
સ્ટ્રોક એ એક તબીબી કટોકટી છે જે મગજમાં લોહીનો પ્રવાહ અચાનક બંધ થઈ જાય છે અથવા ઘટી જાય છે ત્યારે થાય છે. આ મગજને ઓક્સિજન અને આવશ્યક પોષક તત્વોથી વંચિત રાખે છે. જો તાત્કાલિક સારવાર ન કરવામાં આવે તો, તે મગજને નુકસાન, લકવો અને જીવલેણ સમસ્યા તરફ પણ દોરી શકે છે. ડૉકટરો કહે છે કે સ્ટ્રોકના શરૂઆતના લક્ષણો ઘણીવાર અવગણવામાં આવે છે, ખાસ કરીને જ્યારે તે સવારે જાગ્યા પછી દેખાય છે.
સ્ટ્રોકના બે મુખ્ય પ્રકાર છે. પહેલો ઇસ્કેમિક સ્ટ્રોક છે, જેમાં મગજની નસમાં લોહી ગંઠાઈ જાય છે. બીજો હેમરેજિક સ્ટ્રોક છે, જેમાં નસ ફાટી જાય છે અથવા લીક થઈ જાય છે. એક મીની-સ્ટ્રોક અથવા TTA પણ છે, જેને ભવિષ્યમાં મોટા સ્ટ્રોકની ચેતવણી ચિહ્ન માનવામાં આવે છે. હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ, હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ, ધૂમ્રપાન, સ્થૂળતા, હૃદય રોગ, શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ અને વધુ પડતું દારૂનું સેવન મુખ્ય કારણો છે.
ડૉક્ટરોના મતે, ક્યારેક સવારે ઉઠતાની સાથે જ સ્ટ્રોકના સંકેતો સ્પષ્ટ થઈ જાય છે. જો તમારા ચહેરાની એક બાજુ ઢીલી કે વાંકાચૂકા લાગે, અથવા જ્યારે તમે સ્મિત કરો છો ત્યારે તમારો ચહેરો અસમાન દેખાય, તો સાવધ રહો. તમારા હાથ કે પગમાં, ખાસ કરીને શરીરની એક બાજુ, અચાનક નબળાઈ, નિષ્ક્રિયતા આવે છે અથવા ઝણઝણાટ થવો, તે સ્ટ્રોકનું મુખ્ય સંકેત હોઈ શકે છે.
અચાનક બોલવામાં તકલીફ થવી એ પણ એક ખતરનાક સંકેત છે. બોલવામાં તકલીફ, સમજણમાં મુશ્કેલી, અથવા સરળ વાક્યોનું પુનરાવર્તન કરવામાં મુશ્કેલીને હળવાશથી ન લેવી જોઈએ. અચાનક દ્રષ્ટિ ગુમાવવી, બેવડી દ્રષ્ટિ ગુમાવવી, અથવા એક આંખમાં દ્રષ્ટિ સંપૂર્ણ ગુમાવવી પણ સ્ટ્રોકનો સંકેત આપી શકે છે.
કેટલાક લોકોને સવારે અચાનક મૂંઝવણ, બોલવામાં મુશ્કેલી, સંતુલન ગુમાવવું અથવા ચાલતી વખતે ડગમગવું પણ અનુભવી શકે છે. વૃદ્ધોમાં, આ લક્ષણો વધુ હળવા હોઈ શકે છે, જેમ કે અચાનક થાક, શાંત રહેવું, વર્તનમાં ફેરફાર અથવા દૈનિક કાર્યો કરવામાં મુશ્કેલી.
FAST ટેસ્ટ અપનાવવાની ભલામણ કરે છે, જેમાં-
સ્ટ્રોકમાં, દરેક સેકન્ડ કિંમતી હોય છે. દર્દીને જેટલી વહેલી તકે હોસ્પિટલમાં લઈ જવામાં આવે, તેટલું મગજને થતું નુકસાન અટકાવી શકાય છે. સવારના આ લક્ષણોને અવગણવા, તેમને થાક, ઊંઘનો અભાવ અથવા સામાન્ય નબળાઈ એમ વિચારીને, તે મોંઘુ પડી શકે છે. જો તમને અથવા તમારા પરિવારમાં કોઈને જાગ્યા પછી આ લક્ષણોનો અનુભવ થાય, તો વિલંબ કરશો નહીં. તાત્કાલિક તબીબી સહાય મેળવો, કારણ કે સમયસર પગલાં લેવાથી જીવન બચી શકે છે.