Heart Health : હૃદયને બીમાર બનાવી રહી છે તમારી આ આદત, જુઓ Video

ઘણા લોકો માને છે કે નિયમિત કસરત, સંતુલિત આહાર અને સક્રિય જીવનશૈલી હૃદયને સ્વસ્થ રાખવા માટે પૂરતા છે. પરંતુ હૃદયનું સ્વાસ્થ્ય માત્ર આ બે બાબતો પર આધારિત નથી. ઊંઘની ગુણવત્તા, ઊંઘનો સમય, તણાવ, બ્લડ પ્રેશર, કોલેસ્ટ્રોલ, ડાયાબિટીસ અને અન્ય જોખમી પરિબળો પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

આ વાત સમજવા માટે ડૉ. હર્ષ વ્યાસ (MBBS, DNB રેડિયોડાયગ્નોસિસ) દ્વારા શેર કરવામાં આવેલો એક કિસ્સો ચર્ચામાં આવ્યો છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, 45 વર્ષીય એક વ્યક્તિ દરરોજ આશરે 5થી 6 કિલોમીટર દોડતી હતી અને પોતાના આહારનું પણ ધ્યાન રાખતી હતી. તેમ છતાં તેને કોરોનરી ધમનીમાં સમસ્યા સર્જાઈ અને બે સ્ટેન્ટ મૂકવાની જરૂર પડી. ડૉક્ટરે આ કિસ્સામાં ઊંઘ અને તણાવ જેવા પરિબળો તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું હતું.

માત્ર કસરત અને સારો આહાર પૂરતો નથી

નિયમિત કસરત અને સંતુલિત આહાર હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ છે, પરંતુ તે હૃદયરોગ સામે સંપૂર્ણ સુરક્ષાની ગેરંટી આપતા નથી. વ્યક્તિમાં આનુવંશિકતા, ઉંમર, બ્લડ પ્રેશર, કોલેસ્ટ્રોલ, બ્લડ શુગર, ધૂમ્રપાન, તણાવ અને ઊંઘ સહિત અનેક પરિબળો હૃદયના સ્વાસ્થ્યને અસર કરી શકે છે.

અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશન પણ ઊંઘને હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટેના મહત્વપૂર્ણ પરિબળોમાં સામેલ કરે છે અને પુખ્ત વયના લોકો માટે સામાન્ય રીતે દરરોજ 7થી 9 કલાકની ઊંઘ લેવાની ભલામણ કરે છે.

માત્ર 5થી 6 કલાકની ઊંઘ અને કામનું તણાવ

ડૉ. વ્યાસ દ્વારા શેર કરવામાં આવેલા કિસ્સામાં વ્યક્તિ રાત્રે માત્ર 5થી 6 કલાક જેટલી ઊંઘ લેતી હતી અને તેની નોકરી પણ તણાવપૂર્ણ હોવાનું જણાવાયું હતું. અહીં એ સમજવું જરૂરી છે કે માત્ર ઊંઘની અછતને કારણે જ તે વ્યક્તિને સ્ટેન્ટની જરૂર પડી હતી એવું સાબિત કરી શકાય નહીં. આ એક વ્યક્તિગત કિસ્સો છે અને હૃદયની બીમારી પાછળ એકથી વધુ કારણો હોઈ શકે છે.

જોકે, ઊંઘ અને હૃદયના સ્વાસ્થ્ય વચ્ચેના સંબંધ અંગે વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો ઉપલબ્ધ છે. NIH દ્વારા નોંધાયેલા સંશોધનમાં અનિયમિત ઊંઘની પદ્ધતિ અને હૃદયરોગના વધેલા જોખમ વચ્ચે સંબંધ જોવા મળ્યો હતો.

ઊંઘનો સમય પણ એટલો જ મહત્વપૂર્ણ

દરરોજ પૂરતી ઊંઘ લેવાની સાથે ઊંઘની નિયમિતતા પણ મહત્વની માનવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, એક દિવસ રાત્રે 10 વાગ્યે, બીજા દિવસે મધરાતે અને ત્રીજા દિવસે રાત્રે 1 વાગ્યે સૂવાની ટેવ શરીરની ઊંઘ-જાગવાની કુદરતી લયને અસર કરી શકે છે.

NIH દ્વારા નોંધાયેલા એક અભ્યાસમાં 45થી 84 વર્ષની વયના લગભગ 2,000 લોકોના ડેટાનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો. સંશોધકોને સૌથી વધુ અનિયમિત ઊંઘ ધરાવતા લોકોમાં નિયમિત ઊંઘ ધરાવતા લોકોની સરખામણીએ હૃદયરોગની ઘટનાઓનું જોખમ વધુ જોવા મળ્યું હતું. જોકે, આ પ્રકારના અભ્યાસો સંબંધ દર્શાવે છે; તેનાથી અનિયમિત ઊંઘ જ હૃદયરોગનું સીધું કારણ છે એવું સાબિત થતું નથી.

ઊંઘ દરમિયાન શરીરને મળે છે રિકવરીનો સમય

ઊંઘ દરમિયાન શરીરમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ શારીરિક પ્રક્રિયાઓ ચાલુ રહે છે. પૂરતી અને ગુણવત્તાયુક્ત ઊંઘ શરીરની સામાન્ય રિકવરી, મેટાબોલિઝમ અને હૃદય સહિત સમગ્ર સ્વાસ્થ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ છે. અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશન મુજબ, સારી ઊંઘ કોષો, પેશીઓ અને રક્તવાહિનીઓની રિપેરિંગ પ્રક્રિયાઓ સાથે પણ જોડાયેલી છે.

એટલે જો કોઈ વ્યક્તિ નિયમિત કસરત કરે છે અને સારો આહાર લે છે, તો તેની સાથે પૂરતી ઊંઘ અને તણાવનું યોગ્ય સંચાલન પણ દૈનિક જીવનનો ભાગ હોવું જોઈએ.

રોજ કેટલા કલાક ઊંઘવી જોઈએ?

પુખ્ત વયના લોકો માટે સામાન્ય રીતે 7થી 9 કલાકની ઊંઘની ભલામણ કરવામાં આવે છે. માત્ર કલાકોની સંખ્યા જ નહીં, પરંતુ ઊંઘની ગુણવત્તા અને નિયમિત સમયપત્રક પણ મહત્વપૂર્ણ છે. જો કોઈ વ્યક્તિને સતત ઊંઘની સમસ્યા રહેતી હોય, રાત્રે વારંવાર ઊંઘ તૂટતી હોય, દિવસ દરમિયાન ખૂબ ઊંઘ આવતી હોય અથવા જોરથી નસકોરાં આવતાં હોય, તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.

હૃદયને સ્વસ્થ રાખવા માટે શું ધ્યાનમાં રાખવું?

હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે માત્ર દોડવું કે ડાયટ કરવું પૂરતું નથી. નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ, સંતુલિત આહાર, પૂરતી અને નિયમિત ઊંઘ, બ્લડ પ્રેશર અને કોલેસ્ટ્રોલનું નિયંત્રણ, બ્લડ શુગર પર નજર અને ધૂમ્રપાનથી દૂર રહેવું જેવા અનેક પરિબળો મહત્વપૂર્ણ છે. અમેરિકન હાર્ટ એસોસિએશનની Life’s Essential 8 માર્ગદર્શિકામાં પણ ઊંઘ, શારીરિક પ્રવૃત્તિ, આહાર, બ્લડ પ્રેશર, કોલેસ્ટ્રોલ, બ્લડ શુગર, વજન અને નિકોટિન જેવા પરિબળોને હૃદયના સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડવામાં આવ્યા છે.

શું તુલસીની માળા અને રુદ્રાક્ષ બંને એક સાથે પહેરી શકાય? જાણો સાચા નિયમો