બીજા વ્યક્તિના નામ પર છે SIM તો પછી કેવી રીતે દેખાશે કોલરનું નામ ? આજથી બદલાઈ ગયો આ નિયમ
સાયબર ફ્રોડ અને નકલી કોલ્સની વધતી જતી ઘટનાઓ પર લગામ લગાવવા માટે ટેલિકોમ વિભાગે આ મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. પરંતુ, આ નવા નિયમે એવા લાખો લોકો માટે ચિંતા ઊભી કરી છે જેઓ તેમના માતા-પિતા, ભાઈ-બહેન કે પરિવારના અન્ય સભ્યના નામે રજિસ્ટર્ડ SIM કાર્ડનો ઉપયોગ કરે છે.
આજે 1 નવેમ્બરથી દેશભરના લાખો વપરાશકર્તાઓ માટે ફોન કોલ્સ સંબંધિત નિયમોમાં મોટો ફેરફાર થયો છે. ટેલિકોમ કંપનીઓ સમગ્ર દેશમાં 'કોલર નેમ પ્રેઝન્ટેશન' (CNAP) સેવા લાગુ થઈ ગયો છે. અત્યાર સુધી, જ્યારે કોઈ અજાણ્યા નંબર પરથી કોલ આવતો હતો, ત્યારે સ્ક્રીન પર માત્ર નંબર જ દેખાતો હતો; કોલ કરનારની ઓળખ જાણવા માટે થર્ડ-પાર્ટી કોલર ID એપ્સ પર આધાર રાખવો પડતો હતો.
જો કે, હવે કોઈપણ થર્ડ-પાર્ટી એપની જરૂરિયાત વિના, કોલ કરનારનું સાચું નામ તમારી ફોન સ્ક્રીન પર દેખાશે. સાયબર ફ્રોડ અને નકલી કોલ્સની વધતી જતી ઘટનાઓ પર લગામ લગાવવા માટે ટેલિકોમ વિભાગે આ મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. પરંતુ, આ નવા નિયમે એવા લાખો લોકો માટે ચિંતા ઊભી કરી છે જેઓ તેમના માતા-પિતા, ભાઈ-બહેન કે પરિવારના અન્ય સભ્યના નામે રજિસ્ટર્ડ SIM કાર્ડનો ઉપયોગ કરે છે.
જો SIM કાર્ડ અન્ય કોઈના નામે હોય, તો સ્ક્રીન પર કોનું નામ દેખાશે? : ભારતમાં એવું સામાન્ય છે કે SIM કાર્ડ પરિવારના કોઈ વડીલ (જેમ કે પિતા, માતા કે ભાઈ-બહેન)ના ઓળખ દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ કરીને ખરીદવામાં આવે છે, પરંતુ તેનો ઉપયોગ પરિવારનો બીજો કોઈ સભ્ય કરતો હોય છે. CNAP નિયમ લાગુ થવાથી મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે, જ્યારે કોલ કરવામાં આવશે ત્યારે કોનું નામ દેખાશે? CNAP સિસ્ટમ સંપૂર્ણપણે ટેલિકોમ કંપનીઓ પાસે રહેલા KYC (નો યોર કસ્ટમર - તમારા ગ્રાહકને જાણો) ડેટાબેઝના આધારે કામ કરે છે.
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, SIM કાર્ડ ખરીદતી વખતે જે વ્યક્તિના આધાર કાર્ડ કે ઓળખ દસ્તાવેજનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, તેને કંપનીના રેકોર્ડમાં 'વાસ્તવિક માલિક' ગણવામાં આવે છે. તેથી, જો તમે તમારા પિતાના નામે રજિસ્ટર્ડ SIM કાર્ડનો ઉપયોગ કરી રહ્યા હોવ અને તમે કોઈને કોલ કરો, તો સામેવાળી વ્યક્તિની સ્ક્રીન પર તમારું નહીં, પરંતુ તમારા પિતાનું નામ દેખાશે. જો તમે ઈચ્છો છો કે તમારું પોતાનું નામ દેખાય, તો તમારે તમારા ટેલિકોમ ઓપરેટરનો સંપર્ક કરીને SIM કાર્ડ તમારા પોતાના નામે ટ્રાન્સફર કરાવવું પડશે અથવા રજિસ્ટર કરાવવું પડશે.
જે નંબરો પહેલેથી જ સેવ કરેલા છે તેનું શું? સરકાર સમર્થિત આ નવી કોલર ID સિસ્ટમ થર્ડ-પાર્ટી એપ્સ કરતાં તદ્દન અલગ રીતે કામ કરશે અને વધુ વિશ્વસનીય હશે. થર્ડ-પાર્ટી એપ્સમાં, વપરાશકર્તાઓ પોતાની પસંદગીનું કોઈપણ નામ રાખી શકતા હતા; પરંતુ, CNAP (કોલિંગ નેમ પ્રેઝન્ટેશન) સિસ્ટમ ટેલિકોમ કંપનીઓના પ્રમાણિત રેકોર્ડ્સમાંથી સીધા જ નામ મેળવશે. જ્યારે કોઈ અજાણી વ્યક્તિનો કોલ આવે, ત્યારે ફોન ડિસ્પ્લે પર સૌથી ઉપર કોલ કરનારનો મોબાઈલ નંબર દેખાશે અને તેની બરાબર નીચે સિમ કાર્ડ ધારકનું નામ—જે તેમના સત્તાવાર સરકારી દસ્તાવેજો મુજબ હશે—તે દર્શાવવામાં આવશે.
બીજી તરફ, જો તમે કોઈ વ્યક્તિનો નંબર તમારી કોન્ટેક્ટ લિસ્ટમાં પહેલેથી જ કોઈ ચોક્કસ નામથી સેવ કરેલો હોય, તો તે સેવ કરેલું નામ સૌથી પહેલા દેખાશે. વધુમાં, જો કોલ વિદેશથી આવતો હોય, તો સ્ક્રીન પર નંબરની સાથે સ્પષ્ટપણે "ઇન્ટરનેશનલ કોલ" (International Call) લખેલું જોવા મળશે, જેથી વપરાશકર્તાઓ વિદેશી નંબરો પરથી થતી સંભવિત છેતરપિંડી (scams) સામે સાવધ રહી શકે.
કંપનીઓ માટે શું નિયમો છે? : પ્રારંભિક તબક્કામાં, આવતીકાલથી, આ સુવિધા દેશભરના તમામ 4G અને 5G નેટવર્ક વપરાશકર્તાઓ માટે ડિફોલ્ટ રૂપે સક્રિય થઈ જશે. આ માટે કોઈ વધારાની એપ ડાઉનલોડ કરવાની કે ફોનના સેટિંગ્સમાં ફેરફાર કરવાની જરૂર નથી. 2G અને 3G નેટવર્કનો ઉપયોગ કરતા વપરાશકર્તાઓ માટે આ સુવિધા પછીના તબક્કામાં ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. વ્યવસાયો અને કંપનીઓ માટે પણ ચોક્કસ માર્ગદર્શિકા નક્કી કરવામાં આવી છે. જો કોઈ કંપની ઈચ્છતી હોય કે તેના કર્મચારીઓના ફોન પરથી કોલ કરવામાં આવે ત્યારે તેમની બ્રાન્ડ કે વ્યવસાયનું નામ દેખાય, તો તેણે ટેલિકોમ પ્રોવાઈડર પાસે તે નામ રજીસ્ટર કરાવવું પડશે. આ માટે તેમણે GST રજીસ્ટ્રેશન અથવા ટ્રેડમાર્ક પ્રમાણપત્રો જેવા સંબંધિત દસ્તાવેજો જમા કરાવવા પડશે. વપરાશકર્તાઓની ગોપનીયતા (privacy) જળવાઈ રહે તે માટે, કંપનીઓને એવી સૂચના આપવામાં આવી છે કે કોલ પૂરો થયા પછી કોલ કરનારનું નામ સિસ્ટમમાં સંગ્રહિત (store) ન થાય તેની ખાતરી કરવી.
