
નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) હેઠળ કર્મચારીઓની પેન્શન રકમના મેનેજમેન્ટને લઈને વિવાદ ઊભો થયો છે. ઓલ ઈન્ડિયા ન્યૂ પેન્શન સ્કીમ એમ્પ્લોઈઝ ફેડરેશન (AINPSEF) ના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ મંજીત સિંહ પટેલે 14 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખીને NPS ટ્રસ્ટને તાત્કાલિક અસરથી ભંગ કરવાની માંગ કરી છે.
તેમણે પેન્શન ફંડમાં નાણાકીય અનિયમિતતાઓ, બેદરકારી અને ખાનગી સંસ્થાઓને અયોગ્ય લાભ પહોંચાડવાના આક્ષેપો કર્યા. સાથે જ, કર્મચારીઓના યોગદાન પર ઓછામાં ઓછા 8.25% રિટર્નની ગેરંટી આપવાની માંગ પણ કરી છે.
આ ગડબડ ત્યારે સામે આવી છે, જ્યારે દેશમાં આઠમા પગાર પંચ (8th Pay Commission) ની ચર્ચા છે. આમાં કર્મચારીઓ NPS, UPS ને બદલે OPS એટલે કે ઓલ્ડ પેન્શન સ્કીમને પુનઃસ્થાપિત કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે.
મંજીત સિંહ પટેલે પોતાના પત્રમાં NPS ટ્રસ્ટ અને પેન્શન ફંડ નિયામક અને વિકાસ પ્રાધિકરણ (PFRDA) ની રોકાણ યોજનાઓ પર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. તેમનો આક્ષેપ છે કે, 1 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ NPS દિવસના પ્રસંગે લગભગ 17,000 કરોડ રૂપિયા અલ્ટરનેટિવ ઈન્વેસ્ટમેન્ટ ફંડ (AIF), પ્રાઈવેટ ઈક્વિટી, વેન્ચર કેપિટલ અને સ્ટાર્ટઅપમાં લગાવવાની વાત કહેવામાં આવી.
પત્ર મુજબ, અલ્ટેરિયા કેપિટલ અને ટ્રાઈફેક્ટા કેપિટલ જેવી સંસ્થાઓના નામ પણ આ રોકાણ યોજનાના સંદર્ભમાં સામે આવ્યા. પટેલે સવાલ કર્યો કે, જ્યારે કર્મચારીઓના પેન્શન પર આ પ્રકારના રોકાણથી મળતા રિટર્નની ગેરંટી નથી, તો આટલી મોટી રકમ જોખમવાળા ક્ષેત્રોમાં લગાવવાનો નિર્ણય કેવી રીતે લઈ શકાય?
તેમણે એવો પણ આક્ષેપ કર્યો કે, NPS ટ્રસ્ટે આ જ પ્રસંગે ટ્રાઈફેક્ટા અને અલ્ટેરિયા (Trifecta and Alteria) ને 400 કરોડ રૂપિયાનો પ્રતિકાત્મક ચેક આપ્યો. પટેલે આ રોકાણો અને ટ્રસ્ટ તરફથી નીમેલા ખાનગી સલાહકારોની નિષ્પક્ષ તપાસ કરાવવાની માંગ કરી છે.
પત્રમાં ફંડ મેનેજમેન્ટમાં બેદરકારીનો વધુ એક મામલો ઉઠાવવામાં આવ્યો છે. પટેલના જણાવ્યા મુજબ, નાણા મંત્રાલયે 8 જુલાઈ 2026ના રોજ યુનિફાઈડ પેન્શન સ્કીમ (UPS) ના પૂલ ફંડમાં 800 કરોડ રૂપિયા જમા કર્યા હતા. તેમનો દાવો છે કે, આ રકમ 16 જુલાઈ સુધી રોકાણ કરવામાં આવી નહોતી.
પટેલે આક્ષેપ કર્યો કે, આ વિલંબના કારણે પૂલ ફંડને વ્યાજ સ્વરૂપે 2 કરોડ રૂપિયાથી વધુનું નુકસાન થયું. તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો કે, આ કથિત નુકસાનની ભરપાઈ કોણ કરશે અને આ માટે જવાબદાર અધિકારીઓ પર કાર્યવાહી કેમ ન થવી જોઈએ?
AINPSEF અધ્યક્ષે NPS ટ્રસ્ટના કામકાજમાં હિતોના ટકરાવનો મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો છે. પત્રમાં ટ્રસ્ટના ચેરપર્સન દિનેશ કુમાર ખારા ક્રિસિલના બોર્ડમાં સ્વતંત્ર ડિરેક્ટર અને K-Fintech ના ચેરમેન હોવાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. K-Fintech સેન્ટ્રલ રેકોર્ડકીપિંગ એજન્સી (CRA) છે.
પટેલનો આક્ષેપ છે કે, એક જ વ્યક્તિના જુદી જુદી સંસ્થાઓમાં પદ હોવાથી દેખરેખ, ફંડ મેનેજમેન્ટ અને કર્મચારીઓના વ્યવહારો સાથે જોડાયેલા મામલાઓમાં હિતોનો ટકરાવ ઊભો થઈ શકે છે. તેમણે આ મામલે જવાબદારી નક્કી કરવાની અને સંબંધિત નિયમોના પાલનની તપાસ કરવાની માંગ કરી છે.
જો કે, પત્રમાં લગાવવામાં આવેલા આ આક્ષેપોની સ્વતંત્ર તપાસ અને સંબંધિત પક્ષોનો જવાબ સામે આવવો જરૂરી છે. હાલમાં આને AINPSEF અધ્યક્ષના આક્ષેપો અને દાવા તરીકે જ જોવા જોઈએ.
પટેલે પેન્શન ફંડના મેનેજમેન્ટ પર થતા ખર્ચને લઈને પણ સવાલો ઉઠાવ્યા છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, દર વર્ષે NPS ટ્રસ્ટને આશરે 50 કરોડ રૂપિયા, પેન્શન ફંડ મેનેજરોને 2,000 કરોડ રૂપિયા અને CRA ને લગભગ 250 કરોડ રૂપિયા આપવામાં આવે છે. આ રીતે કુલ ખર્ચ આશરે 2,300 કરોડ રૂપિયા વાર્ષિક થાય છે.
પત્રમાં પટેલે દાવો કર્યો કે, આમ છતાં ઈક્વિટી યોજનાઓનું રિટર્ન સતત નકારાત્મક રહ્યું છે, જ્યારે કોર્પોરેટ ડેટ અને સરકારી જામીનગીરીઓમાંથી મળતું રિટર્ન પણ કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) ના 8.25% વ્યાજ દર અથવા બેંક FD ની સરખામણીએ ઓછું રહ્યું છે. તેમણે ફંડ મેનેજરોની જવાબદારી નક્કી કરવાની માંગ કરી છે.
પટેલે કહ્યું કે, NPSમાં મિનિમમ એશ્યોર્ડ રિટર્ન સ્કીમ (MARS) લાગુ કરવામાં આવી નથી. તેમના જણાવ્યા મુજબ, વર્ષ 2020ના CAG રિપોર્ટમાં સૂચવવામાં આવેલા ઉપાયો પર પણ કાર્યવાહી થઈ નથી. તેમણે જાન્યુઆરી 2026માં MARS માટે ગઠિત PFRDAની ઉચ્ચસ્તરીય સમિતિ વિશે પણ માહિતી જાહેર કરવાની માંગ કરી.
પત્રમાં UPS હેઠળ પેન્શન મેળવતા કર્મચારીઓની સમસ્યાઓનો પણ ઉલ્લેખ છે. પટેલનો આક્ષેપ છે કે, પિન કોડ અને ઈમેલ જેવી નાની ખામીઓના આધારે ફાઈલો પરત કરવામાં આવી રહી છે, જેનાથી ઘણા નિવૃત્ત કર્મચારીઓનું પેન્શન અટવાયેલું છે.
સંગઠને વડાપ્રધાન પાસે 6 મુખ્ય પગલાં ભરવાની માંગ કરી છે. તેમાં NPS ટ્રસ્ટ અને તેના રોકાણોની ઉચ્ચસ્તરીય તપાસ, CAG ઓડિટ, ટ્રસ્ટને તાત્કાલિક અસરથી ભંગ કરવું, 800 કરોડ રૂપિયાના પૂલ ફંડમાં વિલંબથી થયેલા કથિત નુકસાનની ભરપાઈ, કર્મચારીઓના યોગદાન પર 8.25% લઘુત્તમ રિટર્નની ગેરંટી, સેવા દરમિયાન NPS અથવા UPS પસંદ કરવાનો વિકલ્પ અને હિતોના ટકરાવને સમાપ્ત કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
હવે આ મામલે સરકાર અને સંબંધિત નિયામક સંસ્થાઓની પ્રતિક્રિયા મહત્વપૂર્ણ રહેશે. કર્મચારીઓ માટે સૌથી મોટો સવાલ એ જ છે કે, તેમની નિવૃત્તિની બચત કેટલી સુરક્ષિત છે અને પેન્શન ફંડના રોકાણમાં જવાબદારી કેવી રીતે સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે?