કેન્દ્ર સરકારે પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની નિકાસને નિયંત્રિત કરતા નિયમોમાં મોટા ફેરફારો લાગુ કર્યા છે. આવતીકાલ, 1 જૂન, 2026ને સોમવારથી, પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) પર લાગુ કરેલ નિકાસ ડ્યુટી ઘટાડવામાં આવી છે. નાણા મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલ આ નિર્ણયની સીધી અસર ભારતમાંથી વિદેશી બજારોમાં રિફાઇન્ડ ઈંધણની નિકાસ કરતી કંપનીઓ પર પડશે. સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે કે દેશમાં વપરાતા ઇંધણ પર લાગુ એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, સરકારના આ પગલાના પરિણામે, પેટ્રોલ પંપ પરથી વેચાતા ઇંધણના છૂટક ભાવ ઘટશે નહીં. તેના બદલે, આ નિર્ણય ફક્ત આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારને ધ્યાનમાં રાખીને લેવામાં આવ્યો છે.

1 જૂનથી નવા દરો અમલમાં આવશે

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પ્રવર્તમાન ક્રૂડ ઓઇલના ભાવોના આધારે સરકાર દર પખવાડિયે (15 દિવસ) કર દરોની સમીક્ષા કરે છે. આ દરો છેલ્લે 16 મે, 2026ના રોજ સુધારવામાં આવ્યા હતા. તાજેતરની સમીક્ષા બાદ, એવું નક્કી કરવામાં આવ્યું છે કે 1 જૂનથી પેટ્રોલ નિકાસ પર પ્રતિ લિટર માત્ર ₹1.5 ની સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઇઝ ડ્યુટી (SAED) લાદવામાં આવશે. દરમિયાન, ડીઝલ નિકાસ માટે, આ ડ્યુટી ઘટાડીને પ્રતિ લિટર ₹13.5 કરવામાં આવી છે. વિમાનમાં વપરાતા એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) માટે, આ ડ્યુટી હવે પ્રતિ લિટર ₹9.5 રહેશે. નોંધનીય છે કે, પેટ્રોલ અને ડીઝલ બંનેની નિકાસ પર લાગુ પડતો ‘રોડ એન્ડ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સેસ’ (RIC) શૂન્ય પર સેટ કરવામાં આવ્યો છે.

શા માટે આ ખાસ કર લાદવામાં આવ્યો ?

આ નિર્ણયની ઉત્પત્તિ થોડા મહિનાઓ પહેલા થઈ હતી. 27 માર્ચ,2026ના રોજ – આ વર્ષની શરૂઆતમાં – સરકારે પેટ્રોલ, ડીઝલ અને એવિએશન ઇંધણ સહિતના ઇંધણની નિકાસ પર ખાસ કર લાદ્યો હતો. તે સમયે, મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધી રહ્યો હતો, અને ભૂ-રાજકીય કટોકટી વધુ ઘેરી બની રહી હતી. પરિણામે, સરકારે સ્થાનિક બજારમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોની અછત ન રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ પગલું ભર્યું. આ કરનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કંપનીઓને મોટા પ્રમાણમાં તેલ નિકાસ કરતા અટકાવવાનો અને દેશમાં પૂરતો પુરવઠો જાળવવાનો હતો.

નાગરિકો પર ફુગાવાનો ભારે બોજ

જ્યારે કંપનીઓને નિકાસના મોરચે થોડી રાહત મળી હશે, ત્યારે સામાન્ય માણસ હાલમાં ફુગાવાથી ઝઝૂમી રહ્યો છે. 25 મેના રોજ, પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો – જે બે અઠવાડિયાથી ઓછા સમયમાં સતત ચોથો વધારો છે. આ પછી, દિલ્હીમાં પેટ્રોલનો ભાવ ₹100 ને પાર કરી ગયો. તાજેતરના ભાવ વધારા પછી, અમદાવાદમાં પેટ્રોલનો ભાવ 101.66 અને ડીઝલનો ભાવ 97.78 થયો છે. રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં પેટ્રોલ ₹ 2.61 મોંઘુ થઈને ₹ 102.12 પ્રતિ લિટર પર પહોંચી ગયું છે, જ્યારે ડીઝલ ₹ 2.71 વધીને ₹95.20 પ્રતિ લિટર પર વેચાઈ રહ્યું છે. અન્ય મુખ્ય મહાનગરોમાં પણ આવી જ સ્થિતિ છે. કોલકાતામાં પેટ્રોલના ભાવ પ્રતિ લિટર ₹113.51 અને ડીઝલના ભાવ પ્રતિ લિટર ₹99.82 થયા છે. મુંબઈમાં, ગ્રાહકોએ હવે પ્રતિ લિટર પેટ્રોલ માટે ₹111.21 અને ડીઝલ માટે ₹97.83 ચૂકવવા પડશે. ચેન્નાઈમાં પણ, પેટ્રોલ પ્રતિ લિટર ₹107.77 અને ડીઝલ પ્રતિ લિટર ₹99.55 ના ભાવે વેચાઈ રહ્યું છે.

SIP Calculator : ₹1,000ની SIPથી બનશો ₹5 લાખના માલિક ! જાણો કેટલા વર્ષમાં થશે સપનું સાકાર