
નોકરી બદલતી વખતે ઘણી વખત કર્મચારીઓના જૂના પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PF) ખાતામાં નાની-મોટી રકમ જમા રહી જાય છે. સમય જતાં આવા ખાતાઓની માહિતી ભૂલાઈ જતી હોય છે અને કર્મચારીઓને તેમાં રહેલા પૈસા મેળવવામાં મુશ્કેલી પડે છે. જોકે, હવે આવા PF ખાતાધારકો માટે રાહતના સમાચાર છે. કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) દ્વારા બે નવી સુવિધાઓ શરૂ કરવામાં આવી છે, જેનાથી જૂના અને નિષ્ક્રિય PF ખાતામાં જમા નાની રકમ મેળવવાની પ્રક્રિયા સરળ બનશે. નવી વ્યવસ્થા હેઠળ પાત્ર નિષ્ક્રિય PF ખાતાઓમાં ₹1,000 સુધીની બાકી રકમ અલગથી દાવો કર્યા વિના પરત કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, હવે કર્મચારીઓ WhatsApp દ્વારા પણ પોતાના PF બેલેન્સ અને પાસબુકની વિગતો મેળવી શકશે.
EPFO દ્વારા જૂના અને નિષ્ક્રિય PF ખાતાઓમાં અટવાયેલી નાની રકમ પરત કરવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવામાં આવી છે. નવી વ્યવસ્થા અનુસાર, ₹1,000 કે તેથી ઓછું બેલેન્સ ધરાવતા પાત્ર નિષ્ક્રિય PF ખાતાઓનું ઓટોમેટિક સેટલમેન્ટ કરવામાં આવશે. એટલે કે, કર્મચારીઓએ આ રકમ મેળવવા માટે અલગથી ક્લેમ કરવાની જરૂર રહેશે નહીં.
EPFO દ્વારા ખાતાધારકની ઓળખ અને બેંક ખાતાની વિગતોની ચકાસણી કર્યા બાદ પાત્ર કર્મચારીઓના બેંક ખાતામાં રકમ ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે. શ્રમ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ સુવિધાનો લાભ અંદાજે એક લાખ PF ખાતાધારકોને મળવાની શક્યતા છે. આ ખાતાઓમાં કુલ મળીને આશરે ₹5 કરોડની રકમ જમા હોવાનું અનુમાન છે.
PF ખાતાધારકો માટે બીજી મહત્વપૂર્ણ સુવિધા WhatsApp દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી છે. અત્યાર સુધી કર્મચારીઓને પોતાના PF ખાતાની વિગતો મેળવવા માટે EPFOની વેબસાઇટ અથવા અન્ય ઉપલબ્ધ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરવો પડતો હતો. પરંતુ હવે EPFOની વેરિફાઇડ WhatsApp સેવા દ્વારા પણ ખાતા સંબંધિત કેટલીક મહત્વપૂર્ણ માહિતી મેળવી શકાશે.
આ સુવિધા હેઠળ કર્મચારીઓ પોતાના PF ખાતામાં જમા કુલ બેલેન્સ જાણી શકશે. આ ઉપરાંત, ખાતામાં થયેલા છેલ્લા પાંચ વ્યવહારોની વિગતો અને EPF પાસબુક સંબંધિત માહિતી પણ મેળવી શકશે. આ સાથે પ્રધાનમંત્રી વિકસિત ભારત રોજગાર યોજના (PMVBRY) સંબંધિત પ્રક્રિયાઓ અંગે પણ સભ્યોને માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે.
જોકે, WhatsApp સેવા દ્વારા હાલમાં PF ઉપાડવા, એક ખાતામાંથી બીજા ખાતામાં રકમ ટ્રાન્સફર કરવા કે PF ક્લેમ સબમિટ કરવા જેવી તમામ સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ નથી. આ પ્રકારની કામગીરી માટે કર્મચારીઓએ EPFOની હાલની સત્તાવાર સેવાઓનો જ ઉપયોગ કરવો પડશે.
ઘણા કર્મચારીઓ એવું માને છે કે નોકરી બદલ્યા બાદ જૂના PF ખાતામાં યોગદાન બંધ થઈ જાય એટલે તે ખાતું તરત જ નિષ્ક્રિય બની જાય છે. પરંતુ હકીકતમાં એવું નથી. જૂનું PF ખાતું હોવું અને તેનું નિષ્ક્રિય થવું એ બંને અલગ બાબતો છે.
EPF યોજના, 1952ના નિયમો અનુસાર, સભ્યની ઉંમર 55 વર્ષ પૂર્ણ થયા બાદ અથવા નિવૃત્તિ પછી, બેમાંથી જે સ્થિતિ પાછળથી આવે તે સમયથી સતત ત્રણ વર્ષ સુધી ખાતામાં યોગદાન ન મળે તો તેને નિષ્ક્રિય ખાતું ગણવામાં આવી શકે છે. તેથી જો તમારી પાસે અગાઉની કંપનીનું PF ખાતું છે, તો તેની સ્થિતિ અને તેમાં રહેલી રકમ વિશે માહિતી મેળવવી જરૂરી છે.
EPFOની નવી ઓટોમેટિક સેટલમેન્ટ સુવિધા હાલમાં માત્ર ₹1,000 કે તેથી ઓછી રકમ ધરાવતા પાત્ર નિષ્ક્રિય PF ખાતાઓ માટે છે. જો તમારા જૂના PF ખાતામાં ₹1,000થી વધુ રકમ જમા હોય, તો ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. તમારી રકમ સુરક્ષિત રહે છે અને તેના માટે નિયમિત ટ્રાન્સફર તથા ઉપાડની પ્રક્રિયા ઉપલબ્ધ છે.
કર્મચારીઓ પોતાના જૂના PF ખાતાની રકમ વર્તમાન UAN સાથે લિંક કરીને નિયમો અનુસાર નવા PF ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરી શકે છે અથવા પાત્રતા મુજબ ઉપાડી શકે છે. આ માટે EPFOના સત્તાવાર પોર્ટલ અને સંબંધિત સેવાઓનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
EPFO પાસે 8 કરોડથી વધુ સભ્યોનું નિવૃત્તિ ભંડોળ સંચાલિત થાય છે. આ ભંડોળનું કુલ મૂલ્ય આશરે ₹32 લાખ કરોડ હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં જૂના PF ખાતાઓમાં અટવાયેલી નાની રકમ પરત કરવાની અને WhatsApp દ્વારા ખાતાની માહિતી મેળવવાની નવી સુવિધાઓ કર્મચારીઓ માટે ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.
આ નવી પહેલનો મુખ્ય હેતુ કર્મચારીઓને તેમની બચત સુધી સરળતાથી પહોંચ આપવામાં મદદ કરવાનો અને લાંબા સમયથી જૂના ખાતાઓમાં પડેલી નાની રકમ પરત કરવાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાનો છે. ખાસ કરીને નોકરી બદલ્યા બાદ જૂના PF ખાતામાં રકમ ભૂલી ગયેલા કર્મચારીઓ માટે આ સુવિધા રાહતરૂપ બની શકે છે.