Breaking News: અછત-બછત કંઈ નથી, ભારત કરી રહ્યુ છે ડીઝલની ધૂમ નિકાસ, યુદ્ધના માહોલ વચ્ચે જાણો ભારતની આ રણનીતિ
India Diesel Export: ઈરાન યુએસ યુદ્ધને કારણે દેશમાં ઊર્જાની અછતની વાતો થઈ રહી છે, ત્યારે ભારતની ડીઝલ નીકાસમાં જોરદાર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. માર્ચમાં, ભારતની ડીઝલ નિકાસમાં 20 ટકાનો વધારો થયો છે. આ ભારતીય રિફાઇનિંગ કંપનીઓ દ્વારા અપનાવવામાં આવેલા વ્યૂહાત્મક અભિગમનો એક ભાગ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય નફો વધારવાનો છે.
ભારતની ડીઝલ નિકાસમાં માર્ચમાં બમ્પર વધારો થયો છે, જે 20% વધ્યો છે. આ ઉછાળો ઈરાન-અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠામાં વિક્ષેપો વચ્ચે આવ્યો છે. પરિણામે, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો થયો છે અને પેટ્રોલ અને ડીઝલની સંભવિત અછત અંગે અફવાઓ ફેલાઈ રહી છે. શિપિંગ હિલચાલ પર નજર રાખતી કંપની કેપ્લરના વિશ્લેષણ મુજબ, ભારતે 1 માર્ચથી 28 માર્ચ દરમિયાન 12.9 મિલિયન બેરલ ડીઝલની નિકાસ કરી હતી. આ આંકડો ફેબ્રુઆરીમાં નિકાસ કરાયેલા 10.7 મિલિયન બેરલ કરતાં વધુ છે. પેટ્રોલની તુલનામાં ડીઝલ અને જેટ ઇંધણ પર ઉચ્ચ નફાના માર્જિન (જેને ‘ક્રેક સ્પ્રેડ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) પર મૂડીરોકાણ કરનારા રિફાઇનર્સ દ્વારા આ વધારો કરવામાં આવ્યો છે.
આ વ્યૂહરચનાનો અર્થ
રિફાઇનિંગ કંપનીઓ તેમની કમાણી વધારવા માટે બજારની સ્થિતિ સાથે સુસંગત રહેવા માટે વારંવાર તેમની ઉત્પાદન વ્યૂહરચનાઓ ગોઠવે છે. આ નિર્ણયને પ્રભાવિત કરતું મુખ્ય પરિબળ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તાજેતરમાં વધારો છે, જે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા શિપિંગ કામગીરીના લગભગ સંપૂર્ણ બંધ થવાને કારણે થયો હતો. જો કે, આ પરિસ્થિતિની નફાના માર્જિન પર અસર વિવિધ પ્રકારના ઇંધણમાં બદલાઈ છે.
જ્યારે ડીઝલ અને જેટ ઇંધણ માટે નફાના માર્જિનમાં નોંધપાત્ર સુધારો થયો છે, ત્યારે પેટ્રોલ માટે નફાના માર્જિન મોટાભાગે સ્થિર રહ્યા છે. તેનાથી વિપરીત, માર્ચમાં પેટ્રોલ નિકાસમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો જે 33% ઘટીને માત્ર 83.1 લાખ બેરલ થઈ ગયો છે.
પેટ્રોલ નિકાસમાં ઘટાડાનું કારણ
ઉદ્યોગ નિષ્ણાતોના મતે, આ ઘટાડા પાછળ ઘણા પરિબળો જવાબદાર છે:
- રિફાઇનર્સ પેટ્રોલ ઉત્પાદનમાંથી ચોક્કસ હાઇડ્રોકાર્બન પ્રવાહોને દૂર કરી રહ્યા છે અને તેને લિક્વિફાઇડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG) ના ઉત્પાદન તરફ વાળી રહ્યા છે.
- આ સંઘર્ષની શરૂઆતથી, સ્થાનિક LPG ઉત્પાદનમાં 40% નો વધારો જોવા મળ્યો છે.
- આનું કારણ એ છે કે ભારત ગલ્ફ પ્રદેશમાંથી આયાત પરની તેની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
- આ પ્રદેશ સામાન્ય રીતે દેશની અડધાથી વધુ LPG જરૂરિયાતો પૂરી કરે છે.
જેટ ફ્યુઅલ નિકાસ પણ ચાલુ
જેટ ફ્યુઅલ નિકાસમાં થોડો ઘટાડો (4%) જોવા મળ્યો, જે ઘટીને 2.63 મિલિયન બેરલ થયો. જોકે, અંતિમ ડેટા ઉપલબ્ધ થયા પછી આ આંકડો વધી શકે છે. દરમિયાન, ઇંધણ તેલ (શિપિંગ અને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રોમાં વપરાતું) ની નિકાસ 27% વધીને 1.71 મિલિયન બેરલ થઈ ગઈ, જ્યારે નેપ્થા શિપમેન્ટ 44% ઘટીને 2.93 મિલિયન બેરલ થયું.
માર્ચમાં, ભારતની રિફાઇન્ડ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની કુલ નિકાસ 33.6 મિલિયન બેરલ (ફેબ્રુઆરીમાં) થી ઘટીને 31 મિલિયન બેરલ થઈ ગઈ. સ્થાનિક ઇંધણની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવામાં મદદ કરવા માટે, ભારતે ડીઝલ પર ₹21.5 પ્રતિ લિટર અને ઉડ્ડયન ઇંધણ પર ₹29.5 પ્રતિ લિટર નિકાસ ડ્યુટી લાદી છે. માર્ચ દરમિયાન, રિલાયન્સનો કુલ રિફાઇન્ડ ઇંધણ નિકાસમાં આશરે 75% હિસ્સો હતો.
નિકાસ પેટર્નમાં આ ફેરફાર શું દર્શાવે છે?
નિકાસ પેટર્નમાં આ ફેરફાર દર્શાવે છે કે ભારતીય રિફાઇનર્સ મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ દ્વારા આકાર પામેલા વિકસતા વૈશ્વિક પરિદૃશ્યમાં કેવી રીતે ઝડપથી અનુકૂલન સાધી રહ્યા છે. તેઓ એવા ઉત્પાદનોને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે જે ઉચ્ચ નફાનું માર્જિન આપે છે અને સાથે સાથે સ્થાનિક ઇંધણ સુરક્ષાને પણ મજબૂત બનાવે છે.
