શા માટે પરફેક્ટ એમ્બ્રીયો હોવા છતાં ગર્ભધારણ નથી થતું, જાણો શું કહે છે નિષ્ણાતો?
IVF એ કોઈ યાંત્રિક પ્રક્રિયા નથી. તે તમારા શરીર, હોર્મોન્સ, આનુવંશિકતા અને માનસિક સ્થિતિનું મિશ્રણ છે. ક્યારેક, બહારથી બધું બરાબર દેખાય છે, પરંતુ તેની પાછળ એક મોટી સમસ્યા છુપાયેલી હોય છે. જેના વિશે આપણે જાણતા નહિ હોયે છે ચાલો જોઈએ નિષ્ણાતો શું કહે છે.
આજે, IVF (ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન) એવા યુગલો માટે આશાનું કિરણ બની ગયું છે જેઓ લાંબા સમયથી માતાપિતા બનવાનું સ્વપ્ન જોતા હોય છે. વર્ષોના પ્રયાસો, સારવારો, દવાઓ અને ભાવનાત્મક ઉથલપાથલ પછી જ્યારે IVF પસંદ કરવામાં આવે છે, ત્યારે અપેક્ષાઓ વધી જાય છે. ડોકટરો કહે છે કે, ગર્ભધારણ માટે આવશ્યક એ તમામ બાબતો સાનુકુળ હોવા છતા, ઘણીવાર જ્યારે પરિણામો નકારાત્મક આવે છે, ત્યારે ફક્ત એક જ પ્રશ્ન ગુંજી ઉઠે છે. જ્યારે બધું સારું અને પોઝિટીવ હતું તોય IVF કેમ નિષ્ફળ ગયું?
IVF એ કોઈ યાંત્રિક પ્રક્રિયા નથી. તે શરીર, હોર્મોન્સ, જિનેટિક્સ અને માનસિક સ્થિતિનું મિશ્રણ છે. ક્યારેક, બહારથી બધું બરાબર દેખાય છે, પરંતુ અંદર એક નાની, ના દેખાતી સમસ્યા છુપાયેલી હોય છે, જે ગર્ભાવસ્થાને આગળ વધતા અટકાવે છે. ચાલો જોઈએ કે બધું સંપૂર્ણ લાગે છે ત્યારે પણ IVF કેમ નિષ્ફળ થઈ શકે છે.
IVF નિષ્ફળતાના લક્ષણો કેવી રીતે ઓળખવા?
IVFની પ્રક્રિયા શરુ કર્યા પછીના પ્રથમ 14 દિવસ મહત્વપૂર્ણ હોય છે. આ સમય દરમિયાન, સ્ત્રીઓ પ્રોજેસ્ટેરોન જેવી દવાઓ લે છે, જે ગર્ભાવસ્થા જેવા લક્ષણોનું કારણ બની શકે છે, ભલે ગર્ભાવસ્થા થાય કે ન થાય. જો કે, કેટલાક સંકેતો છે જે IVF નિષ્ફળતા સૂચવી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમને પ્રક્રિયા શરુ થયાના થોડા દિવસો પછી સામાન્ય માસિક સ્રાવ જેવા રક્તસ્રાવનો અનુભવ થાય છે, તો તેનો અર્થ એ થઈ શકે છે કે ગર્ભ ગર્ભાશયની દિવાલ સાથે જોડવામાં નિષ્ફળ ગયો છે.
ઘરેલુ પરીક્ષણ ગમે તે બતાવે, IVF માં સૌથી વિશ્વસનીય પરીક્ષણ બીટા-HCG રક્ત પરીક્ષણ છે. જો હોર્મોનનું સ્તર વધતું નથી, તો IVF ચક્રને નિષ્ફળતા માનવામાં આવે છે. જો તમને અગાઉ સ્તનમાં કોમળતા, હળવો પેટમાં દુખાવો અથવા થાકનો અનુભવ થયો હોય, અને આ અચાનક બધું સમાપ્ત થઈ જાય, તો તે ગર્ભાવસ્થા હોર્મોનનું ઉત્પાદન બંધ થઈ ગયું છે તેનો સંકેત હોઈ શકે છે. તમારા ડૉક્ટરની સલાહ લીધા વિના દવાઓ બંધ ન કરવાની કાળજી રાખો, કારણ કે કેટલાક કિસ્સાઓમાં, રક્તસ્રાવ છતાં ગર્ભાવસ્થાની પ્રક્રિયા ચાલુ રહી શકે છે.
બધું પરફેક્ટ હોવા છતાં પણ IVF કેમ નિષ્ફળ જાય છે?
- એમ્બ્રોયોની- ક્યારેક, ગર્ભ સ્વસ્થ હોવા છતા, તેમાં આનુવંશિક સમસ્યા હોઈ શકે છે. આવા ગર્ભ કાં તો ઇમ્પ્લાન્ટ કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે અથવા ઝડપથી બગડે છે. આ IVF નિષ્ફળતાનું સૌથી સામાન્ય કારણ માનવામાં આવે છે.
- ગર્ભાશયનું અસ્તર – જો ગર્ભાશયનું આંતરિક અસ્તર, એન્ડોમેટ્રીયમ ખૂબ પાતળું (7 મીમી કરતા ઓછું), નબળું હોય, અથવા યોગ્ય સમયે ન બનેલું હોય, તો ગર્ભને પોષણ મળતું નથી અને પ્રત્યારોપણ નિષ્ફળ જાય છે.
- ગર્ભાવસ્થાની આંતરિક સમસ્યાઓ – ફાઇબ્રોઇડ્સ, પોલિપ્સ, સિસ્ટ્સ, અથવા અગાઉની શસ્ત્રક્રિયાને કારણે થયેલા સંલગ્નતા પણ ગર્ભના સંલગ્નતાને અવરોધી શકે છે.
- રક્ત પ્રવાહનો અભાવ – જો ગર્ભાશયમાં રક્ત પ્રવાહ યોગ્ય રીતે ન હોય, તો ગર્ભને જરૂરી ઓક્સિજન અને પોષણ મળતું નથી.
- ચેપ અથવા ટીબી – ગર્ભાશય અથવા નળીઓમાં ક્રોનિક ચેપ (જેમ કે ટીબી) નળીઓમાં ગંદા પ્રવાહીનું સંચય પેદા કરી શકે છે, જે ગર્ભ માટે ઝેરી હોઈ શકે છે.
- વધતી ઉંમર – 35 વર્ષની ઉંમર પછી, ઇંડાની સંખ્યા અને ગુણવત્તા બંનેમાં ઘટાડો થવા લાગે છે. આનાથી આનુવંશિક ખામીઓનું જોખમ વધે છે.
- જીવનશૈલી અને તણાવ – સ્થૂળતા, ધૂમ્રપાન, ખરાબ ખાવાની આદતો અને વધુ પડતો તણાવ IVF ની સફળતાને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે.
- રોગપ્રતિકારક શક્તિની સમસ્યાઓ – કેટલીક સ્ત્રીઓમાં, શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ગર્ભને બહારની વસ્તુ સમજીને તેના પર હુમલો કરે છે, જેના કારણે ઇમ્પ્લાન્ટેશન નિષ્ફળ જાય છે.
- દવાઓમાં બેદરકારી – સમયસર દવાઓ ન લેવી અથવા ડૉક્ટરની સલાહનું યોગ્ય રીતે પાલન ન કરવું એ પણ IVF નિષ્ફળતાનું એક મોટું કારણ હોઈ શકે છે.
