આગામી 15 દિવસ અને આ રિપોર્ટ… શું સોનામાં આવશે રેકોર્ડબ્રેક તેજી કે પછી મોટી મંદી? આંકડા જાણીને ચોંકી જશો
વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલનો નવો રિપોર્ટ આવી ગયો છે અને આ આંકડા ખરેખર હેરાન કરી દે તેવા છે. અત્યારે દુનિયાના દેશો વચ્ચે સોનું ખરીદવાની એક મોટી રેસ ચાલી રહી છે પણ સવાલ એ છે કે, સોનાનો ભંડાર વધારવામાં કયો દેશ સૌથી આગળ છે?
વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલના અહેવાલ મુજબ, વર્ષની શરૂઆતમાં સેન્ટ્રલ બેંકો દ્વારા સોનાની ખરીદી (Central Bank Gold Buying) ની ગતિ છેલ્લા 12 મહિનાની સરેરાશ 27 ટનની સરખામણીએ ધીમી રહી છે.
જાન્યુઆરી મહિનામાં કુલ નેટ ખરીદી માત્ર 5 ટન નોંધાઈ હતી. સોનાના ભાવમાં અસ્થિરતા અને રજાઓની સિઝનને કારણે શક્ય છે કે, કેટલીક સેન્ટ્રલ બેંકોએ સાવચેતીભર્યું વલણ અપનાવ્યું હોય. જો કે, જીઓ-પોલિટિકલ તણાવ (Geo-political tension) માં ઘટાડાના કોઈ સંકેત નથી, તેથી વર્ષ 2026 અને તે પછી પણ સોનાનો સંગ્રહ ચાલુ રહેવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
જાન્યુઆરીમાં અહેવાલ થયેલ આ પ્રવૃત્તિ મુખ્યત્વે કેટલાક દેશોમાં કેન્દ્રિત રહી હતી. ઉઝબેકિસ્તાનની સેન્ટ્રલ બેંકે આ મહિને 9 ટન સોનું ખરીદ્યું અને ઓક્ટોબરથી ચાલી આવતી તેની ખરીદીની શ્રેણીને આગળ ધપાવી હતી. આ ખરીદી બાદ તેના ગોલ્ડ રિઝર્વ વધીને 399 ટન થઈ ગયા છે. વર્ષ 2020 ના સમાન સમયગાળામાં તેના કુલ રિઝર્વમાં સોનાનો હિસ્સો 57 ટકા હતો, જે જાન્યુઆરી 2026 સુધીમાં વધીને 86 ટકા થઈ ગયો છે.
બેંક નેગારા મલેશિયા (Bank Negara Malaysia) એ જાન્યુઆરીમાં 3 ટન સોનું ખરીદ્યું છે, જે વર્ષ 2018 પછી સોનાના સંગ્રહમાં તેનો પ્રથમ વધારો છે. આ ખરીદી બાદ તેનું ગોલ્ડ રિઝર્વ વધીને 42 ટન થઈ ગયું છે, જે જાન્યુઆરીના અંત સુધીમાં તેના કુલ રિઝર્વના 5 ટકા જેટલું છે.
બીજી સેન્ટ્રલ બેંકોમાં ચેક રિપબ્લિક (Czech Republic) અને ઇન્ડોનેશિયાએ 2-2 ટન સોનાની ખરીદી કરી છે, જ્યારે ચીન-સર્બિયાએ અનુક્રમે 1-1 ટન સોનું ખરીદ્યું છે. ચીનની સતત 15 મહિનાની સોનાની ખરીદીને કારણે તેનું ગોલ્ડ રિઝર્વ હવે તેના કુલ રિઝર્વના આશરે 10 ટકા થઈ ગયું છે.
બેંક ઓફ રશિયા (Bank of Russia) આ મહિને સૌથી મોટું નેટ વેચાણકર્તા રહ્યું છે અને તેણે 9 ટન સોનું વેચ્યું છે. ત્યારબાદ બલ્ગેરિયન નેશનલ બેંકે (Bulgarian National Bank) 2 ટન સોનું ECB (યુરોપિયન સેન્ટ્રલ બેંક) ને ટ્રાન્સફર કર્યું હતું, જે 1 જાન્યુઆરી 2026 ના રોજ દેશ દ્વારા યુરો અપનાવવાની પ્રક્રિયાનો એક ભાગ હતો.
આ સાથે જ તે યુરોપિયન યુનિયનનો 21મો સભ્ય બન્યો છે. કઝાકિસ્તાન (Kazakhstan) અને કિર્ગીઝ રિપબ્લિકે (Kyrgyz Republic) પણ તેમના ગોલ્ડ રિઝર્વમાં એક-એક ટનનો ઘટાડો કર્યો છે.
નિષ્કર્ષમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, વર્ષ 2026માં સેન્ટ્રલ બેંકો તરફથી સોનાની માંગનો વ્યાપ વધવો એ એક મુખ્ય વિષય બની શકે છે. જાન્યુઆરીમાં મલેશિયા અને કોરિયન સેન્ટ્રલ બેંકોએ લાંબા સમય બાદ ગોલ્ડ એક્સપોઝર વધારવામાં ફરી રસ દાખવ્યો છે.
આગામી 10 થી 15 દિવસ આ વર્ષના જીઓ-પોલિટિકલ (Geo-political) માહોલને આકાર આપવામાં નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે, કારણ કે અમેરિકા-ઈરાન તણાવ વધી રહ્યો છે અને રાજદ્વારી ઉકેલના કોઈ સંકેતો દેખાઈ રહ્યા નથી. વર્ષ 2022 થી સેન્ટ્રલ બેંકો દ્વારા ઝડપી ગતિએ કરવામાં આવેલા સોનાના સંગ્રહને બદલાતા વૈશ્વિક પરિદ્રશ્યમાં દેશોની સ્થિતિ નિર્ધારણ સાથે જોડવામાં આવી છે.
