
કોરોનાકાળ બાદ ભારતે ડિજિટલ ક્ષેત્રમાં એક મોટી છલાંગ લગાવી છે. ભારતમાં મોબાઇલ ડેટા વપરાશે એક નવો રેકોર્ડ બનાવ્યો છે. દેશના શહેરી અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં સ્માર્ટ મોબાઈલ ફોનનો ઉપયોગ વધતા, 2025 માં, પ્રતિ વપરાશકર્તા સરેરાશ માસિક ડેટા વપરાશ 31 GB ના આંકને વટાવી ગયો. આ ઝડપી વૃદ્ધિ 5G નેટવર્કના વિસ્તરણ અને AI-આધારિત સેવાઓની વધતી માંગને કારણે છે. સાથોસાથ એક કરતા વધુ મોબાઈલના ઉપયોગને કારણે પણ વધારો નોંધાયો છે. નોકિયાના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, દેશમાં ડેટા વપરાશ ઝડપી ગતિએ વધી રહ્યો છે. આગામી વર્ષોમાં આ વલણ વધુ તીવ્ર બનવાની અપેક્ષા છે. નોંધનીય છે કે, 5G નેટવર્ક હવે દેશના કુલ ડેટા ટ્રાફિકનો લગભગ અડધો હિસ્સો ધરાવે છે. 5G ડેટા ટ્રાફિકમાં 70 ટકાનો વધારો થયો છે; આ હવે કુલ મોબાઇલ બ્રોડબેન્ડ ટ્રાફિકના આશરે 47 ટકા જેટલો હિસ્સો ધરાવે છે.
મીડિયા અહેવાલમાં, નોકિયા મોબાઇલ બ્રોડબેન્ડ ઇન્ડેક્સ (MBBI) 2026 રિપોર્ટને ટાંકીને જાહેર કરેલ વિગત અનુસાર, ભારતમાં ડિજિટલ વપરાશમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. 2025 માં, દેશમાં પ્રતિ મોબાઈલ વપરાશકર્તા સરેરાશ માસિક ડેટા વપરાશ 31 GB ની મર્યાદાને વટાવી ગયો. રિપોર્ટ અનુસાર, 5G ટ્રાફિકમાં વાર્ષિક ધોરણે 70 ટકાથી વધુનો વધારો નોંધાયો છે. સમગ્ર ભારતમાં, 2025 માં 5G ડેટા ટ્રાફિક 12.9 એક્ઝાબાઇટ્સ (EB) સુધી પહોંચ્યો, જે કુલ મોબાઇલ બ્રોડબેન્ડ ટ્રાફિકના આશરે 47 ટકા છે. આ ઉછાળા પાછળના મુખ્ય ડ્રાઇવરો AI એપ્લિકેશનો અને 4K સ્ટ્રીમિંગ છે.
5G નેટવર્ક્સ ઇન્ટરનેટ માટે દેશની માંગણી સંતોષવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. ભારત વૈશ્વિક સ્તરે બીજા ક્રમે છે – માત્ર મોબાઇલ કનેક્ટિવિટીના સંદર્ભમાં જ નહીં પરંતુ ‘ફિક્સ્ડ વાયરલેસ એક્સેસ’ (FWA) ટેકનોલોજી અપનાવવામાં પણ, જે ભૌતિક કેબલની જરૂરિયાત વિના હાઇ-સ્પીડ ઇન્ટરનેટ પહોંચાડે છે. ભારતમાં કુલ 5G ડેટા વપરાશમાં ફિક્સ્ડ વાયરલેસ એક્સેસ (FWA) હવે 25 ટકાથી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે, અને ગયા વર્ષની સરખામણીમાં તેનો યુઝર બેઝ બમણો થઈ ગયો છે.
5G વર્ચસ્વ મેટ્રો શહેરોમાં સૌથી વધુ સ્પષ્ટ છે, જ્યાં તે કુલ મોબાઇલ ડેટા ટ્રાફિકના આશરે 58 ટકા ઉત્પન્ન કરે છે. જો કે, આ વૃદ્ધિ હવે ફક્ત મોટા શહેરો પૂરતી મર્યાદિત નથી. તે હવે શ્રેણી A, B અને C વર્ગના અર્ઘશહેરી અને ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં પણ ઝડપથી વિસ્તરી રહી છે.
છેલ્લા પાંચ વર્ષોમાં, ડેટા વપરાશમાં 18 ટકાનો વાર્ષિક વૃદ્ધિ દર (CAGR) નોંધવામાં આવ્યો છે. આ વધારા પાછળના મુખ્ય પરિબળોમાં AI એપ્લિકેશન્સ, 4K વીડિયો સ્ટ્રીમિંગ અને ક્લાઉડ ગેમિંગ જેવા ડેટા-આધારિત પ્લેટફોર્મ છે. 2025માં, કુલ ડેટા ટ્રાફિક દર મહિને 27 એક્ઝાબાઇટ્સને વટાવી ગયો છે. સસ્તા 5G સ્માર્ટફોન અને સુધારેલા નેટવર્ક કવરેજે આ વૃદ્ધિમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી છે. ભારતમાં ડેટાનો કુલ વપરાશ 2025 માં 27 એક્ઝાબાઇટ પ્રતિ માસનો આંકડો વટાવી ગયો હતો. એક એક્ઝાબાઇટ એક અબજ ગીગાબાઇટ (GB) થી થોડો વધારે છે. અહેવાલ મુજબ, ભારત હવે વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો 5G સબસ્ક્રાઈબ બેઝ ધરાવતો દેશ બની ગયો છે.