
દુનિયાને પરમાણુ યુદ્ધના ખતરાથી બચાવવાની દિશામાં એક મોટી અને સકારાત્મક ખબર સામે આવી છે. ઓમાનના વિદેશ મંત્રી બદલ અલ્બુસૈદીએ દાવો કર્યો છે કે ઈરાન હવે પરમાણુ બોંબ બનાવવા માટેની જરૂરી સામગ્રી ક્યારેય પોતાની પાસે ન રાખવા માટે રાજી થયુ છે.
વોશિંગ્ટનમાં અમેરિકી ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેંસ સાથે એક મહત્વપૂર્ણ મુલાકાત બાદ અલ્બુસૈદીએ આ સફળતા અંગે ઘોષણા કરી છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે બહુ જ ટૂંક સમયમાં એક ઐતિહાસિક શાંતિ સમજૂતી થવા જઈ રહી છે.
ઓમાન આ સમગ્ર વાતચીતમાં એક ભરોસાપાત્ર મધ્યસ્થની ભૂમિકા નિભાવી રહ્યુ છે. જે બંને દેશોને એક ટેબલ પર લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યુ છે. આ નવી સમજૂતિની સૌથી મોટી વિશેષતા ‘જીરો સ્ટોકપાઈલિંગ’ એટલે કે ‘શૂન્ય સ્ટોકિંગ’ ની નીતિ છે.
ઓમાનના વિદેશ મંત્રીના મતે, “મારા મતે, સૌથી મોટી સિદ્ધિ એ કરાર છે કે ઈરાન પાસે ક્યારેય પરમાણુ બોમ્બ બનાવવા માટે સક્ષમ સામગ્રી નહીં હોય. ઓબામાના રાષ્ટ્રપતિ કાર્યકાળ દરમિયાન થયેલા જૂના કરારમાં આનો સમાવેશ નહોતો. આ સંપૂર્ણપણે નવું છે. મારું માનવું છે કે શાંતિ કરાર આપણી પહોંચમાં છે, જો આપણે કૂટનીતિને તે સુધી પહોંચવા માટે જરૂરી જગ્યા આપીએ. મને નથી લાગતું કે કૂટનીતિ સિવાય બીજો કોઈ વિકલ્પ આ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવી શકે.”
વાટાઘાટો માટેનું નવું માળખું આ જ સિદ્ધાંત પર આધારિત છે કે જો ઈરાન પાસે સમૃદ્ધ યુરેનિયમનો ભંડાર ન હોય, તો પરમાણુ બોમ્બ બનાવવો તકનીકી રીતે અશક્ય બની જશે. ઈરાનના વર્તમાન પરમાણુ ભંડારને ન્યૂનતમ સ્તર સુધી ઘટાડીને બળતણમાં રૂપાંતરિત કરવું જોઈએ જેનો ફરી ક્યારેય શસ્ત્ર સામગ્રી તરીકે ઉપયોગ ન થઈ શકે.
રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વાટાઘાટોની ધીમી ગતિથી નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે તેઓ “નો એનરિચમેન્ટ” ઇચ્છે છે, એટલે કે યુરેનિયમ સંવર્ધન પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ. આ હોવા છતાં, અલ્બુસૈદીને વિશ્વાસ છે કે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર અને ઈરાન બંને આ વખતે કરાર પર પહોંચવા માટે ગંભીર છે. તેમને આશા છે કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ પોતે ઇચ્છે છે કે આ ડીલ સફળ થાય જેથી વૈશ્વિક સ્થિરતા જળવાઈ રહે.
આગામી ચરણોમાં વિયેનામાં ટેકનિકલ નિષ્ણાતો વચ્ચે ચર્ચાઓ થવાની નક્કી છે, ત્યારબાદ ટોચના નેતાઓ વચ્ચે ઉચ્ચ-સ્તરીય વાટાઘાટોનો બીજો રાઉન્ડ યોજાશે. આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઊર્જા એજન્સી (IAEA) આ નવા કરારનું ઊંડાણપૂર્વક નિરીક્ષણ અને ચકાસણી પણ કરશે.
શક્યતા એવી પણ છે કે યુએસ નિરીક્ષકોને ઈરાનની પરમાણુ ઠેકાણાઓની સીધી ઍક્સેસ આપવામાં આવે જેથી કોઈપણ શંકાનો અવકાશ ન રહે. આ પારદર્શિતા આ કરારની સફળતા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
કોઈપણ શંકા દૂર કરવા માટે યુએસ નિરીક્ષકોને ઈરાનની પરમાણુ સુવિધાઓની સીધી ઍક્સેસ આપવામાં આવે તેવી શક્યતા પણ છે. આ પારદર્શિતા આ કરારની સફળતા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.
Published On - 6:32 pm, Sun, 1 March 26