
ભારતમાં UPI પેમેન્ટને લઈને લાગુ થનારી નવી વ્યવસ્થા વચ્ચે Merchant Discount Rate એટલે કે MDR પર લાગતા 18% GSTને લઈને સરકારને આશા છે કે GST Council આ મામલે સમીક્ષા કરી શકે છે. 15 ઓક્ટોબરથી લાગુ થનારી MDR વ્યવસ્થા વચ્ચે નાના વેપારીઓ પર ટેક્સની અસરને લઈને પણ નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
UPI દ્વારા થતા કેટલાક મર્ચન્ટ ટ્રાન્ઝેક્શન પર MDR લાગુ કરવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. MDR એ ડિજિટલ પેમેન્ટ સ્વીકારતા મર્ચન્ટ પાસેથી પેમેન્ટ ઇકોસિસ્ટમમાં લેવામાં આવતી ફી છે. હાલમાં આ ફી પર 18% GST લાગુ છે.
હવે સરકાર સામે સવાલ એ છે કે MDR પર લાગતા GSTની વેપારીઓ પર કેટલી અસર પડશે. ખાસ કરીને નાના વેપારીઓ માટે આ મુદ્દો મહત્વનો છે, કારણ કે વધારાની ફી તેમના પેમેન્ટ ખર્ચમાં વધારો કરી શકે છે.
PTIના અહેવાલમાં સૂત્રોને ટાંકીને જણાવવામાં આવ્યું છે કે સરકારને આશા છે કે GST Council UPI મર્ચન્ટ ફી પર લાગતા 18% GSTની સમીક્ષા કરશે. જોકે, અત્યાર સુધી આ ટેક્સને દૂર કરવા અથવા તેમાં કોઈ ફેરફાર કરવાનો અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. એટલે કે હાલમાં હાલની ટેક્સ વ્યવસ્થા જ અમલમાં છે અને આગળ કોઈ ફેરફાર માટે GST Councilના નિર્ણયની રાહ જોવી પડશે.
UPI દેશમાં નાના દુકાનદારો અને વેપારીઓ માટે પેમેન્ટનું એક મહત્વનું માધ્યમ બની ગયું છે. કરિયાણાની દુકાનોથી લઈને રેસ્ટોરન્ટ, મેડિકલ સ્ટોર અને અન્ય નાના વ્યવસાયોમાં QR કોડ દ્વારા પેમેન્ટ સામાન્ય બની ગયું છે.
આ સ્થિતિમાં MDR અને તેના પર લાગતા GST સાથે જોડાયેલા ખર્ચની અસર ખાસ કરીને એવા વેપારીઓ પર પડી શકે છે, જેમની પાસે Input Tax Credit નો લાભ લેવાની મર્યાદિત ક્ષમતા હોય. જોકે, વાસ્તવિક અસર વ્યવસાયના પ્રકાર અને લાગુ નિયમો પર આધારિત રહેશે.
UPI મર્ચન્ટ ટ્રાન્ઝેક્શન સાથે જોડાયેલી નવી MDR વ્યવસ્થા 15 ઓક્ટોબર 2026થી લાગુ કરવાની તૈયારી ચાલી રહી છે. પ્રસ્તાવિત વ્યવસ્થામાં કેટલાક મોટા મર્ચન્ટ ટ્રાન્ઝેક્શન પર MDR લાગુ કરવાની વાત સામે આવી છે.
આ ફેરફાર વચ્ચે MDR પર 18% GSTનો મુદ્દો પણ ચર્ચામાં આવ્યો છે. સરકાર તરફથી GST Council દ્વારા સંભવિત સમીક્ષાની આશા વ્યક્ત કરવામાં આવ્યા બાદ હવે વેપારીઓ અને ડિજિટલ પેમેન્ટ કંપનીઓની નજર આગળની ચર્ચા પર રહેશે.
હાલમાં મહત્વની વાત એ છે કે 18% GSTને લઈને કોઈ ફેરફાર નક્કી કરવામાં આવ્યો નથી. GST Councilની સમીક્ષા અને ત્યારબાદ લેવાયેલા નિર્ણયથી જ સ્પષ્ટ થશે કે UPI મર્ચન્ટ ફી પરની ટેક્સ વ્યવસ્થામાં કોઈ રાહત મળે છે કે નહીં.