ટ્રેનમાં સીટ ન મળે તો શું દરવાજે ઊભા રહી શકાય? રેલવેનો આ નિયમ તમને ચોંકાવી દેશે
ટ્રેનમાં મુસાફરી કરતી વખતે જ્યારે સીટ નથી મળતી, ત્યારે ગેટ પાસે ઊભા રહી જવું એ ઘણા લોકો માટે સામાન્ય વાત બની ગઈ છે. હવે પ્રશ્ન એ થાય છે કે, શું સીટ ન મળવા પર ટ્રેનના ગેટ કે ફુટબોર્ડ પર મુસાફરી કરવાની રેલવે પરવાનગી આપે છે? શું ગેટ પર ઊભા રહેવું કાયદેસર છે કે મોટો ગુનો?
ટ્રેનની મુસાફરી દરમિયાન, ઘણા લોકો ડબ્બાના દરવાજા પર ઊભા રહીને મુસાફરીનો આનંદ માણતા જોવા મળે છે. કેટલાક મુસાફરો ઠંડી હવા મેળવવા માટે બહાર ફરતા હોય છે, જ્યારે યુવાનોનો વર્ગ ફૂટબોર્ડ પર મુસાફરી કરીને તેમના મોબાઇલ ફોન પર સ્ટંટ અને રીલ્સ બનાવે છે. ભારતીય રેલવે અનુસાર, આ એક ખૂબ જ જોખમી પ્રથા છે.
યાત્રીઓની સુરક્ષાને સર્વોપરી રાખતા રેલવે વારંવાર એ ચેતવણી આપે છે કે, મુસાફરી હંમેશા ટ્રેનના ડબ્બાની અંદર જ થવી જોઈએ. દરવાજા કે ફુટબોર્ડ પર કરવામાં આવેલી જરાય પણ બેદરકારી કોઈ મોટા અકસ્માતનું કારણ બની શકે છે.
મુસાફરી દરમિયાન ટ્રેનની ઝડપ એકસરખી નથી રહેતી. સિગ્નલ અને પાટાના વળાંકના કારણે અચાનક બ્રેક લાગે છે અથવા તીવ્ર આંચકા અનુભવાય છે. આવી સ્થિતિમાં ગેટ પર ઊભેલી વ્યક્તિનું સંતુલન બગડવું લગભગ નક્કી હોય છે. એકવાર સંતુલન ગુમાવવાનો અર્થ સીધા પાટા પર પડવું છે, જે કોઈનો પણ જીવ લઈ શકે છે. ડબ્બાની અંદર રહેવાથી આંચકાઓથી બચી શકાય છે પરંતુ ફુટબોર્ડ પર આ સુરક્ષા કવચ ખતમ થઈ જાય છે.
ખતરો માત્ર ટ્રેનમાંથી નીચે પડવાનો જ નથી. રેલવે ટ્રેકની કિનારે સિગ્નલના થાંભલા, ઝાડ-પાન અને વીજળીના પોલ જેવી ઘણી વસ્તુઓ હોય છે. વીડિયો બનાવવા કે સેલ્ફી ખીંચવાની ઘેલછામાં લોકો અવારનવાર પોતાનું અડધું શરીર ટ્રેનની બહાર કાઢી લે છે. ટ્રેનની ઝડપી સ્પીડમાં બહાર હાજર કોઈ પણ માળખા સાથે અથડાવાથી ગંભીર અને જીવલેણ ઈજા પહોંચી શકે છે. થોડીક સેકન્ડનું વીડિયો રેકોર્ડિંગ આખી જિંદગીનું દર્દ બની શકે છે.
આ માત્ર સમજદારીની વાત નથી પરંતુ કાનૂની રીતે પણ એક ગુનો છે. રેલવે એક્ટની કલમ 156 સ્પષ્ટપણે કહે છે કે, નક્કી કરેલા ડબ્બાને છોડીને ટ્રેનના એન્જિન કે ફુટબોર્ડ જેવી જગ્યાઓ પર મુસાફરી કરવી નિયમોની વિરુદ્ધ છે. જો કોઈ મુસાફર રેલવે કર્મચારીઓની ચેતવણીને અણદેખી કરીને દરવાજા પર મુસાફરી કરતો ઝડપાય છે, તો તેના પર સખત એક્શન લેવામાં આવી શકે છે. આ નિયમના ઉલ્લંઘન પર 500 રૂપિયાનો દંડ લાદવામાં આવી શકે છે. આ સિવાય 3 મહિના સુધીની જેલ થઈ શકે છે અથવા તો પરિસ્થિતિ અનુસાર દંડ અને જેલ એમ બંનેની સજા ભોગવવી પડી શકે છે.
ઘણીવાર મુસાફરો એવો તર્ક આપે છે કે, ટ્રેનમાં પગ મૂકવાની જગ્યા નહોતી. તેથી, મજબૂરીમાં ગેટ પર લટકવું પડ્યું. રેલવેના જણાવ્યા મુજબ, આ કોઈ સુરક્ષિત વિકલ્પ નથી. જો ડબ્બામાં વધારે પડતી ભીડ હોય, તો ગેટ પર જીવ જોખમમાં મૂકવાને બદલે પછીની ટ્રેનની રાહ જોવી એ જ સૌથી સાચો નિર્ણય છે. કોઈ પણ મુશ્કેલીમાં યાત્રી રેલવે સ્ટાફની મદદ લઈ શકે છે પરંતુ થોડીક મિનિટો બચાવવા માટે પોતાની જિંદગીને ખતરામાં નાખવી એ કોઈ સમજદારી નથી.
સુરક્ષિત મુસાફરી માટે એ જરૂરી છે કે, ટ્રેન ચાલુ થયા પછી દરવાજા પાસે ભીડ ન કરો અને ડબ્બાની અંદર જ રહો. મુસાફરીમાં વડીલો અને બાળકોનું વિશેષ ધ્યાન રાખો. જો કોઈ અન્ય યાત્રી ફુટબોર્ડ પર મુસાફરી કરી રહ્યો હોય કે ખતરનાક સ્ટંટ કરી રહ્યો હોય, તો તેને એવું કરતા રોકો અથવા તરત જ રેલવે સ્ટાફને તેની જાણ કરો. થોડાક લાઈક્સ કે થોડીક હવા તમારી જિંદગીથી વધુ કિંમતી નથી.
