‘Co-pay’ કે ‘Deductible’ માંથી શું પસંદ કરવું ? હેલ્થ ઈન્સ્યોરન્સ ખરીદતી વખતે કેવી રીતે બચાવવા પૈસા ?

આપણે જ્યારે આપણા અને આપણા પરિવાર માટે એક સારી હેલ્થ ઈન્સ્યોરન્સ પોલિસી ખરીદવા નીકળીએ છીએ, ત્યારે આપણને પ્રીમિયમની સાથે સાથે ઘણા ટેકનિકલ શબ્દોનો સામનો કરવો પડે છે. આમાં ‘ડિડક્ટિબલ’ (Deductible) અને ‘કો-પેમેન્ટ’ અથવા ‘કો-પે’ (Co-pay) એવા બે મહત્ત્વના નિયમો છે, જે સીધી રીતે આપણા મેડિકલ ક્લેમ અને ખર્ચાઓને અસર કરે છે.

ઘણા લોકો ઓછું પ્રીમિયમ ચુકવવાના ચક્કરમાં વિચાર્યા વગર આ વિકલ્પો પસંદ કરી લે છે પરંતુ હોસ્પિટલમાં દાખલ થતી વખતે તેમને પોતાના ખિસ્સામાંથી મોટો ખર્ચ કરવો પડી શકે છે. એમાંય હવે એ જાણવું ખૂબ જરૂરી બની જાય છે કે, આ બંનેમાંથી કયો વિકલ્પ પસંદ કરવાથી તમારા ખિસ્સા પર ઓછો બોજ પડશે અને તમારી નાણાકીય સુરક્ષા પૂરી રીતે જળવાઈ રહેશે?

Co-pay શું છે?

‘Co-pay’ ને સહ-ચુકવણી કહેવાય છે. આ એક એવો ક્લોઝ (નિયમ) છે, જેમાં ઈન્સ્યોરન્સ કંપનીની સાથે સાથે પોલિસીધારક પણ સારવારના ખર્ચની એક નિશ્ચિત ટકાવારી પોતાના ખિસ્સામાંથી ચૂકવવા માટે સહમત થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમારી પોલિસીમાં 15% નો Co-pay નક્કી હોય અને તમારું કુલ મેડિકલ બિલ 1 લાખ રૂપિયા આવે છે, તો ઈન્સ્યોરન્સ કંપની 85,000 રૂપિયા ચૂકવશે, જ્યારે 15,000 રૂપિયા તમારે જાતે આપવા પડશે.

Co-payની મુખ્ય અસર તમારા વાર્ષિક પ્રીમિયમ પર પડે છે. જો તમે વધારે Co-payનો વિકલ્પ પસંદ કરો છો, તો તમારું પ્રીમિયમ ઘણું ઓછું થઈ જાય છે. જો કે, મોટા મેડિકલ ક્લેમ વખતે આ નાનો દેખાતો ટકાનો આંકડો તમારા ખિસ્સા પર નાણાકીય બોજ બની શકે છે, કારણ કે ક્લેમની રકમ જેટલી મોટી હશે, તમારો ભાગ પણ એટલો જ વધતો જશે.

Deductible શું છે?

બીજી તરફ, ‘Deductible’ એ એક નિશ્ચિત નક્કી કરેલી રકમ હોય છે, જેને ઈન્સ્યોરન્સ કવરેજ શરૂ થાય તે પહેલાં પોલિસીધારકે દર વર્ષે પોતાના ખિસ્સામાંથી ભરવી જ પડે છે. માની લો કે, તમારી પોલિસીમાં 10,000 રૂપિયાનું ડિડક્ટિબલ નક્કી છે, તો હોસ્પિટલના કુલ બિલમાંથી શરૂઆતના 10,000 રૂપિયાની ચુકવણી તમારે કરવી પડશે અને તેના ઉપરનો તમામ ખર્ચ ઈન્સ્યોરન્સ કંપની ઉઠાવશે.

Deductible સામાન્ય રીતે વાર્ષિક ધોરણે કામ કરે છે, જ્યારે Co-pay દરેક વખતે કરવામાં આવતા ક્લેમ પર લાગુ થાય છે. જો તમે સ્વૈચ્છિક ડિડક્ટિબલ (Voluntary Deductible) નો વિકલ્પ પસંદ કરો છો, તો ઈન્સ્યોરન્સ કંપનીઓ તમને ઘણું ઓછું પ્રીમિયમ ઓફર કરે છે પરંતુ આના માટે તમારે તમારું જોખમ ઉઠાવવાની ક્ષમતાનું પૂરેપૂરું આંકલન કરવું જરૂરી છે.

બંનેમાંથી શું વધુ સારું છે?

હવે સૌથી મોટો સવાલ એ ઊભો થાય છે કે, બંનેમાંથી કયો વિકલ્પ વધુ સારો છે અને શેમાં ખિસ્સામાંથી ઓછા પૈસા જશે? જો તમે સંપૂર્ણ રીતે સુરક્ષિત રહેવા માંગતા હોવ અને હોસ્પિટલના સમયે અચાનક આવતા મોટા ખર્ચાઓથી બચવા માંગતા હોવ, તો એવા પ્લાન પસંદ કરો જેમાં Co-pay કે Deductible કાં તો શૂન્ય હોય અથવા તો ખૂબ જ ઓછું હોય.

જો તમે સંપૂર્ણપણે સ્વસ્થ છો, યુવાન છો અને માત્ર ઓછા પ્રીમિયમનો લાભ લેવા માટે થોડું જોખમ લેવા માંગો છો, તો તમે તમારી જરૂરિયાત મુજબ પસંદગી કરી શકો છો.

એકંદરે, માત્ર ઓછા પ્રીમિયમની લાલચમાં આવીને ભારે Deductible કે ઊંચું Deductible પસંદ કરવું હંમેશા ડહાપણભર્યું નથી હોતું, કારણ કે એક મોટી મેડિકલ ઈમરજન્સી વખતે થોડીક બચત તમારા માટે ભારે નાણાકીય તણાવનું કારણ બની શકે છે. આથી, પોલિસી લેતી વખતે તમારી હેલ્થ હિસ્ટ્રી અને બજેટ બંનેનું સંતુલન બનાવીને જ યોગ્ય નિર્ણય લો.

હોસ્પિટલનું બિલ પાસ થઈ ગયું, હવે ડિસ્ચાર્જ પછીના મોંઘા ડૉક્ટર કન્સલ્ટેશન અને દવાઓનો ખર્ચ કોણ ઉઠાવશે?