
સ્માર્ટફોન કે ટીવી ખરીદતી વખતે આપણે તેના ફીચર્સ જોઈએ છીએ, પરંતુ ફ્રીજ, એસી કે વોશિંગ મશીન જેવા ઘરવપરાશના ઉપકરણો ખરીદતી વખતે સ્ટાર રેટિંગ સૌથી મહત્વનું પાસું હોય છે. બ્યુરો ઓફ એનર્જી એફિશિયન્સી (BEE) એ સ્ટાર રેટિંગના નિયમો વધુ કડક બનાવ્યા છે.
ગુજરાતમાં વીજ ઉત્પાદન અને વિતરણ ક્ષેત્રે કાર્યરત GSECL (Gujarat State Electricity Corporation Ltd) ના નિષ્ણાતોના મતે, આ નવા નિયમોનો મુખ્ય હેતુ ગ્રાહકોને વધુ ઊર્જા કાર્યક્ષમ ઉપકરણો તરફ વાળવાનો છે. સ્ટાર રેટિંગનું આ નવું ગણિત તમારી વીજળીના બિલ પર કેવી અસર કરે છે, તે સમજવું દરેક ગ્રાહક માટે અનિવાર્ય છે.
જો કોઈ ઉપકરણ પર માત્ર 1 સ્ટાર હોય, તો તેનો અર્થ છે કે તે વીજળીનો સૌથી વધુ વપરાશ કરે છે. આવા ઉપકરણો ખરીદતી વખતે સસ્તા લાગે છે, પરંતુ દર મહિને બિલમાં તે ખૂબ મોંઘા પડે છે. આ પ્રકારના ગેજેટ્સ ત્યારે જ લેવા જોઈએ જ્યારે તેનો ઉપયોગ ખૂબ જ ઓછો કરવાનો હોય.
2 સ્ટાર રેટિંગવાળા ઉપકરણો 1 સ્ટાર કરતા થોડા સારા છે, પણ વીજળીનો વપરાશ તો વધુ જ રહે છે. જ્યારે 3 સ્ટાર રેટિંગને મધ્યમ શ્રેણીમાં ગણવામાં આવે છે. તે કિંમત અને વીજળી બચત વચ્ચે સંતુલન રાખે છે, પરંતુ તે શ્રેષ્ઠ બચત આપતા નથી.
4 સ્ટાર રેટિંગવાળા ઉપકરણો આધુનિક ટેકનોલોજીથી સજ્જ હોય છે. તે ઓછી વીજળી વાપરીને પણ શાનદાર પ્રદર્શન આપે છે. જોકે આ સાધનો ખરીદતી વખતે થોડા મોંઘા પડી શકે છે, પરંતુ તે વીજળી બિલમાં જે બચત કરાવે છે તેનાથી તેની કિંમત ટૂંક સમયમાં જ વસૂલ થઈ જાય છે.
ઊર્જા અને વીજળી વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, 5-સ્ટાર રેટિંગ એ સર્વોચ્ચ શ્રેણી છે. આ ઉપકરણો અદ્યતન ટેકનોલોજી પર આધારિત હોવાની સાથે સૌથી ઓછી વીજળી વાપરે છે. એસી કે ફ્રીજ જેવા ભારે ઉપકરણો હંમેશા 5-સ્ટાર રેટિંગવાળા જ ખરીદવા જોઈએ, કારણ કે તે લાંબા ગાળે વીજ બિલમાં હજારો રૂપિયાની બચત કરાવી શકે છે.
BEE ના કડક નિયમો બાદ હવે જૂના 5 સ્ટાર રેટિંગવાળા ઉપકરણો કદાચ નવા 3 કે 4 સ્ટારની શ્રેણીમાં આવી શકે છે. આથી જ હવે જ્યારે પણ તમે નવું ઘરગથ્થુ ઉપકરણ ખરીદવા જાઓ, ત્યારે માત્ર ડિસ્કાઉન્ટ નહીં પણ સ્ટાર રેટિંગની નવીનતમ વિગતો ચોક્કસ તપાસો. તમારી એક નાની ભૂલ તમારા વીજળીના બિલમાં મોટો વધારો કરી શકે છે.