
શાંઘાઈ સહયોગ સંગઠન (SCO) ના પ્રથમ સિવિલાઇઝેશન ડાયલોગ ફોરમ (Civilizational Dialogue Forum) માં ભાગ લેવા દિલ્હી આવેલા પાકિસ્તાનના જળવાયુ પરિવર્તન મંત્રી મુસાદિક મસૂદ મલિકે ફરી એકવાર સિંધુ જળ સંધિનો ઉલ્લેખ કર્યો. દિલ્હી પ્રવાસ દરમિયાન જ્યારે તેમને આ સંધિને લઈને સવાલ કરવામાં આવ્યો ત્યારે તેમણે કહ્યું કે જ્યારે તમે આના પર બોલાવશો ત્યારે અમે વાત કરીશું. સાથે જ તેમણે આતંકવાદના મુદ્દે પણ પોતાની વાત મૂકી.
સિંધુ જળ સંધિ સાથે જોડાયેલા સવાલ પર પાકિસ્તાનના મંત્રી મુસાદિક મસૂદ મલિકે આજે રવિવારે કહ્યું, “જ્યારે તમે મને સિંધુ જળ સંધિ પર ચર્ચા કરવા માટે આમંત્રિત કરશો, તો અમે ચોક્કસપણે આના પર ચર્ચા કરીશું. પરંતુ હજુ તમે મને સિંધુ જળ સંધિ પર ચર્ચા કરવા માટે આમંત્રિત કર્યો નથી.” સાથે જ આ મુદ્દે પાક મંત્રીએ એવું સૂચન પણ આપ્યું કે ચર્ચાની શરૂઆત ઓછા જટિલ મુદ્દાઓથી થવી જોઈએ, જ્યારે વધુ સંવેદનશીલ કે વિવાદિત મામલાઓ પર બાદમાં વાત કરવી જોઈએ.
આ દરમિયાન મલિકના પ્રવાસ વચ્ચે ભારતના વિદેશ મંત્રાલય (MEA) એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સિંધુ જળ સંધિ પર ભારતના વલણમાં કોઈ ફેરફાર આવ્યો નથી. મસૂદ મલિકે પ્રાદેશિક શાંતિ, પડતર મુદ્દાઓના ઉકેલ અને સમાજના ગરીબ તથા નબળા વર્ગો પર ધ્યાન આપવાના મહત્વ પર પણ ભાર મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે આતંકવાદ પર કોઈપણ ચર્ચા પરસ્પર આરોપ-પ્રત્યારોપને બદલે પુરાવા અને પારદર્શી દ્રષ્ટિકોણ પર આધારિત હોવી જોઈએ. મુસાદિક મસૂદ મલિકે એકબીજા પર દોષનો ટોપલો ઢોળવાને બદલે પુરાવાના આધારે આગળ વધવાની આવશ્યકતા પર ભાર મૂક્યો.
તેમના અનુસાર, આતંકવાદનો સામનો કરવામાં પાકિસ્તાનનું સૌથી મોટું હિત છે, કારણ કે પાછલા 18 થી 24 મહિનામાં દેશમાં આતંકવાદી ઘટનાઓને કારણે હજારો લોકોના જીવ જઈ ચૂક્યા છે. મંત્રી મુસાદિક મસૂદ મલિક કહે છે, “જો તમે આ સમસ્યાનું કાયમી સમાધાન ઈચ્છો છો, ન કે માત્ર ઉશ્કેરણી કરવા માંગો છો, તો આપણે આ જ રીતે આગળ વધવું જોઈએ.”
મુસાદિક મસૂદ મલિકે કહ્યું, “હું તમને એક નક્કર અને સ્પષ્ટ જવાબ આપી રહ્યો છું, જ્યારે પણ વાતચીત થશે, તે પુરાવા પર આધારિત હશે. હું તમને વિશ્વાસ અપાવું છું કે આવી વાતચીત જરૂર થશે. અમે ઘણા પ્રસંગોએ અને અલગ-અલગ મંચો પર કહ્યું છે કે પુરાવાઓને દ્વિપક્ષીય રીતે રજૂ કરી શકાય છે. અમે એવું પણ સૂચન કર્યું છે કે તેને બહુપક્ષીય રીતે પણ ઉકેલી શકાય છે, તમે તમારા પુરાવા લાવો, અને અમે અમારા પુરાવા લાવીશું.”
પોતાના ભાષણ દરમિયાન, મુસાદિક મલિકે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધોનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે ભવિષ્યમાં સાંસ્કૃતિક સંવાદ દ્વારા બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોમાં સુધારો આવી શકે છે. તેમણે કહ્યું કે બંને દેશો વચ્ચે બહુપક્ષીય જોડાણ વગર સંબંધોને બહેતર બનાવવા મુશ્કેલ હશે. તેમના અનુસાર, સંવાદ અને સાંસ્કૃતિક આદાન-પ્રદાન બંને દેશો વચ્ચેનું અંતર ઘટાડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
સિવિલાઇઝેશનલ ડાયલોગ એટલે કે અલગ-અલગ સભ્યતાઓ વચ્ચે વાતચીતનો વિચાર ભારતીય વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રજૂ કર્યો હતો. તેનો ઉદ્દેશ્ય અલગ-અલગ સભ્યતાઓ વચ્ચે ટકરાવને બદલે વાતચીત, પરસ્પર સમજ અને સૌહાર્દને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. આ સંમેલનના ઉદ્ઘાટન સમારોહ માટે દિલ્હીના ઐતિહાસિક ‘પુરાના કિલ્લા’ ની પસંદગી કરવામાં આવી. મુઘલ બાદશાહ શાહજહાં દ્વારા બનાવવામાં આવેલો આ કિલ્લો ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક વિવિધતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે, કારણ કે તેમાં અલગ-અલગ સમયગાળાની નિશાનીઓ મોજૂદ છે.
Published On - 9:59 pm, Sun, 22 November 26