શું મોટો પગાર સારો CIBIL સ્કોર બનાવે છે? જાણો કમાણી અને ક્રેડિટ સ્કોર વચ્ચેનું અસલી ગણિત

નોકરીયાત વર્ગમાં સામાન્ય રીતે એવી માન્યતા હોય છે કે દર મહિને ખાતામાં મોટો પગાર જમા થતો હોય તો ક્રેડિટ સ્કોર આપોઆપ શ્રેષ્ઠ બની જાય છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે તમારી સેલરી સ્લિપ કે બેંક બેલેન્સ સાથે ક્રેડિટ સ્કોરને કોઈ સીધો સંબંધ નથી. જો કોઈ વ્યક્તિ દર મહિને ₹2 લાખ કમાતી હોય પરંતુ ક્રેડિટ કાર્ડનું બિલ કે EMI સમયસર ન ભરતી હોય, તો તેનો CIBIL સ્કોર ઘટવો નિશ્ચિત છે.

ખાસ કરીને પહેલીવાર લોન કે ક્રેડિટ કાર્ડ લેવાનું વિચારતા યુવાનો માટે આ તફાવત સમજવો અનિવાર્ય છે. બેંકો લોન મંજૂર કરતી વખતે માત્ર તમારી આવક નથી જોતી, પરંતુ તમે ભૂતકાળનું દેવું કેટલી ઈમાનદારી અને સમયબદ્ધતાથી ચૂકવ્યું છે તે ચકાસે છે. તહેવારોની સિઝનમાં હોમ લોન કે કાર લોન લેવાનું આયોજન હોય તો બિલ ચુકવણીની ટેવો સુધારવી સૌથી પહેલું પગલું છે.

પગાર નહીં, તમારી આદતો નક્કી કરે છે ક્રેડિટ સ્કોર

• આવક અને ક્રેડિટ સ્કોર બંને તદ્દન અલગ બાબતો છે. CIBIL સ્કોર તમારી કમાણી કરવાની ક્ષમતાને નહીં, પણ લીધેલું દેવું પાછું ચૂકવવાની પદ્ધતિનું મૂલ્યાંકન કરે છે.
• લાખોનો પગાર મેળવનાર વ્યક્તિ જો બિલ ભરવામાં મોડું કરે, ક્રેડિટ લિમિટનો વધુ પડતો ઉપયોગ કરે કે ક્યારેય કોઈ ક્રેડિટ લીધી ન હોય, તો તેનો સ્કોર નબળો હોઈ શકે છે.
• બીજી તરફ, સામાન્ય પગાર મેળવતો કર્મચારી જો શિસ્તબદ્ધ રહીને દરેક EMI અને બિલ નિયત તારીખ પહેલાં ચૂકવતો હોય, તો તેનો સ્કોર 750થી વધુ ઉત્તમ હોઈ શકે છે.

ક્રેડિટ સ્કોર નક્કી કરતા 4 મુખ્ય સ્તંભો:

બેંક કે ક્રેડિટ બ્યુરો સ્કોર નક્કી કરતી વખતે તમારી આવકને ધ્યાને લીધા વિના નીચે મુજબના 4 પરિબળોનું મૂલ્યાંકન કરે છે:

• ચુકવણીનો ઈતિહાસ (35% યોગદાન): તમામ EMI અને કાર્ડ બિલ નિયત તારીખ પહેલાં ભરો. માત્ર 1 દિવસનો વિલંબ પણ સ્કોરને 20 થી 50 પોઈન્ટ સુધી નીચે પાડી શકે છે.
• ક્રેડિટ યુટિલાઈઝેશન રેશિયો (30% યોગદાન): મળેલી કુલ ક્રેડિટ લિમિટમાંથી તમે કેટલો ખર્ચ કરો છો. કુલ લિમિટનો 30% કરતાં ઓછો ઉપયોગ કરવો શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.
• ક્રેડિટ હિસ્ટ્રી (15% યોગદાન): તમારા લોન એકાઉન્ટ કે જૂના ક્રેડિટ કાર્ડ કેટલા જૂના છે. જૂના કાર્ડ બંધ કરવાથી ક્રેડિટ હિસ્ટ્રી ટૂંકી થઈ જાય છે, જેનાથી સ્કોર ઘટી શકે છે.
• ક્રેડિટ મિક્સ અને નવી અરજીઓ (20% યોગદાન): સિક્યોર્ડ લોન (હોમ લોન, ગોલ્ડ લોન) અને અનસિક્યોર્ડ લોન (પર્સનલ લોન, ક્રેડિટ કાર્ડ) નું યોગ્ય સંતુલન હોવું જોઈએ. ટૂંકા ગાળામાં વારંવાર નવી લોન માટે અરજી કરવાનું ટાળો.

કાર્ડની પૂરી લિમિટ વાપરવાનું ટાળો

જો બેંકે ₹1 લાખની લિમિટ આપી હોય, તો તેનો અર્થ એ નથી કે પૂરા પૈસા વાપરી નાખવા. સતત 80% કે 90% લિમિટ વાપરવાથી બેંકો તમને ‘દેવા પર વધુ નિર્ભર’ (Credit Hungry) ગણે છે. સલામત રહેવા માટે ₹1 લાખની લિમિટ સામે દર મહિને ₹30,000 થી વધુ ખર્ચ ન કરવો જોઈએ.

સારા ક્રેડિટ સ્કોરના સીધા ફાયદા:

• ઓછા વ્યાજે લોન: 750 થી વધુ CIBIL સ્કોર હોય તો બેંકો હોમ લોન કે કાર લોન પર 0.50% થી 1% સુધી ઓછું વ્યાજ ઓફર કરે છે, જેનાથી લાખો રૂપિયાની બચત થાય છે.
• લોન રિજેક્ટ થવાથી બચાવ: માત્ર ઊંચા પગારના આધારે લોન નથી મળતી; સારો સ્કોર તાત્કાલિક લોન મંજૂરી અપાવે છે.
• સુધારવાની તક: ક્રેડિટ બ્યુરો દર 30 થી 45 દિવસે ડેટા અપડેટ કરે છે. સમયસર ચુકવણીની ટેવ પાડવાથી 3 થી 6 મહિનામાં સ્કોરમાં મોટો સુધારો જોવા મળે છે.

Lumino Industries નું શેરબજારમાં ધમાકેદાર ડેબ્યૂ : 34% પ્રીમિયમ પર લિસ્ટિંગ, પ્રથમ દિવસે જ રોકાણકારોને 43% સુધીનો તગડો નફો