
ભારતમાં હાલમાં ઇથેનોલને લઈને ભારે ચર્ચા ચાલી રહી છે. E10 અને E20 બાદ હવે આપણા દેશમાં E100ને પણ મંજૂરી મળી ગઈ છે. બીજી તરફ, અનેક કંપનીઓ 100 ટકા ઇથેનોલ પર ચાલે તેવી ગાડીઓ પણ તૈયાર કરી રહી છે. આ દરમિયાન એક ખૂબ જ આશ્ચર્યજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. હવે માણસના વાળમાંથી પણ ઇથેનોલ બનાવવામાં આવશે! ગુજરાતની કંપની ટેક્નોફેસ્ટ ગ્લોબલે BioMakerz સાથે મળીને એક અનોખી ટેક્નોલોજી વિકસાવી હોવાનો દાવો કર્યો છે. આ ટેક્નોલોજીની મદદથી નકામા માણસના વાળમાંથી બાયોઇથેનોલ બનાવી શકાય છે. ચાલો જાણીએ કે આ ટેક્નોલોજી કેવી રીતે કામ કરે છે અને તેની પાછળની હકીકત શું છે.
વાળમાંથી ઇંધણ બનાવવાની આ પ્રક્રિયા સાંભળવામાં જેટલી વિચિત્ર લાગે છે, એટલી જ જટિલ પણ છે. કારણ કે માણસના વાળમાં કેરાટિન નામનું પ્રોટીન હોય છે. જે સરળતાથી નાશ પામતું નથી. પરંપરાગત પદ્ધતિથી શેરડી કે મકાઈની જેમ વાળને સડાવીને અથવા ફર્મેન્ટેશન દ્વારા આલ્કોહોલમાં ફેરવવાનું શક્ય નથી. કંપનીનો દાવો છે કે તેણે IMPHA નામની ટેક્નોલોજી તૈયાર કરી છે. આ ટેક્નોલોજી દ્વારા વાળમાં રહેલા કેરાટિન પ્રોટીનને તોડીને અને ખાસ કેમિકલ પ્રક્રિયામાંથી પસાર કરીને બાયોઇથેનોલમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે. કંપનીએ તાજેતરમાં લગભગ 100 લિટરની ક્ષમતા ધરાવતા નાના રિસર્ચ પ્લાન્ટમાં તેનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું હોવાનો પણ દાવો કર્યો છે.
જો વાળમાંથી ઇથેનોલ બનાવવાનો આ પ્રોજેક્ટ વ્યાપારી સ્તરે સફળ થાય છે, તો તે દેશની અર્થવ્યવસ્થા અને કૃષિ ક્ષેત્ર માટે મોટો ફેરફાર સાબિત થઈ શકે છે. હાલમાં પેટ્રોલમાં 20 ટકા ઇથેનોલ ભેળવવાનો લક્ષ્યાંક પૂર્ણ કરવા માટે મોટા પ્રમાણમાં શેરડી અને અનાજનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. વાળનો ઉપયોગ કરીને ઇથેનોલ બનાવવામાં સફળતા મળે તો ફૂડ વર્સેસ ફ્યુઅલ એટલે કે ખાદ્ય પદાર્થો અને ઇંધણ વચ્ચેની ખેંચતાણની સમસ્યામાં ઘટાડો થઈ શકે છે. આ માટે વધારાની ફળદ્રુપ ખેતીની જમીન કે પાણીની જરૂરિયાત પણ નહીં રહે. કારણ કે કપાયેલા વાળ એક પ્રકારનો વેસ્ટ પ્રોડક્ટ છે. જે સામાન્ય રીતે કચરા તરીકે ફેંકી દેવામાં આવે છે.
વાળમાંથી ઇથેનોલ બનાવવાની પ્રક્રિયામાં અનેક પડકારો પણ છે. આ ટેક્નોલોજીને સફળ બનાવવી સરળ નહીં હોય. સૌથી મોટો પડકાર દેશભરના હજારો સલૂન અને બ્યુટી પાર્લરમાંથી નીકળતા વાળને મોટા પાયે એકત્રિત કરવાનો છે. આ ઉપરાંત, વાળમાં લાગેલા શેમ્પૂ, તેલ, ડાઇ અને અન્ય કેમિકલ્સને સાફ કરવા તથા ત્યારબાદ તેને પ્રોસેસિંગ યુનિટ સુધી પહોંચાડવા માટેની વ્યવસ્થા કરવી પણ મુશ્કેલ અને ખર્ચાળ બની શકે છે. આ તમામ પ્રક્રિયાઓને મોટા પાયે અમલમાં મૂકવા માટે યોગ્ય આયોજન અને ખર્ચનું સંચાલન જરૂરી બનશે.
એકંદરે જોઈએ તો ગુજરાતના આ સ્ટાર્ટઅપનો આ દાવો ભવિષ્યની ઊર્જા જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને એક રસપ્રદ અને નવીન વિચાર રજૂ કરે છે. ભારત જેવા દેશમાં જ્યાં ક્રૂડ ઓઇલની આયાત પાછળ મોટી રકમ ખર્ચવામાં આવે છે અને એનર્જી સિક્યોરિટી એક મોટો મુદ્દો છે, ત્યાં કચરામાંથી ઇંધણ બનાવવાના આવા પ્રયાસો મહત્ત્વપૂર્ણ બની શકે છે. જો આવનારા સમયમાં આ ટેક્નોલોજી વૈજ્ઞાનિક અને આર્થિક માપદંડો પર સંપૂર્ણપણે સફળ સાબિત થાય છે, તો તે દેશના બાયોફ્યુઅલ કાર્યક્રમને નવી દિશા આપી શકે છે. જોકે, વાળમાંથી બનેલું ઇથેનોલ સામાન્ય લોકોની ગાડીઓની ટાંકી સુધી પહોંચે તે પહેલાં હજુ ઘણો સમય લાગી શકે છે. આ માટે વધુ વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણો અને વ્યાપારી સ્તરે સફળતાની જરૂર પડશે.
નોંધ: આ સમાચારમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી ઉપલબ્ધ સ્ત્રોતો પર આધારિત છે. TV9 ગુજરાતી આ માહિતીના દાવાઓની સ્વતંત્ર રીતે પુષ્ટિ કરતું નથી.