‘બજેટ 2026’ માત્ર આંકડા નહીં ‘વિકસિત ભારત’નો આખો નકશો બદલી નાખશે, મેન્યુફેક્ચરિંગ, AI અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર મોટો દાવ
કેન્દ્રીય બજેટ 2026 ને નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા ભારતની ભૂતકાળની સિદ્ધિઓને ભવિષ્યની આકાંક્ષાઓ સાથે જોડતા એક "પોલિસી બ્રિજ" (નીતિગત સેતુ) તરીકે રજૂ કરવામાં આવેલ છે.

ઉત્પાદન (Manufacturing) અને AI પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને આ બજેટ એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે, ભારત વિશ્વનું સૌથી ઝડપથી વિકસતું મોટું અર્થતંત્ર બની રહે. આ બજેટમાં આશરે 60-70% સાતત્ય (Continuity) જાળવવામાં આવ્યું છે, જેથી કોવિડ પછીની ગતિ જળવાઈ રહે. આ સાથે સાથે વૈશ્વિક તકોને ઝડપી લેવા માટે નવી યોજનાઓ પણ રજૂ કરવામાં આવી છે.
બજેટ 2026 નો મોટો હિસ્સો અગાઉના વર્ષોના માળખાગત પાયા (Infrastructure) પર નિર્મિત છે:
- Fiscal Prudence and Stability: નાણાકીય ખાધને નાણાકીય વર્ષ 2027 માટે GDP ના 4.3% સુધી રાખવાનું લક્ષ્ય છે. આવકવેરા અધિનિયમ 2025 દ્વારા નિયમોને સરળ બનાવવામાં આવ્યા છે પરંતુ કોર્પોરેટ કે વ્યક્તિગત ટેક્સના દરોમાં ફેરફાર કરાયો નથી.
- Infrastructure Momentum: પબ્લિક કેપિટલ એક્સપેન્ડિચર (મૂડી ખર્ચ) વધારીને રેકોર્ડ ₹12.2 લાખ કરોડ કરવામાં આવ્યો છે. આમાં 20 નવા જળમાર્ગ અને 7 હાઈ-સ્પીડ રેલ કોરિડોરનો સમાવેશ થાય છે.
- Scaling Tech and Manufacturing: સેમિકન્ડક્ટર મિશન 2.0 અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઘટકોના ઉત્પાદન માટે ₹40,000 કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી છે.
- MSME and Rural Support: ખેડૂતો માટે ‘નેશનલ ફાઇબર સ્કીમ’ અને હાઇ વેલ્યૂના પાક પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરાયું છે. ટાયર-II અને III શહેરોમાં ‘કોર્પોરેટ મિત્ર’ ની નિમણૂક કરવામાં આવશે.
આગામી દાયકાની તૈયારી
- Strategic Resource Security: ઓડિશા, કેરળ, આંધ્રપ્રદેશ અને તમિલનાડુમાં ‘રેર અર્થ કોરિડોર’ (Rare Earth Corridors) ની સ્થાપના કરવામાં આવશે.
- New Frontiers in Science: ભારતને બાયોફાર્મા ઇનોવેશનનું ગ્લોબલ હબ બનાવવા માટે બાયોફાર્મા શક્તિ (SHAKTI) યોજના (₹10,000 કરોડ) શરૂ કરાઈ છે.
- Financial Evolution: ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જોખમો માટે નવું ‘ગેરંટી ફંડ’ અને MSMEs માટે ‘SME ગ્રોથ ફંડ’ બનાવવામાં આવ્યું છે.
આજના આર્થિક બોજમાં રાહત
નાગરિકો અને વ્યવસાયો માટે બજેટમાં કેટલીક તાત્કાલિક રાહતો આપવામાં આવી છે:
- Direct Relief for Families: વિદેશમાં અભ્યાસ, તબીબી સારવાર અને ટૂર પેકેજ માટે TCS (Tax Collected at Source) 5% થી ઘટાડીને 2% કરવામાં આવ્યો છે. આનાથી પરિવારો પાસે રોકડ પ્રવાહ (Cash flow) વધશે.
- Affordable Healthcare and Consumption: 17 આવશ્યક દવાઓને કસ્ટમ ડ્યુટીમાંથી છૂટ આપવામાં આવી છે અને વ્યક્તિગત આયાત ટેરિફ 20% થી ઘટાડીને 10% કરાયો છે.
- Trust-Based Compliance: નાની ભૂલોને ગુનાહિત શ્રેણીમાંથી બહાર કાઢવામાં આવી છે અને ITR સુધારવાની સમય મર્યાદા લંબાવવામાં આવી છે.
- Empowering the Workforce: જેન્ડર બજેટમાં 11% નો વધારો કરી તેને ₹5 લાખ કરોડથી વધુ કરવામાં આવ્યું છે.
બજેટ 2026 કોઈ “ઝડપી ઉકેલ” (Quick fix) ને બદલે “લોંગ-ટર્મ સોલ્યુશન” પર ભાર મૂકે છે, જે ઘરેલું વેલ્યુ ચેઈનને મજબૂત કરશે અને મોટાપાયે રોજગારીની તકો ઊભી કરશે.
Category |
Measure / Scheme |
Key Details |
Policy Nature |
|
Fiscal Policy |
Fiscal Deficit Target |
4.3% of GDP in FY27; debt-to-GDP at 50% by FY31 |
Continuation |
|
Infrastructure |
Capital Expenditure |
₹12.2 lakh crore (3.1% of GDP); rail, waterways, logistics |
Continuation |
|
Taxation |
Income Tax Act, 2025 |
Simplified tax law from April 2026; no rate changes |
Continuation |
|
Manufacturing |
Electronics & Semiconductors |
Expanded Semiconductor Mission; ₹40,000 cr component scheme |
Continuation |
|
MSMEs & Jobs |
Clusters & Skilling |
200 clusters revived; tourism guides, AVGC labs |
Continuation |
|
Agriculture |
High-value Crops & Fibre |
Export focus; National Fibre Scheme |
Continuation |
|
Healthcare & Tech |
Biopharma SHAKTI |
₹10,000 cr over 5 years; 1,000 trial sites |
New |
|
Critical Minerals |
Rare Earth Corridors |
Odisha, Kerala, AP, Tamil Nadu |
New |
|
MSME Finance |
SME Growth Fund |
₹10,000 cr fund for scaling MSMEs |
New |
|
Infrastructure Finance |
Risk Guarantee Fund |
Partial credit guarantee for infra projects |
New |
|
Trade & Customs |
Integrated Customs System |
Single digital platform in 2 years |
New |
|
Exports |
Courier Export Limit |
₹10 lakh value cap removed |
New |
