Solar Water Geyser : સોલર વોટર ગીઝર લગાવવામાં કેટલો ખર્ચ થાય છે અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?
શિયાળામાં ઇલેક્ટ્રિક ગીઝરના કારણે વીજળીનું બિલ ખૂબ વધી જાય છે. આવી સ્થિતિમાં સોલર વોટર ગીઝર એક ઉત્તમ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ વિકલ્પ છે. જાણો આ સિસ્ટમ કેવી રીતે કામ કરે છે, તેની કિંમત કેટલી છે અને તેના પર સરકાર કેટલી સબસિડી આપે છે.
શિયાળાની ઋતુ શરૂ થતાં જ દરેક ઘરમાં પાણી ગરમ કરવા માટે ગીઝરનો ઉપયોગ વધી જાય છે. જોકે, પરંપરાગત ઇલેક્ટ્રિક ગીઝરના ઉપયોગથી દર મહિને વીજળીનું બિલ ઘણું વધારે આવે છે, જે સામાન્ય પરિવારોના બજેટને ખોરવી નાખે છે. આ સમસ્યાના ઉકેલ તરીકે સોલર ગીઝર એક ઉત્તમ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ વિકલ્પ બનીને ઊભરી આવ્યું છે.
આ ટેકનોલોજી વીજળીના વપરાશ વિના સૂર્યપ્રકાશની મદદથી પાણીને ગરમ કરે છે, જેનાથી વીજળી બિલમાં જંગી બચત થાય છે. જો તમે પણ આ શિયાળામાં તમારા ઘરની છત પર સોલર વોટર ગીઝર લગાવવાનું વિચારી રહ્યા હોવ, તો જાણી લો કે તેને લગાવવામાં કેટલો ખર્ચ થાય છે અને તે કઈ રીતે કામ કરે છે.
સોલર વોટર ગીઝર કેવી રીતે કામ કરે છે? સોલર વોટર ગીઝરની કાર્યપદ્ધતિ ખૂબ જ સરળ છે. તેને ઘરની છત પર એવી જગ્યાએ બેસાડવામાં આવે છે જ્યાં આખો દિવસ સૂર્યપ્રકાશ આવતો હોય. તેમાં મુખ્યત્વે બે ભાગ હોય છે: સોલર થર્મલ કલેક્ટર અને સ્ટોરેજ ટેન્ક. જ્યારે સૂર્યના કિરણો કલેક્ટર પર પડે છે, ત્યારે તે સૌર ઉર્જાને શોષીને ગરમીમાં ફેરવી દે છે.
આ ગરમીથી ટ્યુબની અંદર રહેલું પાણી ગરમ થવા લાગે છે. થર્મોસાઇફન પ્રક્રિયા હેઠળ ગરમ પાણી હળવું હોવાને કારણે ઉપર લાગેલી સ્ટોરેજ ટેન્કમાં જતું રહે છે અને ટેન્કમાંથી ઠંડુ પાણી નીચે ટ્યુબમાં આવી જાય છે. આ ઇન્સ્યુલેટેડ ટેન્ક પાણીને લાંબા સમય સુધી ગરમ રાખે છે, જેથી રાત્રે અથવા બીજા દિવસે સવારે પણ સરળતાથી ગરમ પાણી મળી રહે છે.
સોલર ગીઝર લગાવવામાં કેટલો ખર્ચ આવે છે? ભારતીય બજારમાં સોલર વોટર ગીઝરની કિંમત તેની ક્ષમતા (લિટર પ્રતિ દિવસ - LPD) અને કલેક્ટરના પ્રકાર પર આધાર રાખે છે. 3 થી 4 સભ્યોવાળા નાના પરિવાર માટે 100 લિટર ક્ષમતાવાળી સિસ્ટમ પૂરતી ગણાય છે, જેની બજાર કિંમત આશરે 15,000 થી 25,000 રૂપિયા વચ્ચે હોય છે. 5 થી 8 સભ્યોવાળા મોટા પરિવારો માટે 200 લિટર ક્ષમતાવાળા સોલર ગીઝરની જરૂર પડે છે, જેનો કુલ ખર્ચ 25,000 થી 40,000 રૂપિયા આસપાસ થાય છે. આ ઉપરાંત, છતની બનાવટ અને પ્લમ્બિંગની કામગીરી અનુસાર 2,000 થી 5,000 રૂપિયા સુધીનો ઇન્સ્ટોલેશન ચાર્જ અલગથી થઈ શકે છે.
શું સરકાર તરફથી કોઈ સબસિડી મળે છે? સોલર વોટર ગીઝરની પ્રારંભિક ખરીદી કિંમત થોડી વધારે લાગી શકે છે, પરંતુ સરકાર પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વિવિધ સ્તરે સહાય પૂરી પાડે છે. વર્તમાન નિયમો અનુસાર, ઘણા રાજ્યોની અક્ષય ઉર્જા વિકાસ એજન્સીઓ (જેમ કે હરિયાણામાં HAREDA વગેરે) રહેણાંક વિસ્તારોમાં સોલર વોટર હીટિંગ સિસ્ટમ લગાવવા પર પ્રતિ 100 LPD દીઠ 3,000 થી લઈને 10,000 રૂપિયા સુધીની નાણાકીય સબસિડી અથવા વીજળી બિલમાં વિશેષ છૂટછાટ આપે છે.
આ ઉપરાંત, કેટલીક રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય સ્તરીય યોજનાઓ હેઠળ ગ્રાહકોને અધિકૃત વેન્ડર મારફતે સબસિડીનો લાભ સીધો બેંક ખાતામાં અથવા ઓછા વ્યાજ દરે લોન સ્વરૂપે મળી રહે છે.
