વધતી ગરમીમાં આ યોગાસન અને પ્રાણાયામ શરીરને રાખશે ઠંડુ, AIIMSના ડોક્ટરે બતાવ્યું કારણ
વધતી ગરમીથી રાહત મેળવવા માટે લોકો ઠંડા પાણી, કુલર અને એર કંડિશનરનો સહારો લે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે નિયમિત યોગ આપણા શરીરને કુદરતી રીતે ઠંડુ રાખવામાં મદદ કરી શકે છે? ચાલો એક્સપર્ટ સાથે ચર્ચા કરીએ કે આપણે કયા યોગ આસનો અને પ્રાણાયામ કસરતો કરવી જોઈએ જેથી ગરમીથી બચી શકાય.
ભારતના ઘણા ભાગોમાં ગરમીનો કહેર ચાલુ છે. રાજસ્થાનના ઘણા વિસ્તારોમાં તાપમાન 48 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ પહોંચી ગયું છે. આ તીવ્ર ગરમીમાં શરીરને ઠંડુ રાખવા માટે લોકો ઠંડા પાણી, કુલર અને એર કંડિશનરનો સહારો લે છે.
પરંતુ શું તમે જાણો છો કે યોગ અથવા પ્રાણાયામ જેવી શારીરિક પ્રવૃત્તિઓ શરીરને કુદરતી રીતે ઠંડુ રાખવામાં મદદ કરી શકે છે? ગરમીના મોજા ઉલટી, ઉબકા અને ડિહાઇડ્રેશનનું કારણ બની રહ્યા છે. ગરમ પવનો છે જે કોઈપણ વિસ્તારમાં 40 ડિગ્રી સેલ્સિયસ કે તેથી વધુ તાપમાન પર ફૂંકાય છે.
શરીરને કેવી રીતે ઠંડુ રાખી શકો?
ગરમીનો સ્ટ્રોક અથવા અતિશય ગરમીથી બચવા માટે શરીરને અંદરથી સ્વસ્થ રાખવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ચાલો, AIIMS ના ડૉક્ટર દ્વારા ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીમાં પણ તમે તમારા શરીરને કેવી રીતે ઠંડુ રાખી શકો છો તે સમજાવીએ.
નિષ્ણાતે શું કહ્યું?
TV9 એ આ વિષય પર દિલ્હીના AIIMS ખાતે એનાટોમી વિભાગના પ્રોફેસર અને મોલેક્યુલર રિપ્રોડક્શન એન્ડ જિનેટિક્સ લેબના ઇન્ચાર્જ ડૉ. રીમા દાદા સાથે ખાસ વાત કરી. ડૉ. રીમા ઘણા વર્ષોથી યોગ અને તેના ફાયદાઓ પર સંશોધન કરી રહ્યા છે.
ડૉ. રીમા કહે છે કે ગરમી હોવાથી લોકોએ તેમની બહારની પ્રવૃત્તિઓ મર્યાદિત કરવી જોઈએ. જો તમારે ફરવા જવું હોય કે કસરત કરવી હોય, તો સવારે વહેલા જાઓ. નિષ્ણાતો કહે છે કે પરિવાર સાથે ઘરે યોગ કરવો શ્રેષ્ઠ છે. બે પ્રાણાયામ કસરતો ખાસ કરીને ફાયદાકારક છે: શીતળી પ્રાણાયામ અને શીતકારી પ્રાણાયામ.
આ બંને કસરતો કુદરતી રીતે આપણા શરીરનું તાપમાન ઘટાડે છે. બંનેને ઠંડક આપતી પ્રાણાયામ તકનીકો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
પ્રાણાયામ કરતી વખતે તમારે હંમેશા સીધા બેસવું
શીતળી પ્રાણાયામમાં જીભને એક નળીમાં વાળીને મોં દ્વારા શ્વાસ લેવામાં આવે છે અને પછી નાક દ્વારા શ્વાસ બહાર કાઢવામાં આવે છે. આનાથી શરીરમાં ઠંડી હવા પ્રવેશતી હોય તેવી અનુભૂતિ થાય છે, જેનાથી ઠંડકની લાગણી થાય છે.
શીતળી પ્રાણાયામમાં દાંત થોડા બંધ હોય છે અને તેમની વચ્ચે ‘શી…’ અવાજ ઉત્પન્ન થાય છે. આ દરમિયાન, શ્વાસ અંદર લેવાની અને પછી નાક દ્વારા શ્વાસ બહાર કાઢવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે. જેમને શીતળીમાં મુશ્કેલી હોય તેઓ શીતળીનો અભ્યાસ કરી શકે છે.
યાદ રાખો આ પ્રાણાયામ કરતી વખતે તમારે હંમેશા સીધા બેસવું જોઈએ. તમે આ 8 થી 10 વાર પુનરાવર્તન કરી શકો છો.
શીતળી અને શીતકારીના અનેક ફાયદા
આ પ્રાણાયામ કસરતો, જે ગરમીથી રાહત આપે છે, તે શરીરને પણ અનેક ફાયદાઓ આપે છે. આમાં તણાવ અને ચિંતા ઘટાડવા, એસિડિટીથી રાહત મેળવવા, પાચનમાં મદદ કરવા, બ્લડ પ્રેશરને નિયંત્રિત કરવા અને મનને શાંત કરવા સામેલ છે. તમે યોગ અથવા કસરત પછી આ કસરતો કરી શકો છો.
આ બાબતો પર ખાસ ધ્યાન આપો:
- સુતરાઉ, હળવા રંગના કપડાં પહેરો.
- એવા ખોરાક ખાઓ જે તમને હાઇડ્રેશન જાળવવામાં મદદ કરે.
- કોલ્ડ ડ્રિંક્સ અને મીઠા પીણાં ટાળો; તેના બદલે, છાશ, લાકડાના સફરજનનું શરબત અને સત્તુનું સેવન કરવું શ્રેષ્ઠ છે.
- દૂધી, ટીંડા અને દૂધી જેવા હળવા શાકભાજી ખાઓ.
- તમે ચંદ્રભેદન અને વજ્રાસન પણ કરી શકો છો.
- વધુમાં ઉચ્ચ-તીવ્રતાવાળી કસરતો ટાળો.
