વધારે પડતો માનસિક તણાવ વધારી શકે છે ‘હૃદયરોગનું જોખમ’, નિષ્ણાતે જણાવ્યા સંકેતો અને તેને કંટ્રોલ કરવાના ઉપાયો
આજના દોડધામભર્યા જીવનમાં માનસિક તણાવ માત્ર આપણી ઊંઘ કે મૂડને જ ખરાબ નથી કરતો પરંતુ તે હૃદય રોગ, હાર્ટ એટેક અને સ્ટ્રોક જેવી ગંભીર બીમારીઓનું જોખમ પણ ચૂપચાપ વધારી શકે છે. નિષ્ણાત ડૉક્ટરના જણાવ્યા અનુસાર, લાંબા સમય સુધી રહેતો તણાવ શરીરમાં એવા છુપા ફેરફારો કરે છે, જે હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત ખતરનાક સાબિત થાય છે. જો કે, શરીર તણાવ વધતા પહેલાં જ કેટલાક ખાસ સંકેતો આપવાનું શરૂ કરી દે છે.
બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે, માનસિક તણાવની અસર ઊંઘ અને મૂડ કરતાં પણ વધુ આપણા હૃદયના સ્વાસ્થ્ય પર પડે છે. ક્યારેક-ક્યારેક તણાવ થવો સામાન્ય છે પરંતુ જો તણાવ લાંબા સમય સુધી રહે, તો તે હૃદય પર અસર કરી શકે છે.
સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાત ડૉક્ટરના જણાવ્યા અનુસાર, સતત તણાવના કારણે શરીરમાં હાઇ બ્લડ પ્રેશર, સોજો અને કોલેસ્ટ્રોલ સાથે જોડાયેલી સમસ્યાઓનું જોખમ વધી શકે છે. સમય જતાં આ પરિબળો હૃદય રોગ, હાર્ટ એટેક અને સ્ટ્રોકના જોખમને વધારવામાં યોગદાન આપી શકે છે.
‘હૃદય’ તણાવથી કેવી રીતે પ્રભાવિત થાય છે?
તમે જ્યારે ખૂબ વધારે તણાવ લો છો, ત્યારે શરીરમાં કોર્ટિસોલ અને એડ્રેનાલાઈન જેવા સ્ટ્રેસ હોર્મોન્સનું સ્તર વધી જાય છે. તેનાથી થોડા સમય માટે બ્લડ પ્રેશર અને હૃદયના ધબકારા વધી શકે છે. લાંબા સમય સુધી તણાવ રહેવા પર ધમનીઓમાં સોજો, ઉચ્ચ રક્તચાપ (હાઇ બ્લડ પ્રેશર) અને કોલેસ્ટ્રોલ અસંતુલન જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
તણાવના સંકેતો કેવી રીતે ઓળખવા?
જો તમે સતત તણાવમાં રહો છો, તો છાતીમાં જકડન અથવા હળવો દુખાવો થઈ શકે છે. તણાવ દરમિયાન શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, ઊંઘમાં મુશ્કેલી, ચીડિયાપણું જેવી સમસ્યાઓના લક્ષણો જોવા મળી શકે છે.
તણાવને કેવી રીતે નિયંત્રિત કરવો?
- રોજિંદા વૉક કરો: તણાવને ઓછો કરવા માટે દરરોજ 30 મિનિટ સુધી વૉક કરો. દરરોજ ચાલવાથી સ્ટ્રેસ હોર્મોન્સ ઘટે છે અને હૃદયને મજબૂત કરવામાં મદદ મળી શકે છે. વૉકની સાથે જ ધ્યાન, યોગ અથવા થોડી મિનિટો સુધી ઊંડા શ્વાસ લેવાનો અભ્યાસ તમારી ચેતાતંત્ર (નર્વસ સિસ્ટમ)ને શાંત કરી શકે છે. આનાથી બ્લડ પ્રેશર કંટ્રોલમાં રહે છે.
- સારી ઊંઘ જરૂરી છે: સ્ટ્રેસ ઓછો કરવા માટે સૌથી જરૂરી છે કે વધારે ઊંઘ લો. સારી ઊંઘ લેવાથી શરીરને તણાવમાંથી બહાર આવવામાં મદદ મળે છે. તેથી, રાત્રે લગભગ સાતથી આઠ કલાક ઊંઘવાનો લક્ષ્ય બનાવો.
- હેલ્ધી ડાયેટ: હૃદય તંદુરસ્ત અને સ્વસ્થ રહે તે માટે આહાર પણ સારી રીતે લો. તમારા ખોરાકમાં તમે ફળો, શાકભાજી, આખા અનાજ અને ઓમેગા-3 ફેટી એસિડથી ભરપૂર ખાદ્ય પદાર્થોને ઉમેરો. સાથે જ જંક ફૂડ, પેક કરેલા ખોરાક, સુગરી ડ્રિંક્સ અને કેફીનનું વધુ પડતું સેવન ન કરો.
- નિષ્ણાતની મદદ લો: જો તમને લાગે કે, તણાવને નિયંત્રિત કરવો ખૂબ મુશ્કેલ છે; તો કોઈ ચિકિત્સક અથવા નિષ્ણાત સાથે વાત કરવી એ એક સ્વસ્થ અને જવાબદાર નિર્ણય છે.
