કાનુની સવાલ: Bullet હોય કે Sports Bike, કોઈપણ ફેરફાર કરતા પહેલા Motor Vehicle Actના નિયમો જાણો

ભાગ્યે જ કોઈ યુવાન હશે જે પોતાની મનપસંદ બાઇકને વધુ સુંદર બનાવવા માંગતો ન હોય. પરંતુ હાલમાં બજારમાં એક અલગ ટ્રેન્ડ જોવા મળી રહ્યો છે. આ ટ્રેન્ડ આનાથી આગળ વધી રહ્યો છે… બાઇક મોડિફિકેશન. આજકાલ યુવાનોમાં આ ટ્રેન્ડ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. કેટલાક પોતાની બાઇક પર મોટેથી સાયલેન્સર લગાવી રહ્યા છે, તો કેટલાક નંબર પ્લેટ, એલોય વ્હીલ્સ અથવા એન્જિનમાં ફેરફાર કરી રહ્યા છે.

પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આમ કરવાથી તમે મુશ્કેલીમાં મુકાઈ શકો છો? જો તમે આમ કરતા પકડાઈ જાઓ છો, તો તમને હજારો રૂપિયાનો દંડ, વાહન જપ્તી અને જેલ પણ થઈ શકે છે.

બાઇક મોડિફિકેશન એટલે શું?

બાઇક મોડિફિકેશન એટલે તમારી બાઇક અથવા મોટરસાઇકલમાં ફેરફાર કરવો. તેમાં ટુ-વ્હીલર અથવા મોટરસાઇકલમાં તેના મૂળ ઉત્પાદક અથવા ઉત્પાદક દ્વારા નિર્ધારિત ધોરણોથી આગળ વધીને ફેરફારો કરવાનો સમાવેશ થાય છે. આ ફેરફારો બાઇકના દેખાવને વધારવા અથવા તેના પ્રદર્શનને સુધારવા માટે કરવામાં આવે છે, જેમ કે તેનું એન્જિન અને અવાજ. બાઇકમાં બે મુખ્ય પ્રકારના ફેરફાર છે:

કોસ્મેટિક ફેરફારો – આમાં બાઇકના દેખાવમાં ફેરફારનો સમાવેશ થાય છે, જેમ કે તેને નવો અને આકર્ષક રંગ આપવો, કસ્ટમાઇઝ્ડ સીટ કવર ઇન્સ્ટોલ કરવું, અથવા સ્ટાઇલિશ હેડલાઇટ, સૂચકાંકો અથવા એલોય વ્હીલ્સ ઇન્સ્ટોલ કરવા.

પરફોર્મન્સ મોડિફિકેશન – આમાં બાઇકની ક્ષમતાઓ અને તકનીકી ઘટકોને અપગ્રેડ કરવાનો સમાવેશ થાય છે, જેમ કે એન્જિન પાવર વધારવો અથવા વધુ સારી માઇલેજ અથવા મોટા અવાજ માટે નવું સાયલેન્સર ઇન્સ્ટોલ કરવું.

કાયદા અને દંડ

સોશિયલ મીડિયા પર સ્ટાઇલિશ અને મોડિફાઇડ બાઇકનો ક્રેઝ એટલો વધી ગયો છે કે લોકો કાયદાને ધ્યાનમાં લીધા વિના તેમના વાહનોને એક અનોખો દેખાવ આપવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. ભારતમાં વાહન મોડિફિકેશન અંગે સ્પષ્ટ નિયમો સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા છે.

મોટર વાહન કાયદા હેઠળ કોઈપણ વાહનના મૂળભૂત માળખામાં ફેરફાર ગેરકાયદેસર માનવામાં આવે છે. આનો અર્થ એ છે કે ઉત્પાદક દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવેલી બાઇકની ડિઝાઇન અને તકનીકી વિશિષ્ટતાઓમાં મોટા ફેરફારો કરવા માટે કાનૂની પરવાનગી જરૂરી છે. મોટર વાહન કાયદાની કલમ 52 વાહનના ફેરફારોને નિયંત્રિત કરે છે, જ્યારે કલમ 190 અસુરક્ષિત વાહનોના ઉપયોગ અને નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ દંડ સાથે સંબંધિત છે.

મોટર વાહન અધિનિયમની કલમ 52 વાહનના મૂળભૂત માળખા જેમ કે એન્જિન, ચેસિસ અથવા અન્ય મૂળભૂત સુવિધાઓમાં કોઈપણ ફેરફાર કરીને વાહનમાં ફેરફાર અથવા ફેરફાર કરવા પર પ્રતિબંધ મૂકે છે.

દંડ થઈ શકે છે

• મોટર વાહન અધિનિયમની કલમ 190 એવા વાહનોના સંચાલન સાથે સંબંધિત છે જે માર્ગ સલામતી, વાયુ પ્રદૂષણ અથવા અવાજ નિયંત્રણ ધોરણોનું ઉલ્લંઘન કરે છે.
• આ કલમ હેઠળ, જો કોઈ વ્યક્તિ મુસાફરો અથવા સામાન્ય લોકોની સલામતીને જોખમમાં મૂકતી ખતરનાક સ્થિતિમાં વાહન ચલાવે છે અથવા ચલાવવા દે છે, તો તે દંડને પાત્ર છે. આ કલમ હેઠળ, પ્રથમ ઉલ્લંઘન માટે ₹1,000 અને બીજા અથવા પછીના ઉલ્લંઘન માટે ₹2,000 સુધીનો દંડ લાદવામાં આવી શકે છે.

વાહન નોંધણી રદ પણ થઈ શકે છે

મોટર વાહન અધિનિયમની કલમ 190(2) હેઠળ, અવાજ/વાયુ પ્રદૂષક એક્ઝોસ્ટ અથવા મોટેથી સાયલેન્સરનો ઉપયોગ કરવા બદલ ₹10,000 નો દંડ અથવા 3 મહિના સુધી લાઇસન્સ સસ્પેન્ડ કરવાની સજા થઈ શકે છે.

ઘણા કિસ્સાઓમાં, ગેરકાયદેસર ફેરફારો ભારે દંડ, વાહન જપ્તી અથવા વાહન નોંધણી રદ પણ થઈ શકે છે.

આ કાયદો શા માટે જરૂરી છે?

લોકો માને છે કે બાઇકમાં ફેરફાર ફક્ત સ્ટાઇલનો વિષય છે. પણ ના… તે જાહેર સલામતીનો મુદ્દો પણ છે. અયોગ્ય ફેરફારો બાઇકના સંતુલન, બ્રેકિંગ અને એન્જિનને અસર કરી શકે છે. આનાથી અકસ્માતનું જોખમ વધે છે. વધુમાં જો તમે અકસ્માતમાં સંડોવાયેલા હોવ, તો જો ગેરકાયદેસર ફેરફારો જોવા મળે તો તમારી વીમા કંપની તમારા દાવાને નકારી શકે છે.

સાવધાની રાખો

• જો તમે તમારી બાઇકમાં ફેરફાર કરવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો તેને ભૂલી જાઓ… પહેલા કાયદાને સમજો.
• સરળ સ્ટાઇલ ફેરફાર માટે ભારે દંડ, પોલીસ કાર્યવાહી અને કાનૂની મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો એ સમજદારીભર્યું નથી.
• કંપનીઓ કોઈપણ બાઇક મોડેલને સંપૂર્ણ પરીક્ષણ અને સલામતી ધોરણોને પૂર્ણ કરે છે તેની ખાતરી કર્યા પછી જ લોન્ચ કરે છે.
• તેથી, તેમાં ફેરફાર કરીને તમારી બાઇકની સલામતી સાથે સમાધાન ન કરો… સલામત રીતે અને નિયમોનું પાલન કરીને વાહન ચલાવવું એ શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.