
ઘણી સંસ્કૃતિઓમાં ખરાબ નજર એટલે કે બુરી નજરની માન્યતા પ્રચલિત છે. એવી માન્યતા છે કે કોઈની ઈર્ષ્યા કે નકારાત્મક દૃષ્ટિને કારણે વ્યક્તિના કામમાં અડચણો આવે છે, પરિવારમાં અશાંતિ સર્જાય છે અથવા સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓ ઊભી થાય છે. આવી સ્થિતિમાં લોકો વાસ્તુશાસ્ત્ર અને પરંપરાગત માન્યતાઓમાં જણાવેલા વિવિધ ઉપાયો અજમાવતા હોય છે. વાસ્તુ ગુરુ માન્યા દ્વારા જણાવવામાં આવેલા ઉપાયોમાં ઘરના મુખ્ય દરવાજા પર સ્વસ્તિક બનાવવું, લીંબુ-મરચાં લટકાવવાં, મીઠાના પાણીથી પોતું મારવું અને ઘરમાં સ્વચ્છતા જાળવવા જેવી બાબતોનો સમાવેશ થાય છે.
વાસ્તુશાસ્ત્રની પરંપરાગત માન્યતા અનુસાર, ઘરના મુખ્ય દરવાજાને વિશેષ મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે. ઘરમાં સકારાત્મક વાતાવરણ જળવાઈ રહે તે માટે મુખ્ય પ્રવેશદ્વારની સ્વચ્છતા અને સજાવટ પર ધ્યાન આપવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. આ માટે દરવાજા પર સિંદૂરથી સ્વસ્તિક અથવા ઓમનું પ્રતીક બનાવવામાં આવે છે.
આ ઉપરાંત, મંગળવાર અથવા શનિવારે સાત લીલાં મરચાં અને એક લીંબુને કાળા દોરામાં બાંધીને મુખ્ય દરવાજા પર લટકાવવાની પરંપરા પણ છે. કેટલાક લોકો ફટકડીને કાળા કપડામાં બાંધીને દરવાજાની બહાર લટકાવે છે. આ ઉપાયો નકારાત્મક ઊર્જાને અટકાવે છે એવી માન્યતા છે, પરંતુ તેની અસરના વૈજ્ઞાનિક પુરાવા ઉપલબ્ધ નથી.
ઘરની સ્વચ્છતા અને સુગંધિત વાતાવરણ વ્યક્તિના માનસિક આરામ માટે ઉપયોગી બની શકે છે. પરંપરાગત વાસ્તુ ઉપાયોમાં અઠવાડિયામાં બે વાર પાણીમાં થોડું મીઠું ભેળવીને પોતું મારવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે મીઠું નકારાત્મક ઊર્જાને શોષી લે છે.
તે ઉપરાંત, કપૂર અને લવિંગ સળગાવવાની તેમજ ઘરમાં ગંગાજળનો છંટકાવ કરવાની પરંપરા પણ જોવા મળે છે. જોકે, કપૂર કે અન્ય વસ્તુઓ સળગાવતી વખતે પૂરતું હવાનું આવાગમન રહે તેનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. ખાસ કરીને બાળકો, વૃદ્ધો અને શ્વાસની તકલીફ ધરાવતા લોકોની આસપાસ ધુમાડો કરવાનું ટાળવું જોઈએ.
બાળકોને ખરાબ નજર ન લાગે તે માટે પરિવારોમાં અનેક પરંપરાગત ઉપાયો કરવામાં આવે છે. તેમાં મીઠાને બાળકના માથાથી પગ સુધી સાત વખત ફેરવીને દૂર કરવાની માન્યતા પ્રચલિત છે. કેટલાક પરિવારોમાં બાળકોના હાથ કે ગળામાં કાળો દોરો બાંધવામાં આવે છે. બહાર જતી વખતે એલચી સાથે રાખવી પણ કેટલાક લોકો શુભ માને છે.
આ ઉપરાંત, સૂકું લાલ મરચું બાળકની આસપાસ ફેરવીને સળગાવવાનો ઉપાય પણ પ્રચલિત છે. જોકે, મરચાં સળગાવવાથી નીકળતો ધુમાડો આંખો અને શ્વસનતંત્રમાં બળતરા પેદા કરી શકે છે. તેથી આવા ઉપાયોમાં આગ અને ધુમાડાનો ઉપયોગ ટાળવો વધુ સલામત છે. બાળક બીમાર પડે તો તેને ખરાબ નજરનું પરિણામ માનવાને બદલે યોગ્ય તબીબી સલાહ લેવી જરૂરી છે.
વાસ્તુશાસ્ત્રની માન્યતાઓ અનુસાર, પાણી સંબંધિત સુશોભનની વસ્તુઓ અથવા માછલીઘરને ઘરની ઉત્તર કે ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં રાખવું શુભ માનવામાં આવે છે. તેવી જ રીતે, બારીઓ પાસે અરીસો રાખવા અંગે પણ કેટલીક પરંપરાગત માન્યતાઓ છે. જોકે, ઘરના મુખ્ય દરવાજાની સામે અરીસો ન રાખવાની સલાહ કેટલાક વાસ્તુ નિષ્ણાતો આપે છે.
ઘરમાં તૂટેલી, બિનઉપયોગી અને ખરાબ થઈ ગયેલી વસ્તુઓ એકઠી ન કરવી જોઈએ. આવી વસ્તુઓ દૂર કરવાથી ઘર સ્વચ્છ અને વ્યવસ્થિત રહે છે. ઘરમાં પૂરતો પ્રકાશ, હવાનું યોગ્ય આવાગમન અને સ્વચ્છતા જાળવવાથી આરામદાયક વાતાવરણ ઊભું કરવામાં મદદ મળે છે.
ખરાબ નજરથી બચવા માટે કરવામાં આવતા ઉપાયો મોટાભાગે પરંપરા, આસ્થા અને વ્યક્તિગત માન્યતાઓ પર આધારિત છે. આ ઉપાયો નકારાત્મક ઊર્જા દૂર કરે છે અથવા બીમારી અને આર્થિક મુશ્કેલીઓ અટકાવે છે તેવા દાવાઓને વૈજ્ઞાનિક સમર્થન મળતું નથી. તેમ છતાં, કોઈ વ્યક્તિને ધાર્મિક કે સાંસ્કૃતિક પરંપરાઓથી માનસિક શાંતિ મળતી હોય તો તે સલામત રીતે તેનું પાલન કરી શકે છે.
પરિવારમાં શાંતિ જાળવવા માટે પરસ્પર સંવાદ, સ્વચ્છતા, યોગ્ય આરામ અને સ્વાસ્થ્યની કાળજી વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. કોઈ સમસ્યા વારંવાર ઊભી થાય તો તેના વાસ્તવિક કારણો શોધવા જોઈએ. ખાસ કરીને સ્વાસ્થ્ય કે આર્થિક સમસ્યાઓમાં માત્ર વાસ્તુ ઉપાયો પર આધાર રાખવાને બદલે યોગ્ય નિષ્ણાતની સલાહ લેવી હિતાવહ છે.
આ પણ વાંચો- નવરાત્રી દરમિયાન ઘીનો દીવો પ્રગટાવવો જોઈએ કે તેલનો? દીવો પ્રગટાવવાના નિયમો અને ફાયદા જાણો