) પર આધારિત છે, જેમાં ટોલ પ્લાઝા પર લાગેલા સેન્સર્સ તમારી ગાડીના ટેગને રીડ કરી સીધા જ લિંક કરેલા વોલેટ કે બેંક ખાતામાંથી રકમ કાપી લે છે.
સરકાર માત્ર ડિજિટલ પેમેન્ટ નથી ઈચ્છતી, પણ ‘ડિજિટલ શિસ્ત’ લાવવા માંગે છે. જો તમારી પાસે FASTag નથી અને તમે UPI દ્વારા પેમેન્ટ કરવા માંગો છો, તો તમારે સામાન્ય ટોલ દર કરતા 1.25 ગણો (એટલે કે 25% વધુ) ટેક્સ ચૂકવવો પડશે. આ સરચાર્જ પાછળનો હેતુ વાહનચાલકોને ટેગ સિસ્ટમ અપનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે જેથી ટોલ લેન પર પ્રોસેસિંગનો સમય ન બગડે.
નવી પોલિસી મુજબ જો કોઈ વાહન પાસે વેલિડ ડિજિટલ પેમેન્ટ મોડ નહીં હોય, તો તેને હાઈવે પર પ્રવેશતા અટકાવવામાં આવશે અથવા ત્યાંથી હટાવી દેવામાં આવશે. નિયમ ભંગ કરનારાઓ માટે સરકારે નીચે મુજબનું કડક માળખું જાહેર કર્યું છે:
અત્યાર સુધી પ્રોટોકોલ મુજબ ઘણા લોકો આઈડી કાર્ડ બતાવીને ટોલ મુક્તિ મેળવતા હતા, જે ઘણીવાર વિવાદો અને વિલંબનું કારણ બનતું હતું. હવે આ વ્યવસ્થા સંપૂર્ણપણે બદલાશે.
આ ફેરફારો માત્ર શરૂઆત છે. ભારત સરકાર હવે GPS-બેઝ્ડ ટોલિંગ અને ANPR (ઓટોમેટિક નંબર પ્લેટ રેકગ્નિશન) ટેકનોલોજી તરફ આગળ વધી રહી છે. ANPR એ એવી ‘નંબર પ્લેટ વાંચવાની સ્વચાલિત સિસ્ટમ’ છે જેમાં કેમેરા વાહનનો નંબર સ્કેન કરે છે. આ ટેકનોલોજીથી ભવિષ્યમાં ટોલ ગેટ્સની જરૂરિયાત જ ખતમ થઈ જશે અને તમે હાઈવે પર જેટલા કિમી મુસાફરી કરશો, તે મુજબ જ ઓટોમેટિક પેમેન્ટ કપાઈ જશે. આ ‘સીમલેસ ટ્રાન્ઝિટ’ના યુગ તરફનું પગલું છે.
10 એપ્રિલ, 2026થી લાગુ થતા આ ફેરફારો ભારતની ડિજિટલ ઇકોનોમી અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની મજબૂતી દર્શાવે છે. રોકડ વ્યવહારો બંધ થવાથી સિસ્ટમમાં પારદર્શિતા આવશે અને ટોલ પ્લાઝા પરનો વેઈટિંગ ટાઈમ શૂન્ય થઈ જશે.
કર્મચારીઓના પગારમાં ધરખમ વધારો! મોંઘવારી ભથ્થું હવે વધશે આ સ્ટોરી વાંચવા અહીં ક્લિક કરો