
કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણની અધ્યક્ષતામાં 3 સપ્ટેમ્બરના રોજ નવી દિલ્હીમાં યોજાયેલી GST કાઉન્સિલની 56મી બેઠકમાં દેશની પરોક્ષ કર વસૂલાત પ્રણાલીમાં મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. એક મોટો નિર્ણય લેતા, GST કાઉન્સિલે GST ને સરળ બનાવ્યું છે. હવે ચાર કર સ્લેબને બદલે, ફક્ત બે સ્લેબ રહેશે. મધ્યમ વર્ગની લાંબા સમયથી ચાલી આવતી માંગ પર, કાઉન્સિલે 12% અને 28% કર દરો નાબૂદ કર્યા છે. હવે ફક્ત 5% અને 18% દરો લાગુ થશે.
કાઉન્સિલે ઘણી આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અને સેવાઓને 12% અને 28% ના સ્લેબમાંથી દૂર કરી છે અને તેમને 5% અને 18% ના સ્લેબમાં મૂકી છે. આનાથી ઘણી વસ્તુઓ સસ્તી અને ઘણી વસ્તુઓ મોંઘી થઈ છે. ચાલો જોઈએ શું સસ્તું થયું છે અને શું મોંઘું થયું છે. નવા GST દર 22 સપ્ટેમ્બરથી અમલમાં આવશે. આ ફેરફારો ઘરના બજેટ પર સીધી અસર કરશે. ચાલો જોઈએ શું સસ્તું થયું છે અને શું મોંઘું થયું છે?
1. આરોગ્યસંભાળ અને શિક્ષણ
જીવનરક્ષક દવાઓ, આરોગ્યસંભાળ સંબંધિત ઉત્પાદનો અને કેટલાક તબીબી ઉપકરણો પર કર ઘટાડવામાં આવ્યો છે. આના પર GST 12% અથવા 18% થી ઘટાડીને 5% અથવા O કરવામાં આવ્યો છે.
શૈક્ષણિક સેવાઓ અને પુસ્તકો અને શિક્ષણ સહાય જેવી ચીજવસ્તુઓ પર GST 5% અને 12% થી ઘટાડીને શૂન્ય અથવા 5% કરવામાં આવ્યો છે.
2. કૃષિ અને ખાતર
ખાતર પરનો કર 12%/18% થી ઘટાડીને 5% કરવામાં આવ્યો છે.
બીજ અને પાક પોષક તત્વો જેવા કેટલાક કૃષિ સંબંધિત ઇનપુટ્સ પર GST 12% થી ઘટાડીને 5% કરવામાં આવ્યો છે.
3. ખોરાક અને દૈનિક જરૂરિયાતો
દૂધ ઉત્પાદનો: UHT (અતિ-ઉચ્ચ તાપમાન) દૂધ હવે સંપૂર્ણપણે કરમુક્ત રહેશે, જે પહેલા ૫% હતું, જ્યારે કન્ડેન્સ્ડ મિલ્ક, માખણ, ઘી, પનીર અને ચીઝ પરનો કર ૧૨% થી ઘટાડીને ૫% અથવા કેટલાક કિસ્સાઓમાં શૂન્ય કરવામાં આવ્યો છે.
આવશ્યક ખાદ્ય પદાર્થો: માલ્ટ, સ્ટાર્ચ, પાસ્તા, કોર્નફ્લેક્સ, બિસ્કિટ, ચોકલેટ અને કોકો ઉત્પાદનો પરનો કર 12% અથવા 8% થી ઘટાડીને 5% કરવામાં આવ્યો છે.
બદામ અને સૂકા ફળો: બદામ, પિસ્તા, હેઝલનટ, કાજુ અને ખજૂર પર હવે ફક્ત 5% કર લાગશે, જે પહેલા 12% હતો.
સુગર એન્ડ કન્ફેક્શનરી: રિફાઇન્ડ સુગર, ખાંડની ચાસણી અને ટોફી અને કેન્ડી જેવી મીઠાઈઓ પરનો કર ઘટાડીને ૫% કરવામાં આવ્યો છે.
અન્ય પેકેજ્ડ ખોરાક: વનસ્પતિ તેલ, પ્રાણીજ ચરબી, ખાદ્ય સ્પ્રેડ, સોસેજ, માંસ ઉત્પાદનો, માછલી ઉત્પાદનો અને માલ્ટ અર્ક આધારિત પેકેજ્ડ ખોરાકને ૫% સ્લેબ હેઠળ લાવવામાં આવ્યા છે. નમકીન, ભુજિયા, મિશ્રણ, ચબેના અને તેના જેવા તૈયાર ખાવાના ઉત્પાદનો (શેકેલા ચણા સિવાય), પેકેજ્ડ અને લેબલવાળા, ૧૮% થી ઘટાડીને ૫% કરવામાં આવ્યા.
પાણી: કુદરતી અથવા કૃત્રિમ ખનિજ પાણી અને વાયુયુક્ત પાણી (ખાંડ, મીઠાશ અથવા સ્વાદ વિના) પરનો ટેક્સ ૧૮% થી ઘટાડીને ૫% કરવામાં આવ્યો.
ઈલેક્ટ્રોનિક્સ: મૂળભૂત અને હાઇ-સ્પીડ ઉપકરણો પરનો જીએસટી 28% થી ઘટાડીને 18% કરવામાં આવ્યો.
ફૂટવેર અને કપડાં: જીએસટી 12% થી ઘટાડીને 5% કરવામાં આવ્યો.
કાગળ ક્ષેત્ર: ચોક્કસ ગ્રેડ પરનો જીએસટી 12% થી ઘટાડીને શૂન્ય કરવામાં આવ્યો.
વાળનું તેલ, શેમ્પૂ, ડેન્ટલ ફ્લોસ, ટૂથપેસ્ટ 18% થી ઘટાડીને ૫% કરવામાં આવ્યો.
જે વાહનો પર જીએસટી 28% થી ઘટાડીને 18% કરવામાં આવ્યો.
પેટ્રોલ, LPG અથવા CNG પર ચાલતા વાહનો, જેનું એન્જિન 1200 cc સુધીનું હોય અને લંબાઈ 4000 mm થી વધુ ન હોય.
ડીઝલ પર ચાલતા વાહનો, જેનું એન્જિન 1500 સીસી સુધીનું હોય અને લંબાઈ 4000 મીમીથી વધુ ન હોય.
જે વાહનો ફેક્ટરીમાંથી સીધા એમ્બ્યુલન્સ તરીકે આવે છે અને એમ્બ્યુલન્સ માટે જરૂરી તમામ સાધનો, ફર્નિચર અને વસ્તુઓથી સજ્જ હોય છે.
અન્ય સેક્ટર
ઘણી વસ્તુઓ પર રાહત આપવામાં આવી છે, પરંતુ કેટલીક વસ્તુઓ અને સેવાઓ હજુ પણ ઊંચા કરના દાયરામાં રહેશે.
શું રહેશે મોંઘું ?
કોલસો, જેના પર પહેલા ૫% કર લાગતો હતો, તેના પર હવે ૧૮% કર લાગશે. આનાથી કોલસા આધારિત ઉદ્યોગોનો ખર્ચ વધશે.
પાન મસાલા, ગુટખા, સિગારેટ, ચાવવાની તમાકુ, ઝરદા, કાચી તમાકુ અને બીડી પરના હાલના ઊંચા GST દર અને વળતર ઉપકર સેસ સંબંધિત બાકી દેવાની ચુકવણી ન થાય ત્યાં સુધી ચાલુ રહેશે. હવે આ ઉત્પાદનોનું મૂલ્યાંકન વ્યવહાર કિંમતને બદલે છૂટક વેચાણ કિંમત (RSP) પર કરવામાં આવશે, જે નિયમોને વધુ કડક બનાવશે. ખાંડ, સ્વીટનર અથવા સ્વાદ ઉમેરતા તમામ માલ (જેમ કે વાયુયુક્ત પાણી) પર કર 28% થી વધારીને 40% કરવામાં આવ્યો છે.
પ્રીમિયમ અને લક્ઝરી વસ્તુઓ નવા ૪૦% સ્લેબમાં હશે. આનો અર્થ એ થયો કે સિગારેટ, પ્રીમિયમ દારૂ અને હાઇ-એન્ડ કાર પર કોઈ કર રાહત રહેશે નહીં. આયાતી બુલેટપ્રૂફ લક્ઝરી સેડાન કારને ફક્ત ખાસ કિસ્સાઓમાં જ મુક્તિ આપવામાં આવશે, જેમ કે રાષ્ટ્રપતિ સચિવાલય દ્વારા ઓર્ડર કરાયેલા વાહનો.
નિર્દિષ્ટ જગ્યાઓમાં કાર્યરત રેસ્ટોરન્ટ્સ હવે 18% કર સાથે ITC (ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ) પસંદ કરી શકશે નહીં, એટલે કે કર બચાવવાની આ રીત બંધ કરવામાં આવી છે. નવા મૂલ્યાંકન નિયમો કેટલીક લોટરીઓ અને મધ્યસ્થી સેવાઓ પર લાગુ થશે, જેના કારણે તેમના પર કરનો બોજ કાં તો એ જ રહેશે અથવા વધુ વધશે.
Published On - 7:05 am, Thu, 4 September 25