5kW Solar Cost India : 5kW હાઇબ્રિડ સોલાર સિસ્ટમ લગાવવાનો કેટલો થશે ખર્ચ? જાણો કેટલા ઉપકરણો ચાલશે અને કેટલી મળશે સબસિડી

આજના સમયમાં વીજળીનો વપરાશ સતત વધી રહ્યો છે. ખાસ કરીને ઉનાળાની ઋતુમાં એસી, પંખા, ફ્રિજ અને અન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોના વધુ ઉપયોગને કારણે વીજળીનું બિલ વધી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં ઘણા લોકો સોલાર સિસ્ટમ તરફ વળી રહ્યા છે. જોકે, સામાન્ય ઓન-ગ્રીડ સોલાર સિસ્ટમની સરખામણીએ હાઇબ્રિડ સોલાર સિસ્ટમનો એક મોટો ફાયદો એ છે કે વીજળી ગુલ થાય ત્યારે પણ બેટરીમાં સંગ્રહિત ઊર્જાનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.

હાઇબ્રિડ સોલાર સિસ્ટમ શું છે અને કેવી રીતે કામ કરે છે?

હાઇબ્રિડ સોલાર સિસ્ટમ એ ઓન-ગ્રીડ અને ઓફ-ગ્રીડ સોલાર સિસ્ટમનું સંયોજન છે. આ સિસ્ટમમાં સોલાર પેનલ, હાઇબ્રિડ ઇન્વર્ટર અને બેટરીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. દિવસ દરમિયાન સોલાર પેનલ દ્વારા ઉત્પન્ન થતી વીજળીનો ઉપયોગ ઘરના ઉપકરણો ચલાવવા માટે થાય છે, જ્યારે વધારાની વીજળી બેટરીમાં સંગ્રહિત કરી શકાય છે.

જો સિસ્ટમમાં યોગ્ય નેટ મીટરિંગ અને ગ્રીડ એક્સપોર્ટની સુવિધા હોય, તો વધારાની વીજળી વીજ કંપનીના ગ્રીડમાં પણ મોકલી શકાય છે. બીજી તરફ, વીજળી ગુલ થાય ત્યારે બેટરીમાં સંગ્રહિત વીજળીથી જરૂરી ઉપકરણો ચલાવી શકાય છે. જોકે, બેકઅપ કેટલો સમય મળશે તે બેટરીની ક્ષમતા અને વીજળીના વપરાશ પર આધાર રાખે છે.

5kW હાઇબ્રિડ સોલાર સિસ્ટમ લગાવવાનો કેટલો થશે ખર્ચ?

ભારતમાં 5kW હાઇબ્રિડ સોલાર સિસ્ટમ ઇન્સ્ટોલ કરવાનો અંદાજિત ખર્ચ ₹2 લાખથી ₹3.50 લાખ અથવા તેનાથી વધુ થઈ શકે છે. જોકે, આ કિંમત સોલાર પેનલની ગુણવત્તા, ઇન્વર્ટરની ટેક્નોલોજી, બેટરીની ક્ષમતા અને ઇન્સ્ટોલેશનના ખર્ચ પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે.

5kW ક્ષમતાની સોલાર પેનલ માટે અંદાજે ₹90,000થી ₹1.50 લાખ સુધીનો ખર્ચ થઈ શકે છે. જ્યારે હાઇબ્રિડ ઇન્વર્ટરની કિંમત લગભગ ₹45,000થી ₹95,000 સુધી હોઈ શકે છે. બેટરીની વાત કરીએ તો લીડ-એસિડ અથવા ટ્યુબ્યુલર બેટરી માટે અંદાજે ₹50,000થી ખર્ચ શરૂ થઈ શકે છે, જ્યારે લિથિયમ બેટરીનો ખર્ચ તેની ક્ષમતા પ્રમાણે ₹1.20 લાખ કે તેથી વધુ થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત સોલાર પેનલનું સ્ટ્રક્ચર, વાયરિંગ, સુરક્ષા ઉપકરણો, નેટ મીટરિંગ અને ઇન્સ્ટોલેશન માટે પણ વધારાનો ખર્ચ થઈ શકે છે. તેથી સોલાર સિસ્ટમ ખરીદતા પહેલાં અલગ-અલગ કંપનીઓ પાસેથી સંપૂર્ણ ક્વોટેશન મેળવવું ફાયદાકારક રહેશે.

5kW સોલાર સિસ્ટમ પર કેટલી સરકારી સબસિડી મળશે?

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી પ્રધાનમંત્રી સૂર્ય ઘર મફત વીજળી યોજના હેઠળ પાત્ર રહેણાંક ગ્રાહકોને રૂફટોપ સોલાર સિસ્ટમ લગાવવા માટે આર્થિક સહાય આપવામાં આવે છે. આ યોજના હેઠળ 3kW અથવા તેનાથી વધુ ક્ષમતાની પાત્ર સોલાર સિસ્ટમ માટે કેન્દ્ર સરકાર તરફથી મહત્તમ ₹78,000 સુધીની સબસિડી મળી શકે છે.

કેટલાક રાજ્યોમાં કેન્દ્ર સરકારની સબસિડી ઉપરાંત રાજ્ય સરકાર દ્વારા પણ વધારાની સહાય આપવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, ઉત્તર પ્રદેશમાં પાત્ર ગ્રાહકોને રાજ્યની નીતિ મુજબ ₹30,000 સુધીની વધારાની સબસિડી મળી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં કેન્દ્ર અને રાજ્યની સહાય મળીને કુલ રકમ ₹1.08 લાખ સુધી પહોંચી શકે છે.

જોકે, અહીં એક મહત્વની વાત સમજવી જરૂરી છે કે દરેક હાઇબ્રિડ સોલાર સિસ્ટમને આપમેળે સબસિડી મળતી નથી. સબસિડી માટે સિસ્ટમની ટેક્નિકલ લાયકાત, ગ્રીડ કનેક્શન, મંજૂર કરાયેલા ઉપકરણો અને સંબંધિત ડિસ્કોમના નિયમોનું પાલન કરવું જરૂરી છે. સામાન્ય રીતે બેટરીનો ખર્ચ કેન્દ્ર સરકારની સબસિડીની ગણતરીમાં આવતો નથી. તેથી સિસ્ટમ ખરીદતા પહેલાં સબસિડી માટેની પાત્રતા ચકાસવી જરૂરી છે.

5kW હાઇબ્રિડ સોલાર સિસ્ટમથી ઘરના કેટલા ઉપકરણો ચલાવી શકાશે?

5kW સોલાર સિસ્ટમ સામાન્ય ઘર માટે ઉપયોગી બની શકે છે. સારા સૂર્યપ્રકાશ અને અનુકૂળ પરિસ્થિતિમાં આ સિસ્ટમ દરરોજ અંદાજે 18થી 25 યુનિટ વીજળી ઉત્પન્ન કરી શકે છે. જોકે, વાસ્તવિક ઉત્પાદન હવામાન, સોલાર પેનલની દિશા, છાંયો અને સિસ્ટમની કાર્યક્ષમતા પર આધાર રાખે છે. આ સિસ્ટમની મદદથી પંખા, LED લાઇટ, રેફ્રિજરેટર, ટેલિવિઝન, એર કુલર અને અન્ય સામાન્ય ઘરગથ્થુ ઉપકરણો ચલાવી શકાય છે. યોગ્ય લોડ મેનેજમેન્ટ સાથે 1.5 ટનનું ઇન્વર્ટર એસી પણ ચલાવી શકાય છે. આ ઉપરાંત 8થી 10 પંખા, 30થી 40 LED બલ્બ અને 1kW મોટર પંપ જેવા ઉપકરણોનો ઉપયોગ પણ શક્ય છે.

જોકે, આ તમામ ઉપકરણો એકસાથે ચલાવી શકાશે એવું જરૂરી નથી. ખાસ કરીને 2થી 3 એસી અને મોટર પંપ જેવા વધુ વીજળી વાપરતા ઉપકરણો એકસાથે ચાલુ કરવામાં આવે તો સિસ્ટમની ક્ષમતા કરતાં વધુ લોડ થઈ શકે છે. તેથી ઉપકરણોના કુલ વોટેજ અને ઇન્વર્ટરની ક્ષમતા પ્રમાણે વીજળીનો ઉપયોગ કરવો જરૂરી છે.

વીજળી ગુલ થાય ત્યારે કેટલો સમય મળશે બેટરી બેકઅપ?

હાઇબ્રિડ સોલાર સિસ્ટમનો સૌથી મોટો ફાયદો બેટરી બેકઅપ છે. જોકે, 5kW સોલાર પેનલ લગાવવાથી કેટલા કલાક બેકઅપ મળશે તે નક્કી થતું નથી. બેકઅપનો સમય મુખ્યત્વે બેટરીની સ્ટોરેજ ક્ષમતા અને તે સમયે ચાલતા ઉપકરણોના વીજ વપરાશ પર આધાર રાખે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, જો સિસ્ટમમાં 5kWh ક્ષમતાની બેટરી લગાવવામાં આવી હોય અને ઘરમાં સરેરાશ 1kWનો લોડ હોય, તો બેટરીની ઉપયોગી ક્ષમતા અને સિસ્ટમના નુકસાનને ધ્યાનમાં લેતાં અંદાજે 4 કલાક જેટલો બેકઅપ મળી શકે છે. જો એસી અથવા મોટર જેવા વધુ વીજળી વાપરતા ઉપકરણો ચલાવવામાં આવે તો બેકઅપનો સમય ઘટી શકે છે.

PM સૂર્ય ઘર યોજના હેઠળ સબસિડી માટે કેવી રીતે અરજી કરવી?

જો તમે તમારા ઘરની છત પર સોલાર સિસ્ટમ લગાવવા માંગો છો અને સરકારી સબસિડીનો લાભ લેવા ઇચ્છો છો, તો પ્રધાનમંત્રી સૂર્ય ઘર યોજનાના સત્તાવાર પોર્ટલ પર ઓનલાઇન અરજી કરી શકો છો. સૌપ્રથમ https://pmsuryaghar.gov.in વેબસાઇટની મુલાકાત લેવી પડશે. ત્યારબાદ તમારા રાજ્ય, વીજ વિતરણ કંપની એટલે કે ડિસ્કોમ અને વીજ ગ્રાહક નંબર જેવી જરૂરી વિગતો દાખલ કરીને નોંધણી કરાવવી પડશે.

નોંધણી પૂર્ણ થયા બાદ મોબાઇલ નંબરની મદદથી લોગિન કરીને રૂફટોપ સોલાર માટે અરજી કરવાની રહેશે. અરજી દરમિયાન માંગવામાં આવેલી જરૂરી માહિતી ભર્યા બાદ ફોર્મ સબમિટ કરી શકાશે. ત્યારબાદ સંબંધિત વીજ કંપનીની પ્રક્રિયા અને મંજૂરી અનુસાર આગળની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. સિસ્ટમનું ઇન્સ્ટોલેશન, જરૂરી તપાસ અને કમિશનિંગ પૂર્ણ થયા બાદ પાત્રતા અનુસાર સબસિડી મેળવવાની પ્રક્રિયા આગળ વધે છે.

સોલાર સિસ્ટમ લગાવતા પહેલાં આ બાબતોનું રાખો ધ્યાન

5kW હાઇબ્રિડ સોલાર સિસ્ટમ ખરીદતા પહેલાં તમારા ઘરમાં દર મહિને કેટલા યુનિટ વીજળીનો વપરાશ થાય છે તે જાણવું જરૂરી છે. આ ઉપરાંત ઘરની છત પર કેટલી જગ્યા ઉપલબ્ધ છે, કેટલા કલાક બેટરી બેકઅપ જોઈએ છે અને કયા ઉપકરણો ચલાવવાના છે તે બાબતોનું પણ આયોજન કરવું જોઈએ. ખાસ કરીને હાઇબ્રિડ ઇન્વર્ટર અને બેટરીની પસંદગી કરતી વખતે માત્ર કિંમતને બદલે તેની ગુણવત્તા, વોરંટી અને સર્વિસ સુવિધા પર પણ ધ્યાન આપવું જોઈએ. યોગ્ય ક્ષમતાની સિસ્ટમ પસંદ કરવાથી લાંબા ગાળે વીજળીના ખર્ચમાં ઘટાડો કરવામાં મદદ મળી શકે છે.

Best Solar Panel for Home : કઈ સોલાર પેનલ સૌથી વધુ વીજળી ઉત્પન્ન કરે છે?