Home Buying Guide : આ 7 નિયમો જાણી લો… પછી ગમે ત્યાં ખરીદો ઘર, ક્યારેય નહીં થાય કાનૂની ઝંઝટ!

ઘર ખરીદવું અને વેચવું એ મોટા નિર્ણય છે. જો તમે પણ પ્રોપર્ટી ખરીદવાનું આયોજન કરી રહ્યા છો તો TDS, PAN, GST, સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી, હોમ લોન અને ટેક્સ સંબંધિત આ 7 મહત્વપૂર્ણ નિયમો જરૂર જાણી લો, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ કાનૂની કે આર્થિક મુશ્કેલીનો સામનો ન કરવો પડે.

Home Buying Guide : આ 7 નિયમો જાણી લો... પછી ગમે ત્યાં ખરીદો ઘર, ક્યારેય નહીં થાય કાનૂની ઝંઝટ!
Home Buying Guide
Image Credit source: iStock
| Updated on: Jul 10, 2026 | 9:57 AM

જો તમે ઘર ખરીદવા અથવા વેચવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો તમારે કેટલીક બાબતોથી વાકેફ રહેવું જોઈએ. નહીં તો તમારે ગંભીર પરિણામોનો સામનો કરવો પડી શકે છે. ખાસ કરીને ભારતમાં નવું ઘર ખરીદતા પહેલા TDS, PAN નિયમો, GST અને સ્ટેમ્પ ડ્યુટી સંબંધિત નિયમોને સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે. વધુમાં, જો તમે હોમ લોન લઈ રહ્યા છો તો તમારે ભવિષ્યમાં કર મુક્તિ વિશે જાણવું જોઈએ. અહીં કેટલાક નિયમો છે જે ઉપયોગી થઈ શકે છે.

₹50 લાખથી વધુની મિલકતો પર કર

આવકવેરા કાયદાની કલમ 194-IA હેઠળ જો તમે ₹50 લાખ કે તેથી વધુ કિંમતની મિલકત ખરીદી રહ્યા છો તો તમારે વેચનારને ચુકવણી કરતી વખતે 1% TDS કાપવો આવશ્યક છે. કાપવામાં આવેલ TDS ચુકવણી મહિનાના અંતના 30 દિવસની અંદર ફોર્મ 26QB દ્વારા સરકારી તિજોરીમાં જમા કરાવવો આવશ્યક છે. આમ કરવામાં નિષ્ફળતાના પરિણામે વ્યાજ અને દંડ થઈ શકે છે.

NRI પાસેથી મિલકત ખરીદવાના નિયમો

જો તમે NRI પાસેથી મિલકત ખરીદી રહ્યા છો તો તમારે હવે TAN નંબર લેવાની જરૂર નથી. ખરીદદાર તરીકે તમે તમારા PAN નંબરનો ઉપયોગ કરીને સીધા TDS કાપી અને જમા કરી શકો છો.

PAN કાર્ડની આવશ્યકતા

આવકવેરા નિયમ 159 હેઠળ, રિયલ એસ્ટેટ વ્યવહારો માટે PAN કાર્ડ આપવું ફરજિયાત છે. નાના અને પહેલી વાર ઘર ખરીદનારાઓને સુવિધા આપવા માટે, PAN ફરજિયાત મર્યાદા 10 લાખ રૂપિયાથી વધારીને 20 લાખ રૂપિયા કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે.

ઘર ખરીદી માટે GST નિયમો

જો તમે તૈયાર અથવા રીસેલ (જૂનું) ઘર ખરીદો છો તો GST લાગતો નથી. જો ઘર અંડર કન્સ્ટ્રક્શન હોય તો ₹45 લાખ સુધીના અફોર્ડેબલ હાઉસિંગ પર 1% GST અને સામાન્ય રહેણાંક પ્રોપર્ટી પર 5% GST ચૂકવવો પડે છે.

રોકડ વ્યવહાર નિયમો

આવકવેરા કાયદાની કલમ 269SS હેઠળ જો કોઈ વ્યક્તિ મિલકત ખરીદવા માટે એડવાન્સ અથવા ટોકન તરીકે 20,000 રૂપિયા કે તેથી વધુ રોકડ ચૂકવે છે, તો તેમને ભારે દંડ થઈ શકે છે. કારણ કે સરકારે રોકડ વ્યવહારો માટે 20,000 રૂપિયાની મર્યાદા નક્કી કરી છે.

હોમ લોન પર ટેક્સ લાભ

જો તમે ઘર ખરીદવા માટે હોમ લોન લો છો તો તમને ઓછા વ્યાજદર ઉપરાંત Old Tax Regime હેઠળ ટેક્સમાં રાહત પણ મળી શકે છે. પોતાના રહેવા માટેના ઘરના હોમ લોનના વ્યાજ પર દર વર્ષે ₹2 લાખ સુધીની ટેક્સ છૂટ મેળવી શકાય છે. લોનના મૂળ હપ્તાની (Principal) ચુકવણી પર ₹1.5 લાખ સુધીની છૂટ મળી શકે છે.

સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અને રજિસ્ટ્રેશન

ઘર ખરીદતી વખતે સ્ટેમ્પ ડ્યૂટીનો દર દરેક રાજ્યમાં અલગ હોય છે. પરંતુ સામાન્ય રીતે તે 3%થી 8% ની વચ્ચે માનવામાં આવે છે. તેની ગણતરી માર્કેટ વેલ્યુ અથવા સર્કલ રેટ, બંનેમાંથી જે વધુ હોય તેના આધારે કરવામાં આવે છે. સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી ઉપરાંત રજિસ્ટ્રેશન ફી સામાન્ય રીતે 1% સુધી ચૂકવવી પડી શકે છે. ઘરની નોંધણી વખતે ચૂકવેલી સ્ટેમ્પ ડ્યૂટી અને રજિસ્ટ્રેશન ફી પર પણ કલમ 80C હેઠળ ₹1.5 લાખની મર્યાદામાં ટેક્સ છૂટ મેળવી શકાય છે. ઘણા રાજ્યોમાં મહિલા ખરીદદારોને સ્ટેમ્પ ડ્યૂટીમાં 1%થી 2% સુધીની રાહત પણ આપવામાં આવે છે.

નોંધ : અહીં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ અહેવાલો અને ઉપલબ્ધ માહિતીના આધારે રજૂ કરવામાં આવી છે. કોઈપણ નાણાકીય અથવા કાનૂની નિર્ણય લેતા પહેલાં નિષ્ણાતની સલાહ જરૂર લેવી. TV9 ગુજરાતી કોઈપણ પ્રકારની માહિતીને સમર્થન આપતું નથી.

આ પણ વાંચો, વિદેશમાં છે બેંક એકાઉન્ટ કે પ્રોપર્ટી? તો ITRમાં આ માહિતી આપવી ફરજિયાત છે કે નહીં જાણો

Follow Us