Personalised Cancer Vaccine: શું કેન્સરની સારવાર કરશે વેક્સિન? ક્લિનિકલ ટ્રાયલમાં 42% સુધી ઘટ્યું જોખમ
કેન્સરની સારવારમાં પર્સનલાઇઝ્ડ એમઆરએનએ (mRNA) વેક્સિનને લઈને મોટી સફળતા મળી છે. ઇમ્યુનોથેરાપી સાથે આ વેક્સિન આપવાથી મેલેનોમા (સ્કિન કેન્સર) પાછું આવવાનું અથવા દર્દીના મૃત્યુનું જોખમ 42 ટકા સુધી ઘટી ગયું છે.
કેન્સરની સારવારમાં પર્સનલાઇઝ્ડ વેક્સિનને લઈને એક નવી અને મોટી આશા જાગી છે. એક નવા ક્લિનિકલ ટ્રાયલમાં સામે આવ્યું છે કે દર્દીની જરૂરિયાત મુજબ ખાસ તૈયાર કરાયેલી કેન્સર વેક્સિનને સામાન્ય ઇમ્યુનોથેરાપી દવા સાથે આપવાથી દર્દીઓના મૃત્યુ અથવા સ્કિન કેન્સર ફરીથી થવાનું જોખમ 42% સુધી ઘટ્યું છે. સંશોધકોનું કહેવું છે કે આ પરિણામો કેન્સરની સારવારમાં એક મહત્વપૂર્ણ બદલાવનો સંકેત આપે છે અને પર્સનલાઇઝ્ડ મેડિસિનને એક ડગલું આગળ લઈ જઈ શકે છે.
આ ટ્રાયલમાં એ પણ જાણવા મળ્યું છે કે વેક્સિન અને ઇમ્યુનોથેરાપીના સંયોજનથી 2 વર્ષના સમયગાળામાં મેલેનોમા શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાવાનું જોખમ માત્ર ઇમ્યુનોથેરાપી લેતા દર્દીઓની સરખામણીએ 38% ઓછું રહ્યું છે. મેલેનોમા ત્વચાના કેન્સરનો એક અત્યંત ગંભીર પ્રકાર છે.
આ વેક્સિનને દવા કંપનીઓ એમએસડી (MSD) અને મોડર્ના (Moderna) વિકસાવી રહી છે. બંને કંપનીઓનું કહેવું છે કે આ જ ટેક્નોલોજીનું હવે કિડની, બ્લેડર અને ફેફસાંના કેન્સર સહિત અન્ય ટ્યુમરની સારવારમાં પણ પરીક્ષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. જોકે, સ્વતંત્ર કેન્સર નિષ્ણાતોએ આ પરિણામોને પ્રભાવશાળી ગણાવ્યા છે, પરંતુ તેમનું કહેવું છે કે આ સારવારથી દર્દીઓનું સરેરાશ આયુષ્ય કેટલું લંબાય છે તે જાણવા માટે લાંબા સમય સુધી દર્દીઓનું નિરીક્ષણ કરવું જરૂરી રહેશે.
પર્સનલાઇઝ્ડ વેક્સિન કેવી રીતે કામ કરે છે?
આ નવી પદ્ધતિ એવા કેન્સરના દર્દીઓ માટે છે, જેમના ટ્યુમરને સર્જરી દ્વારા દૂર કરવામાં આવ્યા છે. આ ટ્રાયલમાં 1,137 પુખ્ત દર્દીઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. તમામ દર્દીઓને ‘કીટ્રૂડા’ નામની એક સ્થાપિત ઇમ્યુનોથેરાપી દવા આપવામાં આવી હતી. આ દવા શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ (ઇમ્યુન સિસ્ટમ) ને કેન્સરના કોષોને ઓળખવામાં અને તેના પર હુમલો કરવામાં મદદ કરે છે. આ દર્દીઓમાંથી લગભગ બે-તૃતીયાંશ લોકોને તેની સાથે એક પ્રાયોગિક વેક્સિન આપવામાં આવી હતી, જ્યારે બાકીના દર્દીઓને પ્લેસિબો એટલે કે કોઈ સક્રિય અસર ન હોય તેવી દવા આપવામાં આવી હતી.
આ વેક્સિનનું નામ ‘ઇન્ટિસમેરન’ છે. તેમાં mRNA ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, જેનો ઉપયોગ કેટલીક કોવિડ વેક્સિનમાં પણ થયો હતો. જોકે, કેન્સરના કેસમાં તેની પદ્ધતિ અલગ છે. આ વેક્સિન દરેક દર્દી માટે વ્યક્તિગત રીતે અલગ તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ માટે દર્દીના પોતાના ટ્યુમરમાંથી મળેલી માહિતીનો ઉપયોગ થાય છે, જેથી રોગપ્રતિકારક શક્તિને કેન્સરના કોષો ઓળખવા માટે સક્ષમ બનાવી શકાય.
તેનો ઉદ્દેશ્ય એ છે કે જો ભવિષ્યમાં શરીરમાં ફરીથી કેન્સરના કોષો દેખાય, તો ઇમ્યુન સિસ્ટમ તેમને ઓળખીને તરત જ નષ્ટ કરી શકે. સારવાર શરૂ થયાના 2 વર્ષ પછી વેક્સિન લેનારા દર્દીઓમાં મેલેનોમા પાછું આવવાની કે શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાવાની શક્યતા ઘણી ઓછી જોવા મળી હતી.
કેમ્બ્રિજના એડનબ્રુક્સ હોસ્પિટલમાં ટ્રાયલના એક ભાગ પર કામ કરનાર મેડિકલ ઓન્કોલોજિસ્ટ પ્રોફેસર પિપ્પા કોરીએ તેને પર્સનલાઇઝ્ડ મેડિસિનની દિશામાં એક રોમાંચક પગલું ગણાવ્યું છે. તેમના મતે, દરેક દર્દીના ટ્યુમર મુજબ સારવાર તૈયાર કરવી એ આ ટેક્નોલોજીને એક અલગ સ્તરે લઈ જાય છે. જોકે, તેમણે એમ પણ ઉમેર્યું કે આ ટ્રાયલનો મોટો પ્રશ્ન એ જ હતો કે આ ટેકનિકનો વાસ્તવિક ફાયદો કેટલો સાબિત થઈ શકે છે. ટ્રાયલમાં સામેલ 75 વર્ષીય ટોની ચેપમેનને 2019માં મેલેનોમાનું નિદાન થયું હતું. તેમની છાતીમાંથી ટ્યુમરને સર્જરી દ્વારા હટાવવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ બાદમાં તેમના હાથની નીચે એક ગાંઠ જોવા મળી હતી. તપાસ બાદ માલૂમ પડ્યું કે કેન્સર પાછું આવી ગયું છે અને તેમને ફરીથી ઓપરેશન કરાવવું પડ્યું હતું.
ખર્ચ અને લાંબા ગાળાની દેખરેખ મોટો પડકાર
MSD અને Moderna ના શેરમાં એ સમયે ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો, જ્યારે બંને કંપનીઓએ આ વેક્સિનના સફળ પરિણામોના સંકેત આપ્યા હતા. જોકે, બાદમાં નાણાકીય વિશ્લેષકોની પ્રતિક્રિયા પછી કંપનીઓના શેરમાં ઘટાડો પણ નોંધાયો હતો. વિશ્લેષકોનું કહેવું હતું કે હાલના પરિણામો અગાઉના નાના ટ્રાયલમાં મળેલા પરિણામો જેટલા મજબૂત નહોતા. બંને કંપનીઓએ જણાવ્યું છે કે તેઓ દવા નિયમનકારો સાથે ચર્ચા કરી રહી છે અને આગામી વર્ષ સુધીમાં મંજૂરી માટે અરજી કરી શકે છે. જોકે, મોટા પાયે તેનો ઉપયોગ ઘણી બાબતો પર નિર્ભર કરશે. જેમાં સારવારનો ખર્ચ પણ અત્યંત મહત્વનો છે, કારણ કે દરેક દર્દીના ટ્યુમરનું જિનેટિક એનાલિસિસ કરવું પડશે અને તેના આધારે અલગ વેક્સિન બનાવવી પડશે.
