
દિવાળીનો તહેવાર દેવી લક્ષ્મીની આરાધના અને સુખ-સમૃદ્ધિની કામના માટે વિશેષ મહત્ત્વ ધરાવે છે. આ દિવસે લોકો ઘરમાં સાફ-સફાઈ, દીપ પ્રાગટ્ય અને લક્ષ્મી-ગણેશની પૂજા કરીને સુખ, શાંતિ અને આર્થિક સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર દિવાળીની રાત્રે દેવી લક્ષ્મીને મખાનાની ખીરનો ભોગ ધરાવવો અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે. એવી માન્યતા છે કે માતા લક્ષ્મીને આ પ્રસાદ અર્પણ કરવાથી ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિ જળવાઈ રહે છે અને આર્થિક મુશ્કેલીઓમાંથી મુક્તિ મેળવવાના માર્ગ ખુલે છે. ખાસ કરીને લાંબા સમયથી અટવાયેલા નાણાંની પરત પ્રાપ્તિ માટે પણ આ ઉપાય કરવાનું ધાર્મિક મહત્ત્વ છે.
હિંદુ ધાર્મિક પરંપરામાં મખાનાને સાત્વિક અને પવિત્ર આહાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. ઉપવાસ, ધાર્મિક અનુષ્ઠાન અને પૂજામાં પણ મખાનાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. બીજી તરફ દૂધમાંથી તૈયાર થતી ખીરને શુભ પ્રસાદ માનવામાં આવે છે. આ બંને વસ્તુઓના સંયોજનથી બનતી મખાનાની ખીર દિવાળીની પૂજામાં દેવી લક્ષ્મીને અર્પણ કરવી શુભ મનાય છે. ધાર્મિક માન્યતા પ્રમાણે શુદ્ધ દૂધ, મખાના, સાકર અને સૂકામેવાનો ઉપયોગ કરીને તૈયાર કરેલો પ્રસાદ માતાને ભક્તિભાવથી ધરાવવાથી ઘરમાં સકારાત્મકતા અને સમૃદ્ધિનું વાતાવરણ જળવાઈ રહે છે.
જ્યોતિષીય માન્યતાઓ અનુસાર સફેદ રંગનો સંબંધ ચંદ્ર સાથે જોડવામાં આવે છે. ચંદ્રને મનની શાંતિ, માનસિક સંતુલન અને સુખનો કારક માનવામાં આવે છે. દૂધ, ચોખા, સાકર અને અન્ય સફેદ ખાદ્ય પદાર્થોને પણ ચંદ્ર સાથે સંબંધિત માનવામાં આવે છે. આથી દૂધમાંથી તૈયાર થતી ખીરને ધાર્મિક પ્રસંગોએ અર્પણ કરવી કે તેનું દાન કરવું શુભ ગણાય છે. મખાનાને પણ સાત્વિકતા અને પવિત્રતાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. આ જ ધાર્મિક માન્યતાઓને કારણે દિવાળીની રાત્રે મખાનાની ખીરનો ભોગ ધરાવવાની પરંપરા પ્રચલિત છે.
જો લાંબા સમયથી કોઈની પાસે નાણાં અટવાયેલાં હોય અથવા આર્થિક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો હોય, તો દિવાળીની રાત્રે લક્ષ્મીપૂજન દરમિયાન મખાનાની ખીરનો ભોગ ધરાવવાની ધાર્મિક પરંપરા છે. આ દિવસે દેવી લક્ષ્મીની સાથે ભગવાન ગણેશની પણ પૂજા કરવી જોઈએ. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર લક્ષ્મી-ગણેશની એકસાથે આરાધના કરવાથી ઘરમાં ધન, સુખ, સમૃદ્ધિ, બુદ્ધિ અને સૌભાગ્યનું આગમન થાય છે. ભક્તોએ પૂજા દરમિયાન શ્રદ્ધા અને સ્વચ્છતાનું વિશેષ ધ્યાન રાખવું જોઈએ. જોકે, આ ઉપાય ધાર્મિક આસ્થા પર આધારિત છે, અટકેલા નાણાં પરત મળવાની કોઈ ખાતરી નથી.
દિવાળીની પૂજા માટે મખાનાની ખીર તૈયાર કરવી ખૂબ જ સરળ છે. સૌપ્રથમ એક વાસણમાં જરૂરિયાત મુજબ દૂધ ગરમ કરવા મૂકો. ત્યારબાદ તેમાં મખાના ઉમેરી ધીમા તાપે બરાબર પકાવો. મખાના નરમ થઈ જાય અને દૂધ ઘટ્ટ થવા લાગે ત્યારે તેમાં સ્વાદ અનુસાર ખાંડ અથવા સાકર ઉમેરો. ખીરને વધુ સ્વાદિષ્ટ બનાવવા માટે તેમાં કાજુ, બદામ અને એલચીનો ભૂકો પણ ઉમેરી શકાય છે. ખીર બરાબર તૈયાર થઈ જાય ત્યારબાદ તેને ઠંડી થવા દો.
ખીર તૈયાર કરતી વખતે વાસણ અને ઉપયોગમાં લેવાતી તમામ સામગ્રીની સ્વચ્છતાનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. દિવાળીની રાત્રે પૂજાસ્થળની સફાઈ કરીને દેવી લક્ષ્મી અને ભગવાન ગણેશની સ્થાપના સામે દીવો પ્રગટાવો. ત્યારબાદ શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજા-અર્ચના કરી મખાનાની ખીરનો ભોગ ધરાવો. આ દરમિયાન દેવી લક્ષ્મીના મંત્રોનો જાપ કરીને પરિવારની સુખ-સમૃદ્ધિ માટે પ્રાર્થના કરી શકાય છે.
પૂજા પૂર્ણ થયા બાદ દેવી લક્ષ્મીને ધરાવેલી ખીરનો પ્રસાદ પરિવારના તમામ સભ્યોમાં વહેંચવો જોઈએ. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર દિવાળીના શુભ અવસરે ખીરનું દાન કરવું પણ પુણ્યદાયી માનવામાં આવે છે. જરૂરિયાતમંદ લોકોને ભોજન કરાવવું અને પ્રસાદ વહેંચવો પણ શુભ કાર્ય ગણાય છે. માન્યતા છે કે દિવાળીની રાત્રે ભક્તિભાવથી કરવામાં આવેલી લક્ષ્મીપૂજા અને પ્રસાદ અર્પણ કરવાથી પરિવારમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ જળવાઈ રહે છે.
આ પણ વાંચો- Breaking News: દિલ્હી-NCRમાં ગૂંગળામણ કરતી હવા! પ્રદૂષણના કારણે GRAP-3 લાગુ, ધોરણ 5 સુધીની શાળાઓમાં હાઇબ્રિડ શિક્ષણ ફરજિયાત