Stress and Heart Health : સવારે ઊઠતાની સાથે જ મોબાઇલ સ્ક્રોલ કરો છો? હૃદય પર થઈ શકે છે આ અસર!
આજના ડિજિટલ યુગમાં સવારે મોબાઇલ ચેક કરવાની આદત તણાવ વધારી શકે છે. નકારાત્મક સંદેશાઓ માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને હૃદય પર અસર કરે છે.
આજના ડિજિટલ યુગમાં સવારે ઊઠતાની સાથે જ મોબાઇલ ફોન ચેક કરવો ઘણા લોકોની દિનચર્યાનો ભાગ બની ગયો છે. કેટલાક લોકો WhatsApp મેસેજ, ઇમેઇલ અને સોશિયલ મીડિયા અપડેટ્સ તપાસે છે, તો કેટલાક લોકો દિવસની શરૂઆત સમાચાર વાંચીને કરે છે. જોકે, સવારની આ આદત તમારા માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને તણાવના સ્તરને કેવી રીતે અસર કરી શકે છે, તે જાણવું જરૂરી છે.
ખાસ કરીને, જો દિવસની શરૂઆત કામના દબાણ, નકારાત્મક સમાચાર અથવા ચિંતાજનક સંદેશાઓથી થાય, તો કેટલાક લોકોમાં તણાવ અને બેચેની વધી શકે છે. લાંબા સમય સુધી રહેતો તણાવ, ઊંઘની અછત અને બિનઆરોગ્યપ્રદ જીવનશૈલી હૃદયના સ્વાસ્થ્યને પણ અસર કરી શકે છે.
સવારે ઊઠતાની સાથે જ ફોન ચેક કરવાની આદત કેમ વધી રહી છે?
સવારે ઊઠ્યા પછી તરત જ મોબાઇલ ફોન તપાસવા પાછળ અનેક કારણો હોઈ શકે છે. કેટલાક લોકોને ઓફિસના ઇમેઇલ અને કામ સંબંધિત સંદેશાઓ તપાસવાની ઉતાવળ હોય છે, જ્યારે અન્ય લોકો પરિવારના મેસેજ, સોશિયલ મીડિયા અપડેટ્સ અને રાતોરાત બનેલી ઘટનાઓ વિશે જાણવા માટે ફોનનો ઉપયોગ કરે છે. ધીમે ધીમે આ આદત એટલી સામાન્ય બની જાય છે કે ઘણા લોકો વિચાર્યા વિના જ મોબાઇલ સ્ક્રીન જોવા લાગે છે.
ફોન પર મળતી નવી સૂચનાઓ, મેસેજ અને અપડેટ્સ વારંવાર ફોન ચેક કરવાની આદતને પ્રોત્સાહન આપી શકે છે. જો મોબાઇલ ફોન હંમેશાં પથારીની નજીક રાખવામાં આવે, તો ઊઠતાની સાથે જ તેને હાથમાં લેવાની શક્યતા પણ વધી જાય છે. જોકે, ફોનનો ઉપયોગ હંમેશાં તણાવનું કારણ બને એવું નથી. પરિવારના સભ્યોના સકારાત્મક સંદેશાઓ અથવા મનપસંદ સંગીત દિવસની સારી શરૂઆત કરવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે. સમસ્યા ત્યારે ઊભી થઈ શકે છે, જ્યારે દિવસની શરૂઆત જ કામના દબાણ, નકારાત્મક સમાચાર અથવા ચિંતાજનક માહિતીથી થાય.
તણાવપૂર્ણ સમાચાર શરીરમાં તણાવની પ્રતિક્રિયા કેવી રીતે પેદા કરે છે?
સવારે ઊઠતાની સાથે જ જો તમને કામના દબાણને લગતો ઇમેઇલ, નાણાકીય મુશ્કેલીઓના સમાચાર અથવા કોઈ ચિંતાજનક સંદેશ મળે, તો તેની અસર તમારા માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર પડી શકે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં મગજ સંભવિત પડકાર અથવા જોખમ તરીકે પરિસ્થિતિનું અર્થઘટન કરી શકે છે અને શરીરમાં તણાવની પ્રતિક્રિયા સક્રિય થઈ શકે છે. જોકે, તેની અસર વ્યક્તિની માનસિક સ્થિતિ અને અગાઉથી રહેલા તણાવના સ્તર પર પણ આધાર રાખે છે.
તણાવની સ્થિતિમાં શરીરમાં એડ્રેનાલિન જેવા હોર્મોન્સનું સ્તર વધી શકે છે. તેના કારણે હૃદયના ધબકારા અને શ્વાસ લેવાની ગતિ વધી શકે છે, જ્યારે બ્લડ પ્રેશરમાં પણ અસ્થાયી વધારો થઈ શકે છે. આ શરીરની કુદરતી ‘ફાઇટ ઓર ફ્લાઇટ’ પ્રતિક્રિયાનો ભાગ છે, જે જોખમ અથવા પડકારનો સામનો કરવા માટે શરીરને તૈયાર કરે છે.
અમેરિકન હાર્ટ એસોસિયેશનના જણાવ્યા અનુસાર, તણાવ દરમિયાન શરીરમાં થતી પ્રતિક્રિયાઓ હૃદયના ધબકારા અને બ્લડ પ્રેશરમાં અસ્થાયી વધારો કરી શકે છે. જો તણાવ લાંબા સમય સુધી રહે અને તેની સાથે ઊંઘની અછત તથા અન્ય બિનઆરોગ્યપ્રદ આદતો જોડાય, તો તે હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે. જોકે, સવારે મોબાઇલ પર નકારાત્મક સમાચાર વાંચવાથી સીધો હૃદયરોગ થાય છે એવું સાબિત થયું નથી.
ચિંતા અને તણાવથી હૃદયના ધબકારા કેમ વધી શકે છે?
જૉન હોપકિન્સ મેડિસિનના આરોગ્યલક્ષી માર્ગદર્શન મુજબ, ચિંતા અથવા તણાવની સ્થિતિમાં શરીરની સહાનુભૂતિશીલ નર્વસ સિસ્ટમ સક્રિય થઈ શકે છે. તેના કારણે હૃદય ઝડપથી ધબકવા લાગે છે અને બ્લડ પ્રેશરમાં અસ્થાયી વધારો થઈ શકે છે. આ દરમિયાન કેટલાક લોકોને હૃદયના ધબકારા વધી જવા, હથેળીઓમાં પરસેવો થવો, બેચેની અનુભવવી અથવા શ્વાસ ઝડપી થવો જેવા લક્ષણો પણ થઈ શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, સવારે ઊઠ્યા પછી ઓફિસની સમયમર્યાદા, નાણાકીય જવાબદારીઓ અથવા કોઈ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિ અંગેનો મેસેજ વાંચવાથી વ્યક્તિ તણાવ અનુભવી શકે છે. સામાન્ય રીતે, તણાવ ઓછો થતાં હૃદયના ધબકારા અને બ્લડ પ્રેશર ફરી સામાન્ય સ્તરે આવી શકે છે. જોકે, જો વારંવાર ધબકારા વધવાની સમસ્યા થાય અથવા તેની સાથે છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ કે ચક્કર આવવા જેવાં લક્ષણો દેખાય, તો તબીબી સલાહ લેવી જરૂરી છે.
મોબાઇલનો વધુ પડતો ઉપયોગ ઊંઘની ગુણવત્તાને કેવી રીતે અસર કરે છે?
મોબાઇલ ફોનનો વધુ પડતો ઉપયોગ, ખાસ કરીને રાત્રે મોડે સુધી સ્ક્રીન જોવાની આદત, ઊંઘના સમય અને ગુણવત્તાને અસર કરી શકે છે. રાત્રે વારંવાર સૂચનાઓ તપાસવી અથવા સોશિયલ મીડિયા પર લાંબો સમય વિતાવવો ઊંઘમાં વિક્ષેપ પેદા કરી શકે છે. પૂરતી ઊંઘ ન મળવાથી દિવસ દરમિયાન થાક, ચીડિયાપણું અને તણાવમાં વધારો થઈ શકે છે.
સવારે ઊઠતાની સાથે જ ફોન ચેક કરવો અને નબળી ઊંઘ વચ્ચે સીધો કારણસંબંધ સ્થાપિત થયો હોવાનું કહી શકાય નહીં. જોકે, જો મોબાઇલનો ઉપયોગ રાત્રિની ઊંઘ ઘટાડે છે, સતત માનસિક ઉત્તેજના પેદા કરે છે અથવા ચિંતા વધારે છે, તો આ પરિબળો એકંદર સ્વાસ્થ્યને અસર કરી શકે છે. લાંબા ગાળે ઊંઘની અછત અને સતત તણાવ હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે પણ નુકસાનકારક બની શકે છે.
સવારે મોબાઇલનો ઉપયોગ ઘટાડવા માટે શું કરવું?
સવારની શરૂઆત વધુ શાંત અને સ્વસ્થ બનાવવા માટે ઊઠતાની સાથે જ મોબાઇલ હાથમાં લેવાને બદલે થોડો સમય પોતાની જાત માટે ફાળવો. દિવસની શરૂઆત પાણી પીવાથી, હળવી કસરતથી, ધ્યાન અથવા શ્વાસની કસરતથી કરી શકાય છે. ત્યારબાદ જરૂરી સંદેશાઓ અને ઇમેઇલ તપાસવા માટે સમય નક્કી કરો.
મોબાઇલની બિનજરૂરી સૂચનાઓ બંધ કરવી, કામ સંબંધિત મેસેજ માટે નિશ્ચિત સમય રાખવો અને રાત્રે સૂતા પહેલાં ફોનનો ઉપયોગ મર્યાદિત કરવો પણ મદદરૂપ થઈ શકે છે. સાથે જ નિયમિત કસરત, સંતુલિત આહાર અને પૂરતી ઊંઘને દિનચર્યામાં સામેલ કરવી જરૂરી છે.
