
ભારતમાં રેલવે ક્ષેત્રે આધુનિકીકરણ તરફ સતત પગલાં ભરવામાં આવી રહ્યા છે. મુસાફરોનો સમય બચાવવા અને પરિવહનને વધુ ઝડપી બનાવવા માટે વંદે ભારત જેવી સેમી-હાઈ સ્પીડ ટ્રેનો બાદ હવે દેશના પ્રથમ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ પર પણ ઝડપથી કામ ચાલી રહ્યું છે. આ વચ્ચે મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈ સ્પીડ રેલ પ્રોજેક્ટને વધુ એક મહત્વપૂર્ણ સફળતા મળી છે.
મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ હેઠળ મહારાષ્ટ્રના પાલઘર જિલ્લામાં આવેલી MT-07 પર્વતીય ટનલનું ખોદકામ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે. નેશનલ હાઈ સ્પીડ રેલ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (NHSRCL)ના જણાવ્યા અનુસાર, દહાણુ તાલુકાના અંબેસરી ગામ નજીક આવેલી આ ટનલમાં 1 જૂનના રોજ સફળ બ્રેકથ્રુ પ્રાપ્ત થયો હતો. ખાસ વાત એ છે કે છેલ્લા પાંચ મહિનામાં પાલઘર જિલ્લામાં પૂર્ણ થયેલી આ ત્રીજી પર્વતીય ટનલ છે.
MT-07 ટનલ લગભગ 417 મીટર લાંબી અને 14.4 મીટર પહોળી છે. આ ટનલને બુલેટ ટ્રેન કોરિડોરની બંને રેલ લાઇનોને ધ્યાનમાં રાખીને ડિઝાઇન કરવામાં આવી છે. પ્રોજેક્ટ અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, આ વિસ્તાર ભૌગોલિક રીતે પડકારજનક હોવાથી અહીં ટનલનું નિર્માણ કરવું સરળ નહોતું. તેમ છતાં આધુનિક ટેક્નોલોજી અને આયોજનબદ્ધ કામગીરીના કારણે નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં કામ પૂર્ણ કરવામાં સફળતા મળી છે.
ટનલના નિર્માણ દરમિયાન નિયંત્રિત ડ્રિલિંગ અને બ્લાસ્ટિંગ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. ઇજનેરોએ બંને છેડાથી એકસાથે ખોદકામ શરૂ કરીને કામગીરીને વધુ ઝડપી બનાવી હતી. સલામતી અને માળખાકીય મજબૂતી જળવાઈ રહે તે માટે અદ્યતન મોનિટરિંગ સિસ્ટમ અને ભૂ-તકનીકી સાધનોનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
પ્રોજેક્ટ દરમિયાન સુરક્ષાને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી હતી. જમીનની હિલચાલ, કંપન અને ટનલની સ્થિતિ પર સતત નજર રાખવા માટે Surface Settlement Points (SSP), 3D Targets, Strain Gauges અને Seismograph જેવા આધુનિક સાધનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઉપરાંત કામદારોની સુરક્ષા માટે આધુનિક વેન્ટિલેશન સિસ્ટમ, ફાયર સેફ્ટી વ્યવસ્થા અને નિયંત્રિત પ્રવેશ પ્રણાલીઓ પણ અમલમાં મૂકવામાં આવી હતી.
NHSRCLના જણાવ્યા અનુસાર MT-07 ટનલ પૂર્ણ થતાં વાપી (ગુજરાત) અને બોઈસર (મહારાષ્ટ્ર) વચ્ચે આવેલી ત્રણેય પર્વતીય ટનલ — MT-06, MT-07 અને MT-08 — નું ખોદકામ હવે સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થઈ ગયું છે. આ વિસ્તાર મહત્વના ઔદ્યોગિક પટ્ટામાં આવતો હોવાથી આ સિદ્ધિ પ્રોજેક્ટ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે.
મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ હેઠળ કુલ 8 પર્વતીય ટનલનું નિર્માણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. તેમાંની 7 ટનલ મહારાષ્ટ્રના પાલઘર જિલ્લામાં જ્યારે 1 ટનલ ગુજરાતના વલસાડ જિલ્લામાં બનાવવામાં આવી રહી છે. આ પહેલાં જાન્યુઆરી 2026માં MT-05 ટનલ અને ફેબ્રુઆરી 2026માં સફાલે નજીક આવેલી બીજી ટનલનું કામ પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હતું.
508 કિલોમીટર લાંબો મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈ સ્પીડ રેલ કોરિડોર ભારતનો પ્રથમ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ છે. આ પ્રોજેક્ટ ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર અને દાદરા-નગર હવેલીમાંથી પસાર થશે. જાપાન સરકારની ટેક્નિકલ અને નાણાકીય સહાયથી વિકસાવવામાં આવી રહેલા આ પ્રોજેક્ટમાં બુલેટ ટ્રેનની મહત્તમ ગતિ 320 કિલોમીટર પ્રતિ કલાક રહેશે.
પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થયા બાદ મુંબઈ અને અમદાવાદ વચ્ચેની મુસાફરીનો સમય નોંધપાત્ર રીતે ઘટીને માત્ર 1 કલાક 58 મિનિટ જેટલો રહી જશે. હાલ જ્યાં આ મુસાફરી માટે અનેક કલાકોનો સમય લાગે છે, ત્યાં બુલેટ ટ્રેન દ્વારા મુસાફરો ઝડપથી અને આરામદાયક રીતે ગંતવ્ય સુધી પહોંચી શકશે.
આ હાઈ સ્પીડ રેલ કોરિડોર સાબરમતી, અમદાવાદ, આણંદ, વડોદરા, ભરૂચ, સુરત, બિલીમોરા, વાપી, બોઈસર, વિરાર, થાણે અને મુંબઈ જેવા મહત્વપૂર્ણ શહેરોને જોડશે. નિષ્ણાતોના મતે આ પ્રોજેક્ટ પશ્ચિમ ભારતના ઔદ્યોગિક, વ્યાપારી અને આર્થિક વિકાસને નવી દિશા આપશે તેમજ પ્રાદેશિક કનેક્ટિવિટીને પણ વધુ મજબૂત બનાવશે.
દક્ષિણ ગુજરાતને મળશે રૂપિયા 12,421 કરોડના વિકાસ કામોની ભેટ, જુઓ Photos