
સોશિયલ મીડિયા પર છેલ્લા બે ત્રણ દિવસથી એક ચોંકાવનારો વીડિયો વાયરલ થઈ રહ્યો છે જેણે ઇ રિક્ષા ચાલકો અને સામાન્ય લોકોની ચિંતા વધારી દીધી છે. દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે રસ્તા પર મુસાફરોને લઈને જતી ઇ રિક્ષા અચાનક એક મોબાઇલ એપના બટન દબાવવાથી બંધ થઈ જાય છે. આ માટે કોઈ વાયર કે મેકેનિકલ ખામી નહીં પરંતુ બ્લૂટૂથ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો હોવાનું કહેવાય છે. BAT-BMS નામની એક ચાઇનીઝ એપને કારણે ઉત્તર પ્રદેશના બિજનૌરથી લઈને દિલ્હી સુધી ભારે હોબાળો મચી ગયો છે.
ઉત્તર પ્રદેશના બિજનૌર જિલ્લાના નગીના નગરમાં છેલ્લા બે દિવસમાં અંદાજે 80 જેટલા ઇ રિક્ષા ચાલકો સાથે આવી અજીબ ઘટના બની છે. ચાલકોનો આરોપ છે કે તેમની ઇ રિક્ષા ચાલુ રસ્તા પર અચાનક લોક થઈ જાય છે જેના કારણે તેમનો રોજગાર પ્રભાવિત થઈ રહ્યો છે અને અકસ્માતનો ભય પણ વધી ગયો છે. આ બાબતને સાયબર એટેક માનીને મોટી સંખ્યામાં રિક્ષા ચાલકો પોલીસ ચોકીએ પહોંચ્યા હતા અને આ ચાઇનીઝ એપ પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ મૂકવાની માંગ કરી છે.
આ એક એવી મોબાઇલ એપ્લિકેશન છે જેને શેનઝેન ગ્રીન એનર્જી ટેકનોલોજી નામની ચાઇનીઝ કંપનીએ બનાવી છે. આ એપ ગૂગલ પ્લે સ્ટોર પર ઉપલબ્ધ છે જ્યારે એપલ સ્ટોર પરથી તેને હટાવી દેવામાં આવી છે. મૂળભૂત રીતે આ એપ સ્માર્ટ લિથિયમ બેટરીના મેનેજમેન્ટ માટે બનાવવામાં આવી છે. જેનાથી યૂઝર્સ પોતાની બેટરીનું ચાર્જિંગ લેવલ, વોલ્ટેજ અને તાપમાન ચેક કરી શકે છે. કેટલીક બેટરીમાં તેનાથી ચાર્જિંગ ઓન કે ઓફ કરવાનો ઓપ્શન પણ મળે છે.
જ્યારે આ એપની ટેકનિકલ તપાસ કરવામાં આવી ત્યારે જાણવા મળ્યું કે એપમાં નજીકની બ્લૂટૂથ ડિવાઇસ સર્ચ કરવાનો ઓપ્શન ચોક્કસ છે અને કનેક્ટ થયા પછી ચાર્જિંગ સ્વીચ ઓન ઓફ કરવાનું બટન પણ દેખાય છે. પરંતુ આ ફીચરનો ઉપયોગ કરવા માટે એક સિક્રેટ પાસવર્ડની જરૂર પડે છે. જો સામાન્ય પાસવર્ડ જેવા કે 1234 કે 0000 નાખવામાં આવે તો પ્રોસેસ આગળ વધતી નથી. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે કોઈ પણ બ્લૂટૂથ ડિવાઇસને કનેક્ટ કરવા માટે પહેલા તેની પેરિંગ પ્રોસેસ કરવી પડે છે. પરવાનગી વગર રસ્તા પર ચાલતા કોઈ પણ વાહનની બેટરી સાથે સીધું કનેક્ટ થવું સામાન્ય સંજોગોમાં શક્ય નથી.
આ ચાઇનીઝ એપ માત્ર એવા જ વાહનોમાં કામ કરી શકે છે જેમાં બ્લૂટૂથ આધારિત બેટરી મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (BMS) સેટ કરેલી હોય. ભારતમાં દોડતી મોટાભાગની ઇ રિક્ષા સામાન્ય લિથિયમ બેટરી અથવા જૂની લીડ એસિડ બેટરી પર ચાલે છે જેમાં આવી કોઈ સ્માર્ટ બ્લૂટૂથ સિસ્ટમ હોતી જ નથી. તેથી દેશની તમામ રિક્ષાઓ લોક થઈ જશે તેવો ડર રાખવાની જરૂર નથી.
નગીના પોલીસ સ્ટેશનના અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર કેટલાક યુવકો ઇન્સ્ટાગ્રામ પર વીડિયો જોઈને આવો ટ્રેન્ડ ફોલો કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. પોલીસ આ મામલે ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરી રહી છે. ઇ રિક્ષા અચાનક બંધ થવા પાછળ ખરેખર કોઈ સાયબર કાવતરું છે કે પછી વાહનોમાં આવેલી કોઈ ટેકનિકલ ખામી જવાબદાર છે તે પોલીસ તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.