
આખી જિંદગી નોકરી કર્યા બાદ દરેક કર્મચારી નિવૃત્તિ સમયે મળતી ગ્રેચ્યુઇટીની રકમથી અનેક જરૂરી કામ પૂરાં કરવાની યોજના બનાવે છે. પરંતુ જો નિવૃત્તિ બાદ વિભાગ ગ્રેચ્યુઇટીની રકમ રોકી દે અને તેનું કારણ કર્મચારી સામે નોંધાયેલી પેન્ડિંગ FIR હોય, તો તેની મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે. આવો જ એક મામલો ગુજરાત હાઈકોર્ટ સમક્ષ આવ્યો હતો. આ કેસમાં હાઈકોર્ટે મહત્ત્વનો ચુકાદો આપ્યો છે. તો ચાલો જાણીએ કે સમગ્ર મામલો શું હતો અને કોર્ટે શું નિર્ણય લીધો.
સૌપ્રથમ એ સમજીએ કે ગ્રેચ્યુઇટી શું છે અને કોને મળે છે. ગ્રેચ્યુઇટી એ કર્મચારીને નોકરીની નિર્ધારિત શરતો પૂર્ણ કર્યા બાદ મળતી રકમ છે. સામાન્ય રીતે નિવૃત્તિ સમયે આ રકમ ચૂકવવામાં આવે છે. કર્મચારીને કેટલી ગ્રેચ્યુઇટી મળશે તે તેના પગાર, નોકરીના સમયગાળા અને લાગુ નિયમો પર આધાર રાખે છે.
મીડિયા રિપોર્ટ અનુસાર કર્મચારી સામે FIR નોંધાઈ હતી. આ મામલામાં કર્મચારી સામે વર્ષ 2017 માં FIR નોંધાઈ હતી. ક્રેડિટ કો-ઓપરેટિવ સોસાયટીમાં નાણાકીય ગેરરીતિઓના આરોપસર આ FIR દાખલ કરવામાં આવી હતી. કર્મચારી આ સોસાયટીમાં હોદ્દેદાર હતો. આ જ કારણસર તેને ફોજદારી કેસમાં આરોપી બનાવવામાં આવ્યો હતો.
સંબંધિત કર્મચારી મે 2025 માં નિવૃત્ત થયો હતો. નિવૃત્તિ બાદ વિભાગે તેની સામે FIR પેન્ડિંગ હોવાનું કારણ આપીને ગ્રેચ્યુઇટીની રકમ રોકી દીધી હતી. ત્યારબાદ કર્મચારીએ આ મામલે ગુજરાત હાઈકોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો હતો.
સૂત્રો અનુસાર, અરવલ્લી જિલ્લા પંચાયતમાં ફરજ બજાવી ચૂકેલા આ કર્મચારીની વર્ષ 1991 માં તાલુકા વિકાસ કચેરીમાં પ્યુન તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ નોકરી દરમિયાન તેને પ્રમોશન મળ્યું હતું. પ્યુન તરીકે કારકિર્દીની શરૂઆત કરનાર કર્મચારી પ્રમોશન મળ્યા બાદ સિનિયર ક્લાર્ક બન્યો હતો. નોકરી દરમિયાન તેઓ ક્રેડિટ કો-ઓપરેટિવ સોસાયટીમાં પણ હોદ્દેદાર હતો. જોકે, નિવૃત્તિ સમયે વિભાગે તેમની ગ્રેચ્યુઇટીની રકમ રોકી દીધી હતી.
આ મામલાની સુનાવણી દરમિયાન હાઈકોર્ટે નોંધ્યું કે કર્મચારી સામે કોઈ વિભાગીય તપાસ શરૂ કરવામાં આવી નહોતી. આ ઉપરાંત, સોસાયટીમાં થયેલી કથિત ગેરરીતિઓને કર્મચારીની સરકારી નોકરી સાથે કોઈ સીધો સંબંધ નહોતો. હાઈકોર્ટે જણાવ્યું કે ગ્રેચ્યુઇટી એ કર્મચારીને વર્ષો સુધી કરેલી સેવાના બદલામાં મળતો લાભ છે. તેથી તેની ચુકવણી રોકવા માટે કાયદેસર આધાર હોવો જરૂરી છે. માત્ર FIR પેન્ડિંગ હોવાના આધારે કર્મચારીની ગ્રેચ્યુઇટી રોકી શકાય નહીં. મામલાની સુનાવણી બાદ ગુજરાત હાઈકોર્ટે સંબંધિત અધિકારીઓને કર્મચારીની ગ્રેચ્યુઇટીની રકમ આઠ અઠવાડિયાની અંદર ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો હતો.