
લોકશાહીમાં રાજકીય સભાઓ એ સામૂહિક આશાઓ અને ઉજ્જવળ ભવિષ્યના સંકલ્પોનું પવિત્ર મંચ હોય છે. શ્રોતાઓ ત્યાં પોતાના નેતાઓ પાસેથી ઉમદા વિચારો, સર્જનાત્મક વિઝન અને સુશાસનના શપથ સાંભળવાની અપેક્ષાએ ઉમટતા હોય છે. પરંતુ તાજેતરમાં જૂનાગઢ જિલ્લાના ભેંસાણની જાહેર સભામાં વાતાવરણ ડહોળાયું. ગોપાલ ઇટાલિયાના મુખેથી અચાનક નીકળેલા અભદ્ર અપશબ્દોએ ત્યાં હાજર લોકોને ક્ષણમાત્ર માટે તો અચંબામાં મૂકી દીધા હતા. શું જાહેર મંચ પરથી પીરસવામાં આવતી આવી અશ્લીલતાને “સામાન્ય બોલચાલ” કહીને ન્યાયોચિત ઠેરવી શકાય? આ ઘટના આપણી રાજકીય સંસ્કૃતિની ગરિમા પર થયેલો અત્યંત ગંભીર અને ચિંતાજનક પ્રહાર છે.
જ્યારે ગોપાલ ઇટાલિયાના વિવાદાસ્પદ અને અમર્યાદિત શબ્દપ્રયોગ સામે વિરોધના સૂર ઉઠ્યા, ત્યારે તેમણે આત્મમંથન કે ક્ષમાયાચના કરવાને બદલે અત્યંત નબળો તર્ક રજૂ કર્યો. તેમણે પોતાની ભાષાને “સામાન્ય” (normal) ગણાવીને પોતાનો બચાવ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો. આ તર્ક માત્ર પાયાવિહોણો નથી, પરંતુ અત્યંત જોખમી છે. જાહેર જીવનમાં શિસ્ત એ કોઈ મરજિયાત બાબત નથી, પણ અનિવાર્ય જવાબદારી છે. નેતા જ્યારે માઇક પકડે છે ત્યારે તે કોઈ બંધ બારણે થતી ખાનગી વાત નથી કરતો, પણ હજારો લોકોની નૈતિકતાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. પોતાની અભદ્રતાને “સામાન્ય” ગણાવવી એ વાસ્તવમાં પોતાની નૈતિક નબળાઈ અને ભાષાકીય અપરિપક્વતા છુપાવવા માટેની એક છીંડી માત્ર છે.
પોતાના અસંયમિત વર્તનને વાજબી ઠેરવવા માટે ઇટાલિયાએ એવો આક્ષેપ કર્યો કે ભાવનગર અને સુરત જેવા સંસ્કારી પ્રદેશોમાં આવી ભાષા તો રોજિંદી બોલચાલનો હિસ્સો છે. આ નિવેદન એ કોઈ બચાવ નથી, પરંતુ આખા પ્રદેશની અસ્મિતા અને સંસ્કારો પર કરવામાં આવેલો કાયરતાપૂર્ણ હુમલો છે.
ભાવનગરમાં ભાઈઓ-બહેનો બધાં આવું બોલતા હોય છે : ગોપાલ ઇટાલિયા
આ નિવેદનને સમાજના દરેક સભ્ય વર્ગે સખત શબ્દોમાં નકારી કાઢ્યું છે. કોઈ પ્રદેશની બોલીમાં મીઠાશ કે લહેકો હોઈ શકે, પરંતુ તેને ગાળાગાળી કે અપશબ્દો સાથે સાંકળવી એ તે પ્રદેશના ગૌરવશાળી નાગરિકોનું અપમાન છે. પોતાની ભાષાકીય મર્યાદાઓને પ્રદેશના નામે ખપાવવી એ બૌદ્ધિક દેવાળું ફૂંકવા બરાબર છે. ભાવનગર અને સુરતની ધરતીએ દેશને સાહિત્યકારો અને સંસ્કારી નેતાઓ આપ્યા છે, અપશબ્દો બોલતા અસભ્ય તત્વો નહીં.