જમીન અંદર સોનાનો સૌથી મોટો ભંડાર સાચવીને બેઠેલા પાવરફુલ દેશો, જે ભવિષ્યમાં ‘ગોલ્ડ સેન્ટર’ બનીને વૈશ્વિક બજાર પર કબજો કરશે
વૈશ્વિક સ્તરે સોનાના ભાવ સતત રેકોર્ડ ઊંચાઈ આંબી રહ્યા છે, ત્યારે રોકાણકારો અને ગ્લોબલ કંપનીઓની નજર હવે જમીન નીચે છુપાયેલા વણખેડાયેલા સોનાના ભંડાર પર ટકેલી છે. US જીઓલોજિકલ સર્વે (USGS) ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, દુનિયામાં હજુ પણ હજારો મેટ્રિક ટન એવું સોનું છે કે, જેનું ખનન બાકી છે.
વૈશ્વિક સ્તરે સોનાની માંગ સતત વધી રહી છે. તેના કારણે કિંમતો રેકોર્ડ ઊંચાઈ પર પહોંચી ગઈ છે. એવામાં જે દેશો પાસે હજુ પણ જમીન નીચે મોટાપાયે વણખેડાયેલા (Unmined) સોનાના ભંડાર મોજૂદ છે, તેઓ ભવિષ્યમાં ગ્લોબલ ગોલ્ડ પ્રોડક્શન અને રોકાણના પ્રમુખ કેન્દ્ર બની શકે છે.
અમેરિકી જીઓ-લોજીકલ સર્વેક્ષણ (U.S. Geological Survey - USGS) ના જાન્યુઆરી 2025 ના અંદાજ આધારિત જાહેર કરાયેલા આંકડા અનુસાર, રશિયા અને ઓસ્ટ્રેલિયા દુનિયામાં વણખેડાયેલા સોનાના સૌથી મોટા ભંડાર ધરાવતા દેશો છે. રિપોર્ટ મુજબ, રશિયા અને ઓસ્ટ્રેલિયા બંને પાસે લગભગ 12,000-12,000 મેટ્રિક ટન આર્થિક રીતે બહાર કાઢી શકાય તેવા (Economically Recoverable) સોનાના ભંડાર છે. બંને દેશો પાસે મોજૂદ ભંડાર મળીને દુનિયાના કુલ અંદાજિત વણખેડાયેલા સોનાના ભંડારનો લગભગ 40% હિસ્સો બનાવે છે.
રિપોર્ટ અનુસાર, સોનાની કિંમત 4,362 યુએસ ડોલર પ્રતિ ટ્રોય ઓન્સ માનીને આ બંને દેશોના ભંડારનું અંદાજિત મૂલ્ય લગભગ 1.687 ટ્રિલિયન ડોલર પ્રતિ દેશ આંકવામાં આવ્યું છે. આ યાદીમાં દક્ષિણ આફ્રિકા ત્રીજા સ્થાને છે. દેશ પાસે લગભગ 5,000 મેટ્રિક ટન વણખેડાયેલ સોનું મોજૂદ છે, જેની અંદાજિત કિંમત 701 અબજ ડોલર બતાવવામાં આવી છે. ત્યારબાદ ઇન્ડોનેશિયા 3,800 ટન સાથે ચોથા અને કેનેડા 3,200 ટન સાથે પાંચમા સ્થાને છે.
આ સિવાય ઉઝબેકિસ્તાન (1,800 ટન), મેક્સિકો (1,400 ટન), ઘાના (1,000 ટન), માલી (800 ટન), કોલંબિયા (700 ટન) અને તાંઝાનિયા (400 ટન) પણ પ્રમુખ દેશોમાં છે. રિપોર્ટ અનુસાર, દુનિયાના ટોચના 10 દેશો પાસે જ વણખેડાયેલા ગ્લોબલ સોનાના 85% થી વધુ ભંડાર મોજૂદ છે. આ ભંડારોનું કુલ અંદાજિત મૂલ્ય 7 ટ્રિલિયન ડોલરથી વધુ આંકવામાં આવ્યું છે. આ રિપોર્ટના વિશ્લેષણ અનુસાર, ઇન્ડોનેશિયા, પેરુ અને બ્રાઝિલ જેવા ઉભરતા દેશોમાં ભવિષ્યમાં સોનાના ખનન ક્ષેત્રે મોટા રોકાણની શક્યતા છે.
ગ્લોબલ કંપનીઓ સપ્લાય ચેનમાં વૈવિધ્ય લાવવા અને ઓછા ખર્ચે ખનનની નવી તકો શોધી રહી છે, જેનાથી આ દેશોને લાભ મળી શકે છે. જો કે, ચીન અને અમેરિકા પહેલેથી જ દુનિયાના પ્રમુખ સોના ઉત્પાદક દેશોમાં જોડાયેલા છે પરંતુ એમની પાસે પણ અનુક્રમે 3,100 ટન અને 3,000 ટન વણખેડાયેલા સોનાના ભંડાર મોજૂદ છે. આનાથી ભવિષ્યમાં આ દેશોની ઉત્પાદન ક્ષમતા વધુ મજબૂત થઈ શકે છે.
રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, દુનિયામાં નવા ગોલ્ડ એક્સપ્લોરેશનનો મોટો હિસ્સો હવે આફ્રિકામાં થઈ રહ્યો છે. ઘાના, માલી અને તાંઝાનિયા જેવા દેશોમાં નવી શોધો અને રોકાણની પ્રવૃત્તિઓ તેજ થઈ છે. એવામાં આફ્રિકી દેશોમાં દક્ષિણ આફ્રિકા સૌથી મોટા વણખોદાયેલા સોનાના ભંડાર ધરાવતો દેશ બન્યો રહ્યો છે.
આ રેન્કિંગ U.S. Geological Survey (USGS) દ્વારા જાન્યુઆરી 2025 માં જાહેર કરાયેલા એ અંદાજો પર આધારિત છે, જેમાં આર્થિક રીતે બહાર કાઢી શકાય તેવા (Economically Recoverable) વણખેડાયેલા સોનાના ભંડારને મેટ્રિક ટનમાં આંકવામાં આવ્યો છે. રિપોર્ટમાં ભંડારનું વેલ્યુએશન 4,362 યુએસ ડોલર પ્રતિ ટ્રોય ઓન્સના સોનાના મૂલ્યના આધારે કરવામાં આવ્યું છે.
