
ઈરાન અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધમાં ઘટાડો થવાના કોઈ સંકેત દેખાતા નથી, વૈશ્વિક ગેસ અને ઇંધણની સમસ્યાઓ વધુ તીવ્ર બની રહી છે. આ ભૂ-રાજકીય તણાવને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા છે. આ કટોકટીએ સમગ્ર વિશ્વને વિચારવા મજબૂર કર્યું છે કે આપણી પૃથ્વીની અંદર છુપાયેલું આ મર્યાદિત બ્લેક ગોલ્ડ કેટલો સમય ટકશે અને તેની એક્સપાઈરી ડેટ શું છે. ચાલો જાણીએ.
વૈજ્ઞાનિકો અને ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓના સંશોધન મુજબ, પૃથ્વી હજુ પણ ક્રૂડ ઓઇલનો નોંધપાત્ર જથ્થો ધરાવે છે. જો કે, આ વાર્તામાં એક મોટી સમસ્યા એ છે કે આ તેલનો મોટો ભાગ કાં તો ભૂગર્ભમાં ઊંડા દટાયેલો છે અથવા દુર્ગમ અને જટિલ વિસ્તારોમાં સ્થિત છે જ્યાં માનવો માટે પહોંચવું મુશ્કેલ છે. આ છુપાયેલા ભંડારમાંથી તેલ કાઢવાનું ખૂબ જ તકનીકી અને નાણાકીય રીતે મુશ્કેલ કાર્ય માનવામાં આવે છે.
જો આપણે વૈશ્વિક ઇંધણ વપરાશના વર્તમાન દરને ધ્યાનમાં લઈએ, તો દુનિયા પાસે હવે ફક્ત 40 થી 50 વર્ષ સુધી ચાલે તેટલા અંદાજિત તેલ ભંડાર છે. આંકડાઓનું માનીએ તો ભંડારના આધારે, આપણી પાસે લગભગ 47 થી 50 વર્ષ બાકી છે. જો કે, નવી વૈજ્ઞાનિક શોધો, આધુનિક તકનીકો અને નવા વિસ્તારોની ઓળખ ચોક્કસપણે આ સમયમર્યાદાને લંબાવી શકે છે.
નિષ્ણાતોનો દાવો છે કે પૃથ્વી પરનું તમામ તેલ ક્યારેય સંપૂર્ણપણે ખતમ થશે નહીં. આ પાછળનું મુખ્ય કારણ એ છે કે ઘણા મોટા તેલ ભંડાર એન્ટાર્કટિકાના બર્ફીલા મેદાનો અથવા ઊંડા સમુદ્રની ઊંડાઈમાં દટાયેલા છે, જે માનવ પહોંચની બહાર છે. જો ભવિષ્યમાં તેલની અછત સર્જાશે, તો કિંમતો એટલી વધી જશે કે લોકો આપમેળે સૌર અને પવન ઊર્જા જેવા વિકલ્પો તરફ વળશે.
કુદરતને ક્રૂડ ઓઇલ બનાવવામાં લાખો વર્ષો લાગે છે. આ ઇંધણ પ્રાચીન પ્રાણીઓ અને છોડના અવશેષોમાંથી બને છે. જ્યારે આ અવશેષો ભૂગર્ભમાં ઊંડા દટાયેલા હોય છે, ત્યારે તીવ્ર ગરમી અને દબાણ ધીમે ધીમે તેમને પ્રવાહી ઇંધણમાં પરિવર્તિત કરે છે. આ જ કારણ છે કે માનવજાત માટે આટલી ઝડપથી ફરીથી તેનું ઉત્પાદન કરવું અશક્ય છે.
છેલ્લા 150 વર્ષોમાં, માનવ વસ્તીએ પોતાના આરામ માટે આ કુદરતી સંસાધનનો નિર્દયતાથી ઉપયોગ કર્યો છે. વાહનો માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલની માગ, પ્લાસ્ટિકનું વધતું ઉત્પાદન અને ભારે ઉદ્યોગોના સતત વિસ્તરણને કારણે ક્રૂડ ઓઇલનો વપરાશ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયો છે. આપણે જે દરે તેનો વપરાશ કરી રહ્યા છીએ તેની તુલનામાં, વિકલ્પો વિકસાવવાની ગતિ ખૂબ જ ધીમી લાગે છે.
માત્ર ક્રૂડ તેલ જ નહીં, પરંતુ અન્ય અશ્મિભૂત ઇંધણ પણ લુપ્ત થવાના આરે છે. વર્તમાન વપરાશ દરને જોતા, આગામી 50 થી 53 વર્ષમાં કુદરતી ગેસનો ભંડાર પણ સંપૂર્ણપણે ખતમ થઈ શકે છે. રાહતની એકમાત્ર બાબત કોલસાની છે, જે સૌથી લાંબો સમય ચાલતું અશ્મિભૂત બળતણ છે. પૃથ્વી પરનો કોલસાનો ભંડાર સંપૂર્ણપણે ખતમ થવામાં લગભગ 100 થી 150 વર્ષનો સમય લાગી શકે છે.