ગલગોટાના છોડમાં વધુ ફૂલો કેવી રીતે લાવવા ? દિવાળી પર ઘરની સજાવટ માટે મોંઘા ફૂલો ખરીદવા ન પડે, તે માટે ઘરમાં જ ગલગોટાના છોડની યોગ્ય કાળજી રાખી શકાય છે. માળીઓ દ્વારા અપનાવવામાં આવતી એક સરળ રીતથી છોડમાં વધુ ડાળીઓ ફૂટવામાં મદદ મળે છે. ખાસ વાત એ છે કે આ રીત અપનાવવા માટે કોઈ મોંઘી વસ્તુ ખરીદવાની જરૂર નથી. તો ચાલો જાણીએ આ સરળ ટ્રિક અને છોડની સંભાળ રાખવાની યોગ્ય રીત.

ગલગોટાના છોડમાં વધુ ફૂલો મેળવવા માટે શું કરવું?

તહેવારોની મોસમમાં ગલગોટાના પીળા અને નારંગી ફૂલોની માગ વધી જાય છે. ઘરનો દરવાજો હોય, પૂજાની થાળી હોય કે મંદિરની સજાવટ, ગલગોટાના ફૂલોનો ઉપયોગ અનેક રીતે કરવામાં આવે છે. માગ વધતાં ઘણી વખત ફૂલોની કિંમત પણ વધી જાય છે. જો તમારા ઘરની બાલ્કની કે અગાસીમાં ગલગોટાનો છોડ છે, તો તેની યોગ્ય કાળજી રાખીને તમે વધુ ફૂલો મેળવવાનો પ્રયાસ કરી શકો છો. આ માટે દર વખતે મોંઘી ખાતર ખરીદવી કે કોઈ ખાસ વ્યવસ્થા કરવી જરૂરી નથી. છોડની કાપકૂપ અને તેની રોજિંદી સંભાળ પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.

ઘણી વખત ગલગોટાનો છોડ મોટો તો થાય છે, પરંતુ તેમાં ફૂલો ઓછાં આવે છે. છોડની ઊંચાઈ વધતી રહે છે, જ્યારે બાજુની ડાળીઓ પૂરતી વિકસતી નથી. આવી સ્થિતિમાં એક સરળ ગાર્ડનિંગ ટિપ ઉપયોગી બની શકે છે. તેનાથી છોડને વધુ શાખાઓ વિકસાવવામાં મદદ મળી શકે છે અને તેના પર ફૂલો આવવાની શક્યતા પણ વધી શકે છે.

ગલગોટાના છોડમાં વધુ ફૂલો માટે અપનાવો આ ટ્રિક

જો તમારો ગલગોટાનો છોડ ઊંચો થઈ રહ્યો છે, પરંતુ તેમાં ફૂલો ઓછાં આવે છે, તો તેની ટોચ પર આવેલા નવા અને કોમળ ભાગને થોડો કાપી શકાય છે. બાગકામની ભાષામાં આ પદ્ધતિને પિંચિંગ (Pinching) કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં છોડની ટોચ પર વધતા ભાગને દૂર કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ છોડ બાજુની ડાળીઓ વિકસાવવા તરફ આગળ વધી શકે છે. પરિણામે છોડ વધુ ફેલાયેલો અને ઘટાદાર બની શકે છે. જ્યારે છોડમાં વધુ શાખાઓ વિકસે છે, ત્યારે તેના પર વધુ કળીઓ આવવાની શક્યતા પણ વધી શકે છે. જોકે, આ પદ્ધતિ ખૂબ નાના, નબળા કે બીમાર છોડ પર અજમાવવી નહીં.

ગલગોટાના છોડની પિંચિંગ ક્યારે અને કેવી રીતે કરવી?

ગલગોટાનો છોડ જ્યારે આશરે 6થી 8 ઇંચ ઊંચો થાય અને તેમાં પાંદડાનાં 4થી 6 જોડાં વિકસે, ત્યારે પિંચિંગ કરી શકાય છે, આ માટે નીચેની બાબતો ધ્યાનમાં રાખો:

• છોડની ટોચ પર આવેલી નવી ડાળીનો આશરે 1થી 2 ઇંચનો ભાગ કાપો.
• કાપકૂપ માટે સ્વચ્છ કાતર અથવા પ્રુનરનો ઉપયોગ કરો.
• જો ટોચનો ભાગ ખૂબ જ કોમળ હોય, તો સ્વચ્છ આંગળીઓથી પણ તેને દૂર કરી શકાય છે.
• આ કામ સવારના સમયે અથવા સાંજે કરવું વધુ અનુકૂળ રહે છે.
• પિંચિંગ કર્યા પછી છોડને નવી ડાળીઓ વિકસાવવા માટે સમય આપો.

કાતર સ્વચ્છ રાખવાથી છોડમાં ચેપ લાગવાનું જોખમ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે. વારંવાર પિંચિંગ કરવાને બદલે છોડની સ્થિતિ અને ફૂલ આવવાની ઋતુને ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે.

એક ડાળી કાપવાથી ફૂલોની સંખ્યા કેવી રીતે વધી શકે?

છોડની ટોચનો ભાગ દૂર કર્યા પછી કાપેલા સ્થાનની નીચેની બાજુએ નવી શાખાઓ વિકસવા લાગી શકે છે. આથી છોડ માત્ર ઉપરની તરફ વધવાને બદલે બાજુઓમાં પણ ફેલાઈ શકે છે. નવી ડાળીઓ મોટી થાય ત્યારે તેના પર કળીઓ આવવાની શક્યતા રહે છે. જો છોડ સારી રીતે વિકસતો હોય, તો જરૂરિયાત પ્રમાણે ફરી પિંચિંગ કરી શકાય છે.

પરંતુ એક વાત ખાસ યાદ રાખો. વારંવાર ડાળીઓ કાપવાથી ફૂલો આવવામાં વિલંબ થઈ શકે છે. તેથી છોડ પર કળીઓ દેખાવા લાગે ત્યારે બિનજરૂરી કાપકૂપ ટાળવી જોઈએ.

છોડમાં નાની કળીઓ દેખાય તો શું કરવું?

ઘણી વખત ગલગોટાના નાના છોડ પર જ પહેલી કળી દેખાવા લાગે છે. જો છોડ હજી નાનો અને નબળો હોય, તો શરૂઆતની કળી દૂર કરવાથી છોડને તેની વૃદ્ધિ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મદદ મળી શકે છે. તેનાથી નવી ડાળીઓ અને પાંદડાં વિકસવાની તક મળી શકે છે.

જોકે, દરેક છોડમાં કળીઓ દૂર કરવી જરૂરી નથી. જો છોડ પૂરતો મોટો અને ઘટાદાર હોય તથા તેમાં સારી સંખ્યામાં શાખાઓ વિકસી ગઈ હોય, તો કળીઓને છોડ પર જ રહેવા દો. આ રીતે છોડ ફૂલો ખીલવવા માટે આગળ વધી શકે છે.

વધુ ફૂલો માટે દરરોજ આટલો તડકો આપો

ગલગોટાના છોડને વધુ ફૂલો આવે તે માટે પિંચિંગની સાથે યોગ્ય સૂર્યપ્રકાશ પણ જરૂરી છે. છોડને એવી જગ્યાએ રાખો જ્યાં દરરોજ આશરે 5થી 6 કલાક સીધો સૂર્યપ્રકાશ મળી શકે. પાણી આપતી વખતે પણ ખાસ ધ્યાન રાખો. કુંડાની માટી સૂકી લાગે ત્યારે જ પાણી આપો. માટીમાં સતત પાણી ભરાયેલું રહેવાથી છોડનાં મૂળને નુકસાન થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત, કુંડાના તળિયે પાણી બહાર નીકળી શકે તે માટે યોગ્ય છિદ્રો હોવા જરૂરી છે. યોગ્ય પ્રકાશ, પાણી અને હવાની અવરજવર છોડની તંદુરસ્ત વૃદ્ધિ માટે મદદરૂપ બને છે.

ગલગોટાના છોડમાં કયુ ખાતર નાખવુ?

ગલગોટાના છોડને તંદુરસ્ત રાખવા માટે માટીમાં છાણિયું ખાતર અથવા વર્મીકમ્પોસ્ટ ઉમેરી શકાય છે. ખાતરની માત્રા છોડની વૃદ્ધિ અને માટીની સ્થિતિ પ્રમાણે નક્કી કરવી જોઈએ. સામાન્ય રીતે જરૂરિયાત મુજબ આશરે 15 દિવસના અંતરે ખાતર આપવાનું વિચારવામાં આવી શકે છે, પરંતુ છોડને જરૂર કરતાં વધુ ખાતર આપવાનું ટાળો.

કેટલાક લોકો છોડ માટે સરસવની ખોળનું પાણીમાં બનાવેલું દ્રાવણ પણ વાપરે છે. જો તેનો ઉપયોગ કરો, તો ખોળને યોગ્ય રીતે પલાળીને અથવા સડાવીને તૈયાર કરેલા દ્રાવણને પૂરતા પાણીમાં પાતળું કર્યા પછી જ વાપરો. વધુ પડતું ઘટ્ટ દ્રાવણ કે વધારે ખાતર છોડનાં મૂળને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

શું દિવાળી સુધી ગલગોટાનો છોડ ફૂલોથી ભરાઈ જશે?

જો તમે દિવાળી પર ઘરમાં ઉગાડેલા ગલગોટાના ફૂલોથી સજાવટ કરવા માંગતા હો, તો છોડની સમયસર પિંચિંગ કરો, તેને પૂરતો તડકો આપો અને જરૂરિયાત મુજબ પાણી તથા ખાતર આપો. આ કાળજીથી છોડમાં વધુ શાખાઓ વિકસવામાં અને ફૂલોની સંખ્યા વધવામાં મદદ મળી શકે છે. જોકે, દિવાળી સુધીમાં કેટલાં ફૂલો ખીલશે તે છોડની જાત, તેની ઉંમર, હવામાન અને તમે તેની કેવી રીતે સંભાળ રાખો છો તેના પર આધારિત છે. છોડ પર કળીઓ આવવા લાગે ત્યારથી કાપકૂપ ટાળો અને નિયમિત સંભાળ રાખો.

આ રીતે યોગ્ય કાળજી રાખીને તમે દિવાળીના તહેવાર દરમિયાન તમારા ઘરમાં ખીલેલા ગલગોટાના ફૂલોનો આનંદ માણી શકો છો.

How To Make Dhoop: પૂજાનાં ફૂલો ફેંકી ન દો ! ઘરે જ બનાવો સુગંધિત ધૂપના કોન, માસ્ટર શેફ પંકજ ભદૌરિયાએ જણાવી સરળ રીત