શું તમે પાયલટ બનવા માંગો છો? સાયન્સ ન હોવાનો અફસોસ છોડો! જાણો સંપૂર્ણ પ્રોસેસ

શું તમે આર્ટ્સ કે કોમર્સના વિદ્યાર્થી છો અને પાયલટ બનવાનું સપનું જુઓ છો? હવે 12માં ધોરણમાં સાયન્સ ન હોવાનો અફસોસ કરવાની જરૂર નથી. જાણો કેવી રીતે 12માં પછી તમારું સપનું હકીકત બની શકે છે.

શું તમે પાયલટ બનવા માંગો છો? સાયન્સ ન હોવાનો અફસોસ છોડો! જાણો સંપૂર્ણ પ્રોસેસ
Image Credit source: AI
| Updated on: Feb 22, 2026 | 9:48 PM

સામાન્ય રીતે એવી માન્યતા છે કે પાયલટ બનવા માટે 12માં ધોરણમાં ફિઝિક્સ અને મેથ્સ હોવું અનિવાર્ય છે. આ કારણે આર્ટ્સ અને કોમર્સના ઘણા તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓ પોતાનું સપનું પડતું મૂકે છે. પરંતુ આધુનિક શિક્ષણ પદ્ધતિ અને એવિએશન સેક્ટરની વધતી જતી માંગને કારણે હવે આ ધારણા બદલાઈ ગઈ છે.

DGCA ના નિયમો અને ‘નોન-સાયન્સ’ વિદ્યાર્થીઓ માટે રસ્તો

ભારતમાં કોમર્શિયલ પાયલટ બનવા માટે DGCA (Directorate General of Civil Aviation) ના નિયમો મુજબ 12માં સ્તરનું ફિઝિક્સ અને મેથ્સનું જ્ઞાન હોવું જરૂરી છે. પરંતુ, જો તમે આ વિષયો સાથે 12મું પાસ નથી કર્યું, તો પણ સરકાર અને એરલાઈન્સે તમારા માટે ખાસ વ્યવસ્થા કરી છે.

NIOS નો ‘ઓન-ડિમાન્ડ’ પરીક્ષા મોડલ

જો તમે આર્ટ્સ કે કોમર્સથી 12મું કર્યું હોય, તો તમે NIOS (National Institute of Open Schooling) દ્વારા માત્ર ફિઝિક્સ અને મેથ્સની પરીક્ષા આપી શકો છો.

  • તમે આ બે વિષયો માટે રજીસ્ટ્રેશન કરાવીને પરીક્ષા આપી શકો છો.
  • આ પરીક્ષા પાસ કર્યા પછી તમને ‘ઇક્વિવેલન્સી સર્ટિફિકેટ’ મળે છે, જેને DGCA સંપૂર્ણ માન્યતા આપે છે.
  • આ માર્કશીટના આધારે તમે પાયલટ ટ્રેનિંગ માટે લાયક (Eligible) ગણાશો.

કેડેટ પાયલટ પ્રોગ્રામ (Cadet Pilot Programs)

ઇન્ડિગો, એર ઇન્ડિયા અને સ્પાઈસ જેટ જેવી મોટી એરલાઈન્સ હવે પોતાના કેડેટ પ્રોગ્રામ્સ ચલાવે છે.

  • પસંદગી: લેખિત પરીક્ષા, એપ્ટિટ્યુડ ટેસ્ટ અને ઇન્ટરવ્યુ દ્વારા પસંદગી થાય છે.
  • ટ્રેનિંગ: એરલાઈન પોતે જ વર્લ્ડ ક્લાસ ફ્લાઈંગ સ્કૂલમાં ટ્રેનિંગ અપાવે છે.
  • નોકરીની ગેરંટી: ટ્રેનિંગ પૂર્ણ થયા પછી તે જ એરલાઈનમાં ‘ફર્સ્ટ ઓફિસર’ તરીકે નોકરી મળવાની પૂરેપૂરી સંભાવના હોય છે.

ગ્રાઉન્ડ સબ્જેક્ટ્સ અને ફ્લાઈંગ ક્લબ

એકવાર તમારી પાસે જરૂરી વિષયો આવી જાય પછી તમારે કોઈ ફ્લાઈંગ ક્લબમાં એડમિશન લેવાનું રહે છે. સાથે જ, DGCA દ્વારા લેવામાં આવતી ગ્રાઉન્ડ સબ્જેક્ટ્સની પરીક્ષાઓ (જેમ કે એર નેવિગેશન, મેટિયોરોલોજી) પાસ કરવાની હોય છે. આ વિષયો લોજિક અને ગણતરી પર આધારિત છે, જે આર્ટ્સના વિદ્યાર્થીઓ પણ યોગ્ય કોચિંગથી સરળતાથી સમજી શકે છે.

મેડિકલ ટેસ્ટ છે સૌથી મહત્વનો

ડિગ્રીની સાથે શારીરિક ફિટનેસ પણ અનિવાર્ય છે. પાયલટ બનવા માટે DGCA માન્ય ડોકટરો પાસે ક્લાસ-2 અને ત્યારબાદ ક્લાસ-1 મેડિકલ ટેસ્ટ કરાવવો પડે છે. જેમાં આંખોની દ્રષ્ટિ, સાંભળવાની ક્ષમતા અને સામાન્ય સ્વાસ્થ્યની ઝીણવટભરી તપાસ કરવામાં આવે છે.

ગાર્ડનિંગનો શોખ છે પણ માટીની જગ્યા નથી? આ 6 છોડ માત્ર એક ગ્લાસ પાણીમાં ઉગાડો, ફૂલો પણ ખીલશે!, વાંચવા માટે અહીં ક્લિક કરો