પ્રેગ્નન્સીમાં હળદરવાળું દૂધ પીવું જોઈએ કે નહીં ? જાણો ‘સાચી રીત’ અને ‘ફાયદા’
ભારતીય સંસ્કૃતિ અને આયુર્વેદમાં હળદરને એક ઉત્તમ ઔષધિ માનવામાં આવે છે, જેમાં રહેલું કરક્યુમિન સ્વાસ્થ્ય માટે અનેક રીતે ગુણકારી છે. એવામાં જ્યારે વાત ગર્ભાવસ્થાની આવે, ત્યારે મહિલાઓના મનમાં અવારનવાર એ સવાલ થાય છે કે, શું આ સમયગાળા દરમિયાન હળદરવાળું દૂધ પીવું સુરક્ષિત છે કે નહીં?
હળદરને ભારતમાં દેશી ઇલાજ પણ માનવામાં આવે છે. તેમાં રહેલું કરક્યુમિન ઇમ્યુન સિસ્ટમને ફાયદો પહોંચાડે છે. એવામાં શું પ્રેગ્નન્સીમાં હળદરવાળું દૂધ પીવું યોગ્ય છે? લોકોના મનમાં સવાલ છે કે, ક્યાંક તેની ગરમ તાસીરથી બાળકને નુકસાન તો નહીં થાય?
ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી
અસલમાં, પ્રેગ્નન્સીમાં ખાણીપીણીને લઈને સાવધાની રાખવી જરૂરી છે. આવા સમયે હળદરવાળું દૂધ પીતા પહેલા તેની યોગ્ય માત્રા અને તેનાથી જોડાયેલી જરૂરી બાબતોને જાણવી જોઈએ. આયુર્વેદમાં હળદરને ઔષધીય ગુણોથી ભરપૂર માનવામાં આવી છે.
આયુર્વેદના ડૉક્ટરના જણાવ્યા અનુસાર, મર્યાદિત માત્રામાં હળદરનું સેવન સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક થઈ શકે છે. જો કે, ગર્ભાવસ્થામાં તેનું સેવન કરતા પહેલા ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
શું પ્રેગ્નન્સીમાં હળદરવાળું દૂધ પી શકીએ છીએ?
ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ખાવામાં ઉપયોગ થતી સામાન્ય માત્રામાં હળદરનું સેવન સામાન્ય રીતે સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે. એટલા માટે ભોજનમાં હળદર નાખવાથી પરહેજ કરવાની જરૂર નથી. જો કે, દૂધમાં અલગથી વધારે હળદર મિલાવીને રોજ પીવા અને હળદર કે કરક્યુમિનના સપ્લીમેન્ટ્સ લેવાના મામલામાં સાવધાની રાખવી જોઈએ.
હળદરમાં કરક્યુમિન નામનું એક કમ્પાઉન્ડ જોવા મળે છે, જેમાં સોજો ઓછો કરવાના ગુણ હોય છે. જો કે, પ્રેગ્નન્સી દરમિયાન હળદરવાળું દૂધ પીવાથી થતા ફાયદાઓ અને તેની વધુ માત્રાની સુરક્ષાને લઈને પૂરતા વૈજ્ઞાનિક પ્રમાણ ઉપલબ્ધ નથી. એટલા માટે તેને કોઈ બીમારીનો ઇલાજ માનવો યોગ્ય નથી.
પ્રેગ્નન્સીની ત્રણેય ત્રિમાસિકમાં કેટલી સાવધાની જરૂરી?
- પહેલી ત્રિમાસિક (પહેલાથી ત્રીજા મહિના સુધી): ગર્ભાવસ્થાના શરૂઆતના ત્રણ મહિના બાળકના અંગોના વિકાસના દૃષ્ટિકોણથી મહત્ત્વપૂર્ણ હોય છે. આ દરમિયાન ભોજનમાં સામાન્ય માત્રામાં હળદરનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. જો કે, રોજ દૂધમાં વધારાની હળદર મિલાવીને પીવાની આદત શરૂ કરતા પહેલા સ્ત્રી રોગ વિશેષજ્ઞની સલાહ લેવી વધુ સારું છે.
- બીજી ત્રિમાસિક (ચોથાથી છઠ્ઠા મહિના સુધી): આ દરમિયાન પણ સંતુલિત ખાણીપીણી જરૂરી છે. ભોજનમાં ઉપયોગ થતી હળદર સામાન્ય રીતે સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે. જો કે, એક ગ્લાસ દૂધમાં અડધી નાની ચમચી હળદર મિલાવીને પીવું બધી ગર્ભવતી મહિલાઓ માટે સુરક્ષિત છે, એવું કહેવા માટે પૂરતા વૈજ્ઞાનિક પ્રમાણ નથી. એટલા માટે તેની માત્રા ડૉક્ટરની સલાહ અનુસાર નક્કી કરો.
- ત્રીજી ત્રિમાસિક (સાતમાથી નવમા મહિના સુધી): ગર્ભાવસ્થાના અંતિમ મહિનાઓમાં પણ ખાણીપીણીને લઈને સાવધાની રાખવી જોઈએ. હળદરની વધુ માત્રાથી બ્લીડિંગનું જોખમ વધવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવે છે પરંતુ સામાન્ય આહારમાં વપરાતી હળદરને પ્રસૂતિ દરમિયાન વધતા રક્તસ્ત્રાવ સાથે જોડવા માટે પૂરતા પુરાવા નથી. ખાસ કરીને ડિલિવરીની તારીખ નજીક હોવા પર હળદર કે કરક્યુમિનના સપ્લીમેન્ટ્સ લેવાથી બચો અને ડૉક્ટરની સલાહનું પાલન કરો.
હળદરવાળા દૂધના શું ફાયદા હોઈ શકે છે?
હળદરમાં હાજર કરક્યુમિનમાં એન્ટી-ઇન્ફ્લેમેટરી એટલે કે સોજો ઓછો કરવાના ગુણ જોવા મળે છે. આ ઉપરાંત, હળદરમાં એન્ટીઓક્સિડન્ટ ગુણ પણ હોય છે. જો કે, ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન હળદરવાળું દૂધ પીવાથી આ બધા ફાયદાઓનું મળવું હજુ વૈજ્ઞાનિક રૂપે સાબિત થયું નથી.
હળદરવાળું દૂધ પીવાથી કેટલાક લોકોને ગરમ પેયના રૂપે આરામ મળી શકે છે. દૂધથી કેલ્શિયમ અને પ્રોટીન જેવા પોષક તત્વો મળે છે, જે ગર્ભાવસ્થામાં માતા અને બાળકના સ્વાસ્થ્ય માટે જરૂરી છે. જો દૂધથી એલર્જી નથી અથવા તેને પચાવવામાં તકલીફ નથી થતી, તો તેને સંતુલિત ડાયેટનો હિસ્સો બનાવી શકાય છે.
જો કે, હળદરવાળું દૂધ પીવાથી ઇમ્યુનિટી વધવા, કબજિયાત દૂર થવા, વજન નિયંત્રિત રહેવા, ત્વચામાં નિખાર આવવા કે શરીરમાંથી ટૉક્સિન નીકળવા જેવા દાવાઓના પૂરતા વૈજ્ઞાનિક પ્રમાણ નથી. તેને કોઈ બીમારીનો ઉપચાર પણ માનવો જોઈએ નહીં.
હળદરવાળું દૂધ પીતી વખતે આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો
- માત્રાનું ધ્યાન રાખો: ભોજનમાં સામાન્ય માત્રામાં હળદરનો ઉપયોગ કરો. દૂધમાં વધારાની હળદર મિલાવીને રોજ પીતા પહેલા ડૉક્ટરની સલાહ લો.
- દૂધને સારી રીતે ગરમ કરો: હંમેશા પાશ્ચરાઈઝ્ડ દૂધ અથવા સારી રીતે ઉકાળેલું દૂધ ઉપયોગ કરો.
- દવાઓ લેતી હો તો સાવધાની રાખો: જો તમે લોહી પાતળું કરવાની દવાઓ લેતા હોવ અથવા પિત્તની પથરીની સમસ્યા છે, તો હળદરની વધુ માત્રા લેતા પહેલા ડૉક્ટરથી સલાહ લો.
