તાવની દવા લીધા પછી શરીરમાંથી પરસેવો કેમ વળે છે? જાણો તેની પાછળનું વૈજ્ઞાનિક કારણ અને ઉપાય
દવા લીધા પછી અચાનક પરસેવો છૂટવો... શું આ કોઈ મોટા ખતરાની ઘંટડી છે? ડોક્ટરો જેને સામાન્ય ગણાવે છે, તેની પાછળ મગજનો એક એવો ખેલ છુપાયેલો છે જેના વિશે 90% લોકો અજાણ છે! જાણો દવા શરીરમાં જતા જ એવું તે શું થાય છે કે આખું શરીર પાણી-પાણી થઈ જાય છે...
તાવ આવ્યા પછી પેરાસીટામોલ કે અન્ય દવા લેતા જ અચાનક શરીરમાંથી પરસેવો છૂટવા લાગે છે. મોટાભાગના લોકો આ જોઈને ગભરાઈ જાય છે, પરંતુ તબીબી વિજ્ઞાન અનુસાર આ એક ખૂબ જ સામાન્ય અને સારો સંકેત છે. તેનો સીધો અર્થ એ થાય છે કે દવાએ પોતાનું કામ શરૂ કરી દીધું છે અને શરીરનો તાવ ઘટી રહ્યો છે.
આપણે જ્યારે તાવની દવા લઈએ છીએ, ત્યારે તે આપણા મગજના 'હાઇપોથેલેમસ' ભાગ પર સીધી અસર કરે છે. હાઇપોથેલેમસ એ આપણા શરીરનું કુદરતી 'થર્મોસ્ટેટ' (તાપમાન નિયંત્રક) છે, જે શરીરના તાપમાનને બેલેન્સ કરવાનું કામ કરે છે.
ઇન્ફેક્શનના કારણે મગજે શરીરનું તાપમાન વધારી દીધું હોય છે. પરંતુ દવા શરીરમાં જતા જ હાઇપોથેલેમસને સિગ્નલ મળે છે અને તે શરીરના તાપમાનનો 'સેટ પોઇન્ટ' એટલે કે ટાર્ગેટ તાપમાન ઘટાડીને સામાન્ય (Normal) સ્તર પર લાવી દે છે.
જ્યારે મગજ તાપમાન ઘટાડવાનો આદેશ આપે છે, ત્યારે શરીર પોતાની અંદર જમા થયેલી વધારાની ગરમીને બહાર ફેંકવા માટે ત્વચાના રોમછિદ્રો ખોલી દે છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન શરીરમાંથી મોટા પ્રમાણમાં પરસેવો બહાર નીકળવા લાગે છે.
પરસેવો જ્યારે શરીરની ત્વચા પરથી સુકાય છે (Evaporate થાય છે), ત્યારે તે ત્વચાની ગરમી શોષી લે છે. આ કુદરતી બાષ્પીભવનની પ્રક્રિયાથી શરીરનું તાપમાન ઝડપથી નીચે આવે છે અને તાવ ઉતરી જાય છે.
અતિશય પરસેવો વળવાના કારણે શરીરમાંથી પાણી અને મિનરલ્સ બહાર નીકળી જાય છે, જેનાથી ડીહાઇડ્રેશન (પાણીની કમી) થઈ શકે છે. તેથી દવા લીધા પછી થોડા-થોડા સમયે સાદું પાણી, ORS નું દ્રાવણ કે નાળિયેર પાણી પીતા રહેવું ખૂબ જ જરૂરી છે.
તાવ આવે ત્યારે ઘણા લોકો પરસેવો પાડવા માટે જાડા કમ્બલ ઓઢી લે છે, જે ખોટું છે. હળવા અને સુતરાઉ કપડાં પહેરો જેથી શરીરની ગરમી સરળતાથી બહાર નીકળી શકે અને દર્દીને ગૂંગળામણ ન થાય.
દવાના અસર હેઠળ જ્યારે તાવ ઉતરી રહ્યો હોય ત્યારે શરીર થાક અનુભવે છે. આ સમયે દર્દીએ કોઈ શારીરિક શ્રમ કર્યા વગર પૂરતો આરામ કરવો જોઈએ જેથી શરીર ઝડપથી રિકવર થઈ શકે.
